Son 90 il ərzində indiki Ermənistan ərazisində yerləşən 266 türk toponim adı dəyişdirilərək erməniləşdirilib.
Bizim.Media-ya açıqlama verən Millət vəkili, tarix elmləri doktoru, professor Musa Qasımlı toponimlərimizin erməniləşdirilməsinin tarixindən danışdı:
“Ermənilər regionda aborigen olmadıqları, gəlmə, yad olduqları üçün indiki Ermənistan ərazisindəki toponimlər də qondarmadır, tarixi-etnomədəni kökləri yoxdur. Bundan ötrü Qafqaz hərbi dairəsinin topoqrafiya şöbəsinin 1903-cü il tarixli xəritəsinə baxmaq kifayətdir.Yerli, aborigen əhali olan azərbaycanlıların Ermənistanda olan yaşayış yerlərinin adlarının dəyişdirilməsi bu sxem üzrə həyata keçirilib: xaricdən ermənilər gətirilib yerləşdiriliblər, böhranlı anlarda azərbaycanlıları sıxışdırıb çıxarıblar, daha sonra rəsmi qərarlarla toponimlər dəyişdirilib”.
Tarixçi alim bildirdi ki, yaşayış yerlərinin adlarının dəyişdirilməsi Ermənistanın rəsmi sovet hakimiyyət orqanlarının qərarları əsasında həyata keçirilib:
“XX əsrin 30-cu illərinin əvvəllərində bu proses müvəqqəti olaraq dayandırılıb. Lakin 1935-ci ildə 29 rayonda azərbaycanlılara məxsus 72 yaşayış məntəqəsinin adı dəyişdirilib.
Bütövlükdə, 1930-1939-cu ildə 100-ə, 1940-cı ildə isə 30-a yaxın yaşayış yerinin adı Ermənistan SSR qanunverici orqanının qərarları ilə dəyişdirilib və erməniləşdirilib”.
Musa Qasımlının sözlərinə görə, 1945-ci ildən sonra da bu proses davam edib:
“1960-1969-cu illərdə azərbaycanlılara məxsus 70-dək yaşayış yerinin adı dəyişdirilib. Sonuncu belə qərar XX əsrin 90-cı illərində qəbul edilib.1991-ci il aprelin 9-da Ermənistan Respublikası Ali Soveti Rəyasət Heyətinin qərarına əsasən azərbaycanlılara məxsus sonuncu 94 kəndin adı dəyişdirilib və Ermənistan erməniləşdirilib. Ermənilər bu faktları inkar edə bilməzlər, əmin olmaq üçün Ermənistanın qanunverici orqanının rəsmi sənədlərinə baxa bilərlər”.
Qeyd edək ki, XIX əsrin sonlarında İrəvan Quberniyasında Sarvanlar, Arzu kənd, Sərdarabad, Güllücə, Daşvurun, Qazı-Qışlaq, Mehriban, Şirabad, Qəmərli, Kamallı, Molla-Göyçə, Yaqublu, Alagöz, Gözəl dərə, Qara xal, Xeyirbəyli, Əli Məmmədli, Baş Abaran kimi türk toponim adlarının olması tarixi sənədlərdə öz əksini tapıb.
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Kəlbəcər və Laçın rayonlarına səfəri zamanı bu məsələnin bir dəfəlik həllini istəyib. O, bildirib ki, indiki Ermənistan ərazisində yerləşən bütün qədim Azərbaycan yaşayış məntəqələri əsl adları ilə də çağırılmalıdır.
“Basarkeçər rayonuna Ermənistanda “Vardenis rayonu” deyilir. Ancaq bu rayonun, bölgənin əsl adı Basarkeçərdir, Göyçə mahalıdır, qədim Azərbaycan torpağıdır”.
Prezident bildirib ki, Ermənistan Basarkeçər rayonunun adını 1969-cu ilin iyun ayında dəyişdirərək ona “Vardenis” adı qoyulub.
MÖVZU İLƏ BAĞLI:
Ermənistanın Qarabağda törətdiyi 6 EKOLOJİ TERROR – Zəhərlənən Oxçuçay, baltalanan Bəsitçay
İlham Əliyev “Yerasx” kəndini də tarixi adı ilə adlandırıb:
“Bu kəndin adı Arazdəyəndir və azərbaycanlılar deportasiyaya qədər orada yaşayıblar”.
Xatirə Nəsirli, Bizim.Media
Material Azərbaycan Respublikası Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyi ilə hazırlanıb.
