Bildiyimiz kimi, Azərbaycan dilində qrammatik cins kateqoriyası yoxdur. Bəzi xarici dillərdə peşə sahibinin kişi və ya qadın olduğunu bildirmək üçün sözlərə müəyyən hissələr artırılır.
Azərbaycan dilində belə qayda olmasa da bəzi sözlərə “ə” hərfi artırıb şifahi nitqdə işlədirik. Bəzi sözlər isə dilimizə digər dillərdən o formada keçib.
MÖVZU İLƏ BAĞLI:
Qalmaqal yaradan Orfoqrafiya lüğətinin elektron variantı niyə YOXDUR? – İnstitutdan AYDINLIQ gətirildi
Həmçinin, Azərbaycanda körpəyə ad qoyarkən də bu üsuldan istifadə edilir. Yəni oğlan adlarının sonuna “ə” hərfini artırmaqla qız adlarının yaranması mümkündür.
Dilimizdə işləklik qazanan müəllimə, müdirə, şairə sözü də peşənin qadına məxsusluğunu bildirir. Lakin beş ildən bir hazırlanan “Azərbaycan dilinin orfoqrafiya lüğəti”nin sonuncu nəşrindən şairə sözü çıxarılıb.
Bəs bu qayda dilimizə haradan keçib və lüğətdə daha hansı belə sözlər var?
Mövzu barədə Bizim.Media-ya danışan filologiya üzrə fəlsəfə doktoru İsmayıl Məmmədov deyib ki, dildə işlənən sözlərin lüğətdən çıxarılması düzgün deyil:
“Onları biz lüğətdən çıxarmamışıq, kim deyir ki, çıxarmışıq?! Həmin sözlər dildə işlədilirsə, lüğətdə qalmalıdır. Azərbaycan, türk dillərində cins kateqoriyası yoxdur. Başqa dillərin bəzisində bu var, bizdə isə elə deyil. Bizdə o qayda yoxdur, fərqli qaydalar mövcuddur”.
Dilçi alim bu qaydaların əsasən ərəb və fars dilindən keçdiyini qeyd edib:
“Yeni adları da o qayda ilə yaratmışıq, Akif adı var, ə hərfini qoşaraq Akifə adını düzəltmişik. “Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti”ndə şəxs adlarının hamısı verilib”, - deyə dilçi qeyd edib.
Günay Şahmar, Bizim.Media
