“Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin səfəri zamanı Özbəkistanda aparılan müzakirələrin, aparılan danışıqların mahiyyətinə, formasına əsaslanaraq, əldə olunan nəticələri dostluq və sosial-iqtisadi əlaqələrin inkişafında sıçrayış adlandırmaq olar”.
Bu fikirləri Bizim.Media-ya müsahibəsi zamanı Özbəkistanlı millət vəkili Saodat Tursunbayeva səsləndirib.
- Azərbaycanla Özbəkistan arasında son münasibətləri necə qiymətləndirirsiniz?
- Prezident Şavkat Mirziyoyevin rəhbərliyi ilə Özbəkistanın Xarici Siyasət Fəaliyyət Konsepsiyasına uyğun olaraq, ölkəmiz bütün dövlətlərlə bərabərhüquqlu və qarşılıqlı faydalı əlaqələr qurur.
Özbəkistan və Azərbaycan arasında münasibətlərin inkişaf tendensiyası hər iki ölkə prezidentlərinin son yüksək səviyyəli görüşləri fonunda strateji tərəfdaşlığın yeni səviyyəsinə yüksəlir. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin səfəri zamanı Özbəkistanda aparılan müzakirələrin, aparılan danışıqların mahiyyətinə, formasına əsaslanaraq, əldə olunan nəticələri dostluq və sosial-iqtisadi əlaqələrin inkişafında sıçrayış adlandırmaq olar.
Qeyd edək ki, iki ölkə liderlərinin güclü siyasi iradəsi və birgə səyləri sayəsində Özbəkistanla Azərbaycan arasında münasibətlər keyfiyyətcə yeni əməli addımlarla dolur.
Bunu 18 sazişdən ibarət möhkəm paket, habelə dövlət başçıları tərəfindən qəbul edilmiş hərtərəfli sənəd - Özbəkistan Respublikası ilə Azərbaycan Respublikası arasında strateji tərəfdaşlığın dərinləşdirilməsi və hərtərəfli əməkdaşlığın qurulması haqqında Bəyannamə təsdiq edir. 40-a yaxın əməkdaşlıq sahəsini əhatə edən bəyannaməni mahiyyət etibarı ilə ikitərəfli münasibətlərin gələcək inkişafı üçün əsas vektor olan “yol xəritəsi” kimi qiymətləndirmək olar.
Özbəkistan Respublikası çoxmillətli ölkədir, burada 140-dan çox millət və millətin nümayəndələri yaşayır. Özbəkistan-Azərbaycan Dostluq Cəmiyyətinin idarə heyətinin üzvü kimi qeyd etmək istərdim ki, 40 minə yaxın əhalisi olan böyük Azərbaycan icması üçün Özbəkistan torpağı Vətənə çevrilib. Özbəkistan-Azərbaycan Dostluq Cəmiyyəti Nizami adına Daşkənd Dövlət Pedaqoji Universitetinin bazasında fəaliyyət göstərir ki, bu da rəmzi xarakter daşıyır.
Özbəkistan və Azərbaycan arasında hökumətlərarası əlaqələrin inkişafına qadın qeyri-hökumət təşkilatları da layiqli töhfə verir.
Məsələn, rəhbərlik etdiyim “Şərq Ayoli” Beynəlxalq Qadınlar İctimai Fondu Azərbaycan Qadın Sahibkarlığının İnkişafı Assosiasiyası ilə birlikdə Özbəkistan Respublikası Ali Məclisinin Senatının dəstəklədiyi “Qadınlar və Rəqəmsal İqtisadiyyat” layihəsini qlobal miqyasda həyata keçirmək üçün hazırlayır. e-ticarət vasitəsilə ölkələrimizdə qadın sahibkarlığının inteqrasiyası. 29 iyun 2022-ci il Özbəkistanın Ali Məclisi Senatının sədri Tənzilə Narbayevanın başçılıq etdiyi parlament nümayəndə heyətinin Azərbaycana rəsmi səfəri çərçivəsində Ali Məclisinin birinci biznes forumu keçirilmişdir. iki ölkənin qadın sahibkarları təşkil edildi.
- Ölkələrin bu cür yaxınlaşması türk dünyasının birləşməsinə şərait yaradacaqmı?
- Azərbaycan və Özbəkistanı ortaq tarix, oxşar ənənələr, dil, mədəniyyət, ortaq din, mənəvi dəyərlər birləşdirir, bu barədə çox uzun müddət danışmaq olar. Münasibətlərimiz zamanın sınağından keçmişdir. Azərbaycan və Özbəkistanı hazırda ümumi cəhətlər çoxdur və bu, ölkələrimiz arasında beynəlxalq əlaqələrin inkişafında mühüm amildir.
Azərbaycan və özbək xalqlarının ortaq tarixi, dini və mədəni kökləri iki ölkə arasında mədəni-humanitar sahədə əməkdaşlığın həm genişlənməsini, həm də dərinləşməsini şərtləndirir. Maraqlıdır ki, səfər zamanı dövlət başçıları tərcüməçi xidmətinə müraciət etmədən çox vaxt hər biri öz dilində danışır və bir-birini mükəmməl başa düşürdülər.
Eyni zamanda, Azərbaycan rəhbərinin səfəri zamanı 2024-cü ildə türk dünyasının mədəniyyət paytaxtı olacaq Xivəyə səfər etməsi də təsadüfi deyil.
Özbək və Azərbaycan xalqlarını yaradıcılığı və irsi dünya sivilizasiyası xəzinəsinə layiqincə daxil olmuş ümumi mədəni-tarixi keçmiş birləşdirir. Özbəkistan və Azərbaycan Türk Dövlətləri Təşkilatının üzvüdür. Təşkilatın İstanbulda keçirilən səkkizinci Zirvə Toplantısının nəticəsi olaraq, prezidentimiz Şavkat Mirziyoyev Türk Şurasının adının dəyişdirilərək Türk Dövlətləri Təşkilatına çevrilməsi ilə bağlı “tarixi qərarı tam dəstəklədiyini” bildirdi.
Bundan əlavə, onlara ticarət maneələrinin aradan qaldırılması, elektron ticarətin tətbiqi, ixrac və idxalın artırılması üçün təkliflər hazırlayacaq Türk Dövlətlərinin Ticarət Əməkdaşlıq Araşdırmaları Mərkəzinin yaradılması təklif olunub.
- İqtisadi baxımdan hansı yeniliklər gözlənilir?
- Özbəkistan və Azərbaycan arasında innovativ əməkdaşlıq təcrübəsi ildən-ilə artır. İnnovasiyaların və yeni texnologiyaların yaradılması iqtisadiyyatın innovativ inkişafının mərhələlərindən biridir; elmi və texnoloji nailiyyətlərin milli iqtisadiyyata kommersiya tətbiqi üçün motivasiya mexanizmi olan dövlətlərarası innovasiya sisteminin formalaşdırılması heç də az əhəmiyyət kəsb etmir. Buna görə də dövlətlərin iqtisadiyyatının innovativ inkişafının bütün təşkilati-iqtisadi problemləri kompleksindən ən mühümü ölkələrin elmi-texniki kompleksinin sistemli inkişafı problemləridir.
Özbəkistan elm tutumlu sənaye sahələrinin artımını, vençur sahibkarlıq fəaliyyətini və elmi-tədqiqat və təkmilləşdirmə sisteminin inkişafını təmin etmək, innovativ ideyaları dəstəkləmək üçün effektiv idarəetmə mexanizmlərinin tətbiqini və kənar iştirakçıların cəlb edilməsi ilə onların kommersiyalaşdırılmasını təmin etmək məqsədilə sistemli şəkildə innovasiyalara dəstəyi inkişaf etdirir.
Və bunun üçün Şavkat Mirziyoyev Fərman və Qərarlar verib, həmçinin Özbəkistan Respublikasının İnnovativ İnkişaf Nazirliyi.
İnnovativ inkişafın həyata keçirilməsi dövlətlərarası innovativ inkişaf strategiyası hazırlanmadan mümkün deyil, bununla əlaqədar Özbəkistan və Azərbaycan arasında beynəlxalq innovativ əməkdaşlıq sahəsində bir sıra memorandumlar imzalanıb. Məsələn, İKT sahəsində 21 iyun 2022-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyi ilə Özbəkistan Respublikasının İnnovativ İnkişaf Nazirliyi arasında Anlaşma Memorandumu imzalanıb. Həmçinin Özbəkistan və Azərbaycan Elmlər Akademiyaları arasında innovasiya və tətbiqi elmlərin inkişafının bütün sahələrində əməkdaşlıq haqqında Anlaşma Memorandumu imzalanıb.
Ölkələrimiz arasında, iki ölkə arasında perspektivli əməkdaşlıq layihələrinin inkişafı və təşviqi üçün birgə İnvestisiya Fondunun yaradılması haqqında razılıq əldə edilmişdir.
Məsələn, perspektivli layihələr arasında təkcə Azərbaycan və Özbəkistan üçün deyil, həm də regionun bir çox dövlətləri üçün fayda vəd edən yeni nəqliyyat dəhlizlərinin hazırlanması qərara alınıb. Kənd təsərrüfatı sektorunun rəqəmsallaşdırılması sahəsində və s.
Əqli mülkiyyətin qorunması sahəsində beynəlxalq ekspert kimi qeyd etmək istəyirəm ki, bu gün insan kapitalı bütün dünyada qiymətləndirilir və onun dövlətlərarası platformalara inteqrasiyası elmi ideyaların kommersiyalaşdırılması və sosial layihələrin monetizasiyası prosesini sürətləndirəcək.
İnsan kapitalı hər bir dövlətin rəqabət qabiliyyətinin təmin edilməsində mühüm tərkib hissəsidir. Möhtərəm Prezidentimizin təşəbbüsü ilə Özbəkistanda insan kapitalının inkişafı mexanizmi fəal şəkildə tətbiq edilir, cəmiyyətin elm və təhsil komponenti inkişaf etdirilir, ölkədə regionların innovativ inkişafının idarə edilməsi həyata keçirilir. Texnologiyaların transferi, təhsil proqramları sahəsində əməkdaşlıq və təcrübə mübadiləsi, Özbəkistan və Azərbaycan alimlərinin tətbiqi və fundamental elmlər sahəsində birgə layihələrdə iştirakı yüksək nəticə verəcək.
Tehran, Bizim.Media
