Bu günlÉ™rdÉ™ Manera.az sayıtında NuranÉ™ DadaÅŸova yazır : “Teatrdan çaxır qoxusu gÉ™lÉ™rsÉ™... Kimdir günahkar?â€x9d Maraqla oxudum. Ançaq ilk andaca təəssüf hissi ilÉ™ düşündüm ki, böyük bir tarixi olan teatrlarımıza bu cür münasibÉ™t göstÉ™rmÉ™k, ümumiyyÉ™tlÉ™ AzÉ™rbaycan teatrı vÉ™ mÉ™dÉ™niyyÉ™ti haqqında bu cür kÉ™sadcılıqla danışmaq heç dÉ™ düzgün deyil. Æx8fslindÉ™ deyÉ™rdim ki, bu cür fikirlÉ™r bÉ™lkÉ™ dÉ™ É™n azından teatrlarımıza, onların fÉ™aliyyÉ™t dairÉ™sinÉ™ yaxından bÉ™lÉ™d olmamaq vÉ™ daxili mÉ™tbÉ™xdÉ™n kifayÉ™t qÉ™dÉ™r xÉ™bÉ™rsiz olmaqdan qaynaqlanır.
Çox hörmÉ™tli NuranÉ™ xanım öz fikirlÉ™rinÉ™ dahi rus yazıçısı vÉ™ É™dÉ™biyyat tÉ™nqidçisi Belinskinin XIX É™srin birinci yarısında yaradıcı gÉ™nclÉ™rÉ™ ünvanladığı müraciÉ™tinÉ™ istinadÉ™n baÅŸlayır: “Teatrı sevin vÉ™ lazım olsa orda ölmÉ™yi bacarınâ€x9d.
Daha sonra müəllif bildirir ki, “ GünümüzdÉ™ dahi rus tÉ™nqidçisinin bu ibrÉ™tamiz ifadÉ™sinÉ™ istinad etmÉ™k istÉ™yÉ™ndÉ™ qarşıma belÉ™ bir sual çıxır: BÉ™s, görÉ™sÉ™n bu gün necÉ™, teatra görÉ™ ölmÉ™yÉ™ dÉ™yÉ™rmi? Bu sualın cavabı heç şübhÉ™siz ki, birmÉ™nalı sayıla bilmÉ™z. Æx8fn azı ona görÉ™ ki, AzÉ™rbaycanda fÉ™aliyyÉ™t göstÉ™rÉ™n teatr müəssisÉ™lÉ™rinin bugünkü durumu olduqca acınacaqlıdır. NÉ™ yazıq ki, bu vÉ™ziyyÉ™t uzun illÉ™rdir davam edir vÉ™ bir çıxış yolu hÉ™lÉ™ dÉ™ tapılmır.â€x9d
Æx8fslindÉ™ isÉ™ heç dÉ™ xanım müəllifin fikirləşdiyi kimi belÉ™ deyil. AzÉ™rbaycanda teatr sÉ™nÉ™tinin köklÉ™ri xalqın fÉ™aliyyÉ™ti, mÉ™iÅŸÉ™ti, ÅŸÉ™nlik vÉ™ toy É™nÉ™nÉ™lÉ™ri, hÉ™mçinin dünyagörüşü ilÉ™ baÄŸlıdır. MÉ™rasim, ayin vÉ™ oyunlardakı tamaÅŸa elementlÉ™ri müstÉ™qil xalq teatrının yaranmasında mühüm rol oynamışdır. HÉ™lÉ™ keçmiÅŸ sovetlÉ™r biriliyi zamanı müxtÉ™lif truppalar ÅŸÉ™klindÉ™ “Nicatâ€x9d, “SÉ™faâ€x9d, “HÉ™miyyÉ™tâ€x9d mÉ™dÉ™ni-maarif cÉ™miyyÉ™tlÉ™ri nÉ™zdindÉ™ki teatr dÉ™stÉ™lÉ™rindÉ™, hÉ™mçinin “MüsÉ™lman Dram ArtistlÉ™ri Ä°ttifaqıâ€x9d, “HacıbÉ™yov qardaÅŸları müdiriyyÉ™tiâ€x9d ÅŸÉ™klindÉ™ tamaÅŸalar göstÉ™rilmiÅŸdir. KlassiklÉ™rimizin vÉ™ müasirlÉ™rimizin yaratdıqları É™dÉ™bi É™sÉ™rlÉ™r dünya mÉ™dÉ™niyyÉ™ti xÉ™zinÉ™sindÉ™ özünÉ™mÉ™xsus ÅŸÉ™rÉ™fli yer tutmuÅŸdur. MürÉ™kkÉ™b inkiÅŸaf yolu keçmiÅŸ AzÉ™rbaycan teatrının reperturı bu gün daha da geniÅŸlÉ™nib vÉ™ zÉ™nginləşib. Xüsusi olaraq qeyd etmÉ™k lazımdır ki,1890-cı illÉ™rdÉ™n baÅŸlayaraq, N.NÉ™rimanovun AzÉ™rbaycan teatrının ideyaca saÄŸlam bir yöndÉ™ inkiÅŸaf etmÉ™sindÉ™, teatrlarımızda sÉ™hnÉ™ realizmi tÉ™lÉ™blÉ™rinin hÉ™yata keçirilmÉ™sindÉ™ böyük xidmÉ™tlÉ™ri olmuