Sergey Markov: “Rus sülhməramlılarının Vardanyanın pulu ilə əlaqəsi var” - MÜSAHİBƏ

“Qarabağda vəziyyətin gərginləşməsini müxtəlif cür izah etmək olar. Birincisi, Ermənistanda və Qarabağın erməni icmasında getdikcə daha çox başa düşülür ki, Ermənistan heç bir hiyləgər addım tapa bilməyəcək ki, başqası Ermənistan üçün Azərbaycana qarşı vuruşsun. Onların rıçaqları demək olar ki, tükənib. Üç ildən sonra ərazini tamamən tərk etməli olacaqlar”.

Bu fikirləri Bizim.Media-ya müsahibəsi zamanı Rusiya Siyasi Araşdırmalar İnstitutunun direktoru, rusiyalı politoloq Sergey Markov deyib.

O, qeyd edib ki, artıq sona yaxınlaşan qondarma qurum və Ermənistan hakimiyyəti ekoloji terroru sürətləndirib. Son olaraq əllərinə keçən hər fürsətdən istifadə edərək Azərbaycan sərvətlərini talayırlar.
- Cənab Markov, prosesləri siz də izləyirsiz. Ermənistanı dayandırmaq üçün nə etmək lazımdır?

- Bəli, prosesləri izləyirəm. Bilirsinizmi, Tehran, Qarabağda sonrakı utilizasiya imkanlarının getdikcə azaldığını dərk edən Ermənistan Qarabağın təbii sərvətlərinin istismarını kəskin surətdə gücləndirib və faktiki olaraq onların kütləvi ixracı formatına keçib. Ona görə də, Azərbaycan hərəkətə keçməlidir.

- Ruben Vardanyanın Qarabağda olması faktı var. Bu ad həm Moskvaya, həm də sizə çox tanışdı. Onun Qarabağa gəlişi elə istismarla bağlıdır, deyə bilərikmi? 

- “Vardanyan hər şeyə “dollar və avro şüşəsi” ilə baxan milyarderdir. Ona görə də, bu mədənlərin və digər təbii sərvətlərin istismarında fəal iştirak etməyə başladı.

Azərbaycanın prosesə nəzarət etməsinin zəruriliyi məsələsi gəlincə, yeri gəlmişkən, bu sual vaxtında qaldırıldı. Çünki Azərbaycana lazım olan daha bir sual var, yəqin ki, onu deməyin vaxtı çatıb: fakt budur ki, Ermənistan üç ildən sonra Qarabağı tamamilə tərk edərsə, o zaman böyük ehtimalla eyni şey təkrarlana bilər.

Ağdam rayonunda, Kəlbəcər rayonunda ermənilərin kütləvi şəkildə meşələri yandırdı, evləri dağıdıb, infrastrukturu külli miqdarda dağıtdı.
Bunların şahidi olduq. Mədənlər üzərində ekoloji nəzarətdən əlavə, meşələrə ekoloji nəzarətin tətbiqi, infrastrukturun bir qədər də nəzarət-audit aparılması daha düzgün olardı ki, Ermənistan getməmişdən əvvəl bu infrastrukturu, meşələri məhv edərsə, həmin ərazilərdə fakturaların verilməsi mümkün olar.

Beynəlxalq məhkəmələr Ermənistandan təzminat tələb edərlər. Ümumiyyətlə, belə bir audit Ermənistanı bir az qorxuda bilər. Bu da çox mühüm prosesdir.

- Bir də aksiyalar zamanı sülhməramlıların fəaliyyətini analiz edək. Sülhü bərpa etməli olan sülhməramlıların fəaliyyətini tam fərqli görürük. Sizcə də, bu, belə deyilmi?

- Sülhməramlılara gəlincə, onlar çətin vəziyyətdədirlər. Məsələ burasındadır ki, onların 10 noyabr 2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən mandatı çox da ciddi şəkildə müəyyən edilməyib. Ümumiyyətlə, bu o deməkdir ki, bütün bu keçidləri kim tənzimləyir? Və ya kim nəyi tənzimləməlidir? Azərbaycanın ekoloji fəalları mədənlərlə bağlı baş verənlərə nəzarət edəcək?

Orada, daha doğrusu, tərəflər arasında qarşılıqlı razılıq halında, Rusiya sülhməramlılarının bunu edəcəyi güman edilirdi. Burada tərəflər arasında qarşılıqlı razılıq yoxdur, ona görə də, rus sülhməramlıları “iki atəş arasında” qalıblar və təbii ki, bu, onlar üçün çətindir.

- Bizim gördüyümüz mənzərə budur ki, sülhməramlılar ermənilərlə daha sıx əlaqədədirlər. Erməni üçün ev tikənini də gördük, bayramları onlarla birgə keçirəninidə. Bir az paradok yoxdurmu?

- Elə bir mühüm hal da var ki, rus sülhməramlıları erməni mühitində yaşayırlar, onlarla hər cür əlaqə saxlayırlar. Yəni onlar əsasən Ermənistan ərazisində yerləşən Rusiya hərbi bazasından gəliblər və oradakı ermənilərlə də şəxsi əlaqələri olub.

Onların qeyri-rəsmi əlaqələri var, üstəlik Ruben Vardanyanın pulu da müəyyən rol oynayır. Ona görə də, “Azərbaycan tərəfi ilə Rusiya sülhməramlıları arasında bir növ çox yaxşı anlaşma” yaratmaq vacibdir və biz də dəfələrlə bunu təklif etmişik.

Təklif etmişik ki, Rusiya sülhməramlı korpusunun zabitləri istirahət günlərində Bakıya dəvət oluna bilsinlər ki, Bakının necə möhtəşəm olduğunu, rus dilinə, rus mədəniyyətinə necə hörmət etdiklərini görsünlər və müqayisə edə bilsinlər.
Yoxsul Ermənistan və varlı, firavan Bakı, çiçəklənən Azərbaycanın xeyrinə qeyd-şərtsiz seçim edə bilsinlər. Qarabağ erməniləri də gələcəkdə eyni yolu tutmalı olacaqlar - əbədi müharibənin xeyrinə deyil, çiçəklənən, inkişaf edən, multikultural, sivilizasiyalı Azərbaycanın vətəndaşı olmaq lehinə seçim etməlidirlər.

- Cənab Markov, zaman ayırdığınıza görə, təşəkkür edirəm.

- Mən də sizə təşəkkür edirəm.

Tehran Orucoğlu, Bizim.Media