Yaxın günlərdə Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyanın və keçmiş prezident Robert Koçaryanın Rusiyanın “Rossiya 1” telekanalına ardıcıl müsahibələri əsas müzakirə mövzusudur. Müsahibəsi zamanı Rusiya ilə münasibətləri, gələcək perspektivləri tez-tez dilə gətirən Paşinyan və erməniləri hazırkı vəziyyətdə revanşı düşünməməyə səsləyən Koçaryan arasındakı çəkişmə Ermənistan siyasi sistemindəki gərginliyin əsas göstəricisidir.
Müsahibələrin Nikol Paşinyanın Moskvaya səfəri ərəfəsində baş verməsi hadisələrin mərkəzində məhz Rusiyanın maraqlarının olduğunu göstərir.
MÖVZU İLƏ BAĞLI:
Paşinyan Moskvadadır - Putinə HESABAT verəcək
Görünən odur ki, Rusiya Ermənistanda iyunun 20-da baş verəcək prezident seçkisini yaxından izləyir və artıq bu seçkinin nəticələrini öz xeyrinə çevirmək üçün fəaliyyətə keçib.
Lakin Rusiya çox yaxşı başa düşür ki, keçmiş prezident Robert Koçaryanın yenidən prezident seçilməsi elə də asan iş deyil. Çünki Ermənistan ictimai sferası 2018-ci ildən etibarən Qərb meylli ictimai qurumlar və QHT-lər tərəfindən ələ keçirilmiş vəziyyətdədir.
Paşinyanın siyasi kursunun dəstəkçisi olan bu ictimai qurumlar seçki prosesində Koçaryanın qalib gəlməsinin qarşısındakı ən böyük əngəl hesab oluna bilər.
Çünki erməni xalqı siyasi olaraq ciddi aktivliyə malik deyil və Paşinyanın hakimiyyətə gəldiyi 2018-ci il inqilabında da o qədər güclü siyasi iradə nümayiş etdirməyib. Əsas iş Ermənistandakı Qərb yönümlü ictimai təşkilatlar tərəfindən həyata keçirilib.
Lakin o da məlumdur ki, ölkədə Paşinyandan narazı olan və Ermənistanın Qərb yerinə Rusiya ilə daha sıx əməkdaşlıq etməsini arzulayan tərəflər var. Daha çox Koçaryan və Sarkisyan hakimiyyəti dövründə güclənən oliqarxlardan və mühafizəkar ermənilərdən ibarət olan bu qruplar Paşinyan hakimiyyətindən razı deyillər. Bu maraq qrupları içərisində Sarkisyan-Koçaryan dövründə Qarabağda ciddi investisiya qoymuş şəxslər, keçmiş döyüşçülər də yer alır.
Lakin bu maraq qrupları fərqli siyasi partiyalarda təmsil olunur və vahid müxalifəti təşkil etmirlər.
Ermənistanın üçüncü dünya ölkəsi olduğunu nəzərə aldığımızda paytaxt Yerevan və regionlar arasındakı iqtisadi fərqləri də nəzərə almalıyıq. Paşinyanın əsas dəstəkçiləri olan orta təbəqə daha çox paytaxtda, daha kasıb və mühafizəkar olan kütlə isə regionlarda məskunlaşıb. Bu amil Paşinyanın paytaxtda uğurlu, regionlarda isə uğursuz mitinqlər təşkil etməsini də izah edən əsas amildir.
Regionlardakı narazı kütlə də müxalifət tərəfindən aktiv siyasi proseslərə cəlb edilə bilmir.
Bu dağınıqlığın içərisində Rusiyanın açıq şəkildə Koçaryanı Ermənistan prezidenti edə bilməyəcəyi aydındır.
O zaman Rusiyanın Koçaryana verdiyi dəstək iki baxımdan önəm qazanır:
Birincisi, Koçaryan Paşinyana qarşı Rusiyanın əsas təsir vasitəsi hesab olunur. Rusiya Koçaryana dəstək verməklə, əslində Paşinyana mesaj verir və onu siyasi kursunda Rusiyaya sərf edəcək qərarlara yönəlməyə məcbur edir. Paşinyan nə qədər ki, Rusiyanın maraqlarına uyğun siyasi kurs mənimsəyəcək, Ermənistandakı Rusiya maraqlarını təmin edəcək, Koçaryan amili də bir o qədər zəifləyəcək.
İkincisi, Rusiya üçün Koçaryan Ermənistan müxalifətini yenidən formalaşdırmaq məsələsində gərəklidir. Onun bu prosesdəki rolu hakimiyyətə gəlmək deyil, əksinə əsas vəzifəsi əlindəki resurslardan və əlaqələrindən istifadə edərək dağınıq müxalifəti birləşdirməkdir. Koçaryanın şəxsi portreti və fəaliyyəti də onun daha çox “təşkilatçı” olduğunu ortaya qoyur.
Çünki Ermənistan müxalifəti hazırda dağınıq vəziyyətdədir.
Bu dağınıqlıq isə hər hansı siyasi fəaliyyətə imkan vermir. Dağınıqlığı ciddi təşkilati struktura çevirmək üçünsə, erməni xalqını tanıyan, siyasi təşkilatlanma işində təcrübəsi olan bir şəxsə ehtiyac var. Rusiya Koçaryanı Ermənistan müxalifəti üçün birləşdirici rolu icra edəcək şəxs hesab edir.
Rusiyanın əsas hədəfi də Koçaryan vasitəsilə məhz buna nail olmaq, müxalifəti vahid mərkəzdə birləşdirmək, təşkilatlandırmaq və parlamentdə mümkün olduğu qədər yer tutmaqdır.
Rusiya oxşar ssenarini Gürcüstanda Saakaşviliyə qarşı da uğurla tətbiq edib. Əsas məsələ və planın ən önəmli hissəsi isə Koçaryanın vahid struktura saldığı müxalifətin gələcəkdə kimi siyasi lider kimi Paşinyanın qarşısına çıxaracağıdır.
Rəvan Əliyev, Bizim.Media
