Xəbər verdiyimiz kimi, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev avqustun 6-da ABŞ-a səfərə gedib. Səfər Birləşmiş Ştatların Prezidenti Donald Trampın rəsmi dəvəti ilə gerçəkləşib və bu baxımdan tarixi xarakter daşıyır.
Prezidentlər arasında yüksəksəviyyəli danışıqlarda siyasi, iqtisadi və təhlükəsizlik sahələrində əməkdaşlığın genişləndirilməsi, enerji və nəqliyyat layihələri üzrə strateji tərəfdaşlığın möhkəmləndirilməsi kimi məsələlərin müzakirə olunacağı gözlənilir.
Səfər çərçivəsində Azərbaycanla Ermənistan arasında davam edən sülh gündəliyinin müzakirəsi də diqqət mərkəzindədir.
Azərbaycan-ABŞ münasibətlərində yeni dönəm
MÖVZU İLƏ BAĞLI
Prezident İlham Əliyevin ABŞ səfəri: Yeni geosiyasi reallıqların təntənəsi TƏHLİL
Bayden-Blinken iqtidarı dönəmində ABŞ-ın Azərbaycana qarşı münasibətində qərəzli yanaşma açıq şəkildə hiss olunurdu. Həmin dövrdə ABŞ müxtəlif bəhanələrlə Azərbaycana təzyiq göstərməyə çalışırdı. Ən diqqətçəkən və təəssüf doğuran məqam isə “907-ci düzəliş”in yenidən “dirildilməsi” oldu.
Uzun illər Azərbaycanın terrorla mübarizədə iştirakını “unudan” Bayden-Blinken tandemi ABŞ ordusu Əfqanıstandan çəkiləndən sonra bu bədnam düzəlişi yenidən aktivləşdirdi. Lakin bütün bu cür səylər Azərbaycanın qətiyyətli addımları nəticəsində real nəticə qazanmadı.
Trampın hakimiyyətə gəlməsindən sonra isə münasibətlər yenidən normallaşmağa başladı. Son zamanlar Azərbaycan ilə Birləşmiş Ştatlar arasında münasibətlər təkcə ənənəvi diplomatik əməkdaşlıq çərçivəsində inkişaf etməklə kifayətlənmir, eyni zamanda, keyfiyyətcə yeni - strateji müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəlməkdədir.
Qarşılıqlı mesajlar
İlham Əliyev və Tramp arasındakı telefon danışıqları və məktublar da bunun əyani sübutudur.
Məsələn, İlham Əliyev 2024-cü il noyabrın 6-da prezident seçilməsi münasibətilə Donald Trampa ünvanladığı təbrik məktubunda Azərbaycan Respublikasının Amerika Birləşmiş Ştatları ilə münasibətlərinin hərtərəfli inkişafına xüsusi əhəmiyyət verdiyini bildirib.
Bir neçə həftə sonra isə 2024-cü il noyabrın 25-də İlham Əliyev Donald Trampa telefonla zəng edib. Prezident İlham Əliyev telefon danışığında vurğulayıb ki, Donald Trampın fəaliyyəti dünyada təhlükəsizliyin təmin olunmasında daha da önəmli rol oynayacaq.
Donald Tramp isə öz növbəsində ölkələrimiz arasında əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsi məqsədilə birgə səylərlə çalışmağın vacibliyini vurğulayıb.
Prezident İlham Əliyev Donald Trampa Amerika Birləşmiş Ştatlarının 47-ci Prezidenti kimi fəaliyyətə başlaması münasibətilə ünvanladığı 2025-ci il 21 yanvar tarixli məktubunda onun gələcək fəaliyyətinin dünyada sülhün təşviqində, beynəlxalq təhlükəsizliyin gücləndirilməsində önəmli rol oynayacağına əminliyini ifadə edib.
ABŞ Prezidenti Donald Tramp Prezident İlham Əliyevə Novruz bayramı münasibətilə 2025-ci il aprelin 10-da ünvanladığı məktubda Azərbaycanla Amerika arasında birgə fəaliyyətin zəngin tarixə malik olduğunu vurğulayıb, qarşıdakı illərdə əldə edə biləcəyimiz möhtəşəm məqamları səbirsizliklə gözlədiyini bildirib.
