Avqustun 23-də Ukraynanın paytaxtı Kiyev şəhərində “Krım platforması” sammiti start götürüb. Belə ki, Ukraynanın Krımı öz suveren ərazisi kimi geri qaytarmaq üçün təşkil olunan sammitə 44 ölkədən nümayəndələr qatılıb.
Platformanın əsas məqsədi isə diplomatik vasitələrdən istifadə etməklə Krımın Rusiyadan alınmasına nail olmaqdır. Bu səbəbdən də “Krım Platforması” rəsmi Moskva tərəfindən kəskin etirazla qarşılanıb. Belə ki, Kreml sammitə qatılan ölkələri Rusiyanın suverenliyini pozmaqda və özünə qarşı dost olmayan mövqe sərgiləməkdə ittiham edib.
Ukrayna-Rusiya mübarizəsində yeni mərhələ
Qeyd edək ki, sammitdə çıxış edən edən Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski bu hadisəni Krımın qaytarılması prosesinin başlanğıc nöqtəsi adlandıraraq, sözügedən istiqamətdə diplomatik addımların atılacağını bildirib. Bunun üçün isə, sammitdə iştirak edən ölkələrin dəstəyi ilə Moskvanın danışıqlar masasına geri qaytarılması məsələsinin vacibliyi vurğulanıb.
Rusiya tərəfi isə, Kiyevin bu addımını qəbul etmək niyyətində deyil. Belə ki, sözügedən addımı suverenliyinə təhdid olaraq görən Kreml baş verənlərə rəğmən hərbi variantlara əl atmayacağını qeyd edib.
Lakin tərəflərin Krım uğrunda mübarizəni diplomatik və iqtisadi yollarla aparacağı aydın görünür. Ona görə ki, hələ platforma işinə başlamadan öncə, rəsmi Kiyev bir neçə iri Rusiya şirkətinə sanksiyalar tətbiq etdiyini açıqlayıb.
Buna baxmayaraq, iqtisadi sferada əli daha güclü olan Moskva hələlik, Kiyevə qarşı əsas “kozır”ı olan enerji kartını masaya atmaq niyyətində deyil. Belə ki, Kreml Avropaya alternativ enerji tranziti marşrutu olan “Şimal Dəhlizi 2” layihəsini artıq tamamlamaq üzrə olsa da, Ukrayna üzərindən keçən yollarla da təbii qaz axınını gələcək illərdə də davam etdirəcəyini qeyd edib.
Sammitin tətiklədiyi gərginlik
Bununla yanaşı sammitlə bağlı söz-söhbətlərin meydana gəldiyi bir vaxtda qondarma Donetskvə Luqansk Respublikalarının da dünya mediasında açıqlamaları gündəmə gəlməyə başlayıb. Məhz həmin tanınmayan separatçı dövlətlərin rəsmiləri Kiyevin savaşa hazırlaşdığı siqnallarını verib.
Ukrayna isə, bunun əksinə olaraq Kremli ölkənin şərqində separatçıların əli ilə vəziyyəti gərginləşdirməkdə günahlandırıb. Görünən odur ki, 44 ölkə ilə üzbəüz qalan Rusiya Ukraynanın Krım sevdasından imtina etməsi üçün “gövdə nümayişi” taktikasından istifadə edir.
Ümumilikdə isə, “Krım Platforması”nın yaxın perspektivdə Krım böhranının həllində ciddi irəliləyiş yaradacağı o qədər də real görünmür.
Çünki rəsmi Moskva öz suveren ərazisi hesab etdiyi Krımla bağlı danışıqlar masasına oturmamaq niyyətini qəti şəkildə ortaya qoyur.
Lakin “Krım Platforması”nın Rusiya və Ukrayna arasındakı problemli məsələlərin gələcəyində mühüm rol oynayacağını indidən söyləmək olar. Bunun regionda vəziyyəti daha da sakitləşdirəcəyini və ya gərginləşdirəcəyini isə zaman göstərəcək. Lakin ilkin mərhələdə ikinci ehtimalın baş verməsi daha real görünür.
“Krım platforması”nda Rusiyaya qarşı olan dövlətlərin və təşkilatların siyahısını təqdim edirik:
1. Avstraliya
2. Avstriya
3. Albaniya
4. ABŞ
5. Belçika
6. Böyük Britaniya
7.Yunanıstan
8. Almaniya
9. Gürcüstan
10. Danimarka
11. İspaniya
12. İrlandiya
13. İslandiya
14. İtaliya
15. Estoniya
16. Kanada
17. Kipr
18. Latviya
19. Litva
20. Lüksemburq
21. Malta
22.Macarıstan
23. Moldova
24. Hollandiya
25. Yeni Zelandiya
26. Norveç
27. Polşa
28. Portuqaliya
29. Rumıniya
30. Şimali Makedoniya
31. Slovakiya
32. Sloveniya
33. Bolqarıstan
34. Türkiyə
35. Fransa
36. Finlandiya
37. Xorvatiya
38. Monteneqro
39. Çexiya Respublikası
40. İsveçrə
41. İsveç
42. Yaponiya
43.Avropa Birliyi
44.GUAM
45.NATO
46.Avropa Şurası
47.Avropa Komissiyası
Murad Əhmədov, Bizim.Media
