2030-cu ilə qədər dünyada hazırda mövcud olan iş yerlərinin təxminən 8%-i, yəni 92 milyon peşə tamamilə yox olacaq.
Bu proqnoz Ümumdünya İqtisadi Forumunun 2025-ci il üzrə "Gələcəyin peşələri" hesabatında yer alıb.
Ümumdünya İqtisadi Forumu, LinkedIn və London Bankçılıq və Texnologiya İnstitutunun məlumatlarına əsasən 2030-cu ilə qədər yox ola biləcək 20 peşə isə bunlardır:
1. Poçt işləri
2. Bank kassiri
3. Operator
4. Kassir
5. Katib
6. Çapçı
7. Mühasib
8. Anbardar
9. Bələdçi
10. Satıcı
11. Qrafik dizayner
12. Sığorta tənzimləyicisi
13. Hüquqşünas köməkçisi
14. Hüquq katibi
15. Telemarketoloq
16. İT texniki dəstəkçisi
17. Konveyer operatoru
18. Avadanlıq operatoru
19. Anbar toplayıcısı
20. Turizm agenti.
Daha hansı peşələr tarixə qovuşa bilər?
Mövzu ilə bağlı Bizim.Media-ya danışan sosioloq Üzeyir Şəfiyev bildirib ki, hazırda rəqəmsal, cəmiyyətdə, sürət əsrində yaşayırıq və İKT-lərin imkanları bu gün cəmiyyət həyatına daxil olub:
“Şübəsiz ki, bu innovasiyalar, bu yenliklər, əmək bazarına, iş sahələrinə də təsir göstərir. Ona görə də insanlarda təlaş səbəbsiz deyil. Həqiqətən də, bəzi peşə səhələri var ki, öz aktuallığını yaxın illərdə itirə bilər. Daha doğrusu işlməyə canlı işçi qüvvəsinə lüzum yaranmaya bilər. Bu peşələri süni intelekt və digər texnoloji vasitələr əvvəzələyə bilir. Bu, həmişə belə olub.
Bu, günümüzün hadisəsi deyil. Zaman-zaman, insanlara texnologiyaya heyrətlə yanaşıb, ona öz rəqəbi kimi baxıb.
Etiraf etməliyik ki, insanın nüfuz etmədiyi sahələrə süni intelekt nüfuz edə, daha effektiv iş ortaya qoya bilir. Beləcə, bu gün də insanın öz yaratdığı özünə rəqibə çevrilir.
Amma bu o anlama gəlmir ki, bütün sahələri süni intelekt ələ alacaq. Əsla! Məsələn həssasiyyət, ruhsal və duyğusal yanaşma tələb edən sahələr süni intelekt üçün qapalı sahələrdir”.
Süni intellekt hansı sahələrə nüfuz edə bilmir?
Müsahibimiz əlavə edib ki, Amerikalı işa adamı İlon Mask özü də etiraf edib ki, bəzi sahələr var ki, süni intelekt oralara nüfuz edə bilmir:
“Məsələn proqramlaşdırmadır, biologiyadır və digər bu kimi sahələrə süni intelektin sirayət etməsi real görünmür. Amma elə sahələr var ki, süni intellekt geniş şəkildə tətbiq oluna bilər. ABŞ prezidenti Donald Tramp etiraf edib ki, çıxış mətnini hazırlamaq üçün süni intelektə sorğu verib. Və süni intelekt hətta canlı insandan daha qısa müddətdə və keyfiyyətlə bir mətn hazırlayıb. Ona görə də süni intelekt heç də deyildiyi qədər qorxulu deyil.
Nəzərə alaq ki, Azərbaycanda 19 martda 2025-ci ildə ölkə başçımız süni intelektlə bağlı milli strategiyanı təsdiq etdi. Bu sənəddə süni intelektlə bağlı təhlükəsizlik məsələləri, etik çərçivə müəyyənləşdi. Ən başlıcası süni intellektin Azərbaycanda tətbiq sahələri müəyyən edildi. Sonda bir daha təkrarlayıram ki, süni intelektin tətbiqi ilə bağlı müəyyən peşələr ixtisara düşsə də, yeni sahələr yaranacaq, yeni iş yerləri yaradılacaq”.
Surxay Atakişiyev, Bizim.Media