ABŞ Prezidenti Donald Trampın Müstəqillik Günü münasibətilə 2025-ci il mayın 28-də Azərbaycan Prezidentinə ünvanladığı təbrik məktubunda isə iki ölkə arasında münasibətlərin əsas istiqamətləri xüsusi vurğulanıb:
“Biz Azərbaycan Respublikası ilə əlaqələrimizi və terrorizmə qarşı mübarizədə, enerji təhlükəsizliyinin inkişafında, qonşunuzla sülhə nail olmaq istiqamətində ABŞ ilə tərəfdaşlığınızı yüksək qiymətləndiririk”.
Xankəndidən verilən mesaj
2025-ci il iyulun 19-da Xankəndidə keçirilən III Şuşa Qlobal Media Forumunun iştirakçıları ilə görüş zamanı Prezident İlham Əliyevin Amerika Birləşmiş Ştatları ilə münasibətlərə dair səsləndirdiyi fikirlər xüsusilə diqqət çəkmişdi.
Dövlətimizin başçısı Trampın prezidentliyi dövründə ABŞ-ın yeni hərbi münaqişələrə qoşulmamasını, ailə və ənənəvi dəyərlərə verdiyi önəminə toxunaraq, onun daxili və xarici siyasətindəki sabitlik amilini xüsusi vurğulamışdı.
Prezidentin bu fikirlərinə Donald Trampın verdiyi reaksiya da diqqətdən kənarda qala bilməz. Belə ki, iyulun 22-də ABŞ Prezidenti Donald Tramp “Truth” sosial şəbəkəsində Prezident İlham Əliyevin Xankəndidə keçirilən III Şuşa Qlobal Media Forumunda səsləndirdiyi fikirlərdən bir hissəni paylaşıb.
Göründüyü kimi, həm Azərbaycan Prezidenti, həm də ABŞ lideri iki ölkə arasındakı münasibətlərə xüsusi önəm verir.
Trampın sülh prosesinə dəstəyi
Qeyd etdiyimiz kimi, İlham Əliyevin Vaşinqtona səfəri çərçivəsində Azərbaycanla Ermənistan arasında davam edən sülh gündəliyinin müzakirəsi də diqqət mərkəzindədir.
Məlum olduğu kimi, Donald Tramp sələfi Baydendən fərqli olaraq İlham Əliyevin liderliyi ilə irəli sürülən konstruktiv təşəbbüslərə dəstəyi ilə seçilir.
Tramp Cənubi Qafqazda gedən proseslərdə fəal iştirak edir və uzunmüddətli münaqişənin həllinin tapılması üçün Azərbaycana və Ermənistana yardım göstərir.
Onun vasitəçiliyi təkcə Azərbaycanla Ermənistan arasında sabitliyə deyil, eyni zamanda regional əməkdaşlığın formalaşmasına da xidmət edir. Bunları nəzərə alsaq, Trampın təşəbbüsləri Cənubi Qafqazda sülhün təmin olunması istiqamətində tarixi rol oynaya bilər.
Azərbaycanın formalaşdırdığı reallıqlar
44 günlük müharibədə qazandığımız tarixi zəfərin regionda yeni geosiyasi reallıqlar yaratdığı heç kimə sirr deyil. 2023-cü ilin sentyabrında keçirilmiş 24 saatlıq lokal antiterror tədbirləri nəticəsində isə Azərbaycan ərazisində qanunsuz silahlı birləşmələr tərk-silah edildi və separatizm bəlasına birdəfəlik son qoyuldu.
Bunlarla yanaşı Azərbaycan diplomatiya cəbhəsində də aktiv fəaliyyətinə davam edir. Rəsmi Bakı Ermənistanla münasibətlərin normallaşdırılması istiqamətində də ardıcıl diplomatik addımlar atır. Artıq sülh müqaviləsinin mətni razılaşdırılıb.
Sülh müqaviləsinin imzalanması üçün isə Azərbaycanın iki şərti var: ATƏT-in Minsk qrupunun fəaliyyətinə rəsmən son qoyulması və Ermənistan konstitusiyasında yer alan Azərbaycana qarşı ərazi iddialarının aradan qaldırılması. Bundan əlavə, Zəngəzur dəhlizinin açılması da Azərbaycanın beynəlxalq nəqliyyat və iqtisadi əlaqələrdə bərabərhüquqlu iştirakını təmin edən fundamental hüququdur.
Qeyd olunan məsələlərin Vaşinqtonda müzakirə olunması gözlənilir.
Ümumilikdə isə bütün sadalananları nəzərə alsaq, İlham Əliyevin Vaşinqtona səfəri Azərbaycan diplomatiyasının yeni zirvəyə yüksəldiyi bir məqam kimi tarixə düşə bilər.
Bizim.Media-nın analitik qrupu
