Ümumtəhsil məktəblərində təhsilin səviyyəsi çox zaman məzunlarının buraxılış və qəbul imtahanlarında topladığı ballarla qiymətləndirilir. Hansı məktəbin yuxarı bal toplayan yetirməsi çoxdursa, o məktəb daha nüfuzlu, daha yüksək təhsil verən hesab edilir.
Son illər isə ayrı-ayrı orta məktəblərin məzunları uğurlu nəticə göstərsə də, bu məsələdə lisey və gimnaziyalar öndədir. Məsələn, ötən - 2024-cü il üzrə buraxılış və qəbul imtahanlarında ən yüksək nəticələr əldə edən 17 məktəbdən 14-ü lisey və gimnaziyalar olub.
MÖVZU İLƏ BAĞLI:
Azərbaycan dilindən imtahan verə bilməyənlərin aqibəti NECƏ OLACAQ?
Maraqlıdır, hər iki təhsil müəssisəsində eyni dərslər tədris olunur, eyni dərsliklərdən istifadə edilirsə, nəticələr niyə fərqlidir?
Bizim.Media-nın mövzu ilə bağlı sualını cavablandıran təhsil eksperti Elşən Qafarovun fikrincə, bu təhsi müəssisələrini müqayisə etmək doğru deyil:
“Buraxılış imtahanları NK-nın 12 dekabr 2016-cı il 498 nömrəli qərarına əsasən ümumtəhsildə təhsilalanların yekun attestasiya qaydalarına uyğun olaraq aparılır. Buraxılış imtahanlarında tədris dili xarici dil və riyaziyyat fənnindən imtahan verirlər. Amma orta təhsil səviyyəsini bitirmək buraxılış imtahanlarından ibarət deyil. Yəni təhsil alanların bilik və bacarıqlarının səviyyəsini yalnız 3 fənnlə dəyərləndirmək doğru deyil. Təəssüf ki, biz yalnız bu 3 fənn üzrə nəticələri müzakirə edirik”.
Lisey və gimnaziyaların yüksək nəticə göstərməsini isə Elşən müəllim normal hal hesab edir:
“Çünki bu təhsil müəssisələrində seçmə uşaqlarla işlənilir, şagirdlər imtahanla qəbul olunur. Eyni zamanda lisey və gimnaziyalarda repetitorluq çox geniş vüsət alıb. Əslində isə belə olmalı deyil. Heç olmazsa bu təhsil müəssisələrində repetitorluq olmamalıdır. Təəssüf doğurucu olsa da, bu, belədir. Məhz bu səbəblərdən də həmin məktəblərdə ciddi rəqabət mühiti var. Amma orda məktəblərdəki dərsliklər tədris olunur. Halbuki oradakı müəllimlərinin hazırladığı vəsaitlər kitab mağazalarında əl-əl axtarılır. Yəni orda təhsilin səviyyəsi sadəcə, seçmə uşaqlarla fərqlənir.
Amma digər məktəblərdə yalnız şagirdlərlə işləmirlər. Ümumtəhsil məktəblərinin vəzifəsi təhsillə yanaşı, həm də nizam-intizamdır. Burada davamiyyət problemi var, eləcə də, tərbiyə sahəsində çalışırlar. Ona görə də onları digər məktəblərlə müqayisə etmək doğru olmaz”.
Elşən Qafarovun fikrincə, biz ümumtəhsil məktəblərinin reytinq sistemini yaratmalıyıq:
“Bu sistemi yaradanda da lisey və gimnaziyaları ayırmalıyıq. Onların nəticələri ümumtəhsil məktəblərinin nəticələri ilə müqayisə olunmamalıdır. Çünki burda şərait, məqsəd, hədəf tamamilə fərqlidir. Lisey-gimnaziyaları bir-biri ilə müqayisə etmək lazımdır. Eyni zamanda şəhər məktəblərini kənd məktəbləri ilə, yaxud tam orta məktəbləri bir-biri ilə yarışdırmalıyıq. Çünki həm infrastruktur, həm orda olan təhsil mühiti baxımından məktəblərlə lisey-gimnaziyalar tamamilə fərqlidir.
Bu baxımdan bizim təhsil inkişafı üzrə dövlət strategiyasında nəzərdə tutulmuş hədəf tədbirlərdən biri də ümumtəhsil müəssisələrinin reytinq sistemini yarartmaqdır. Biz onu yarada bilmirik. Bu məsələni gecikdiririk. Birmənalı şəkildə ümumtəhsil məktəblərində lisey və gimnaziyalar ayrılmalıdır, ayrıca kateqoriyada olmalıdır”.
Rəna Cumaqızı, Bizim.Media
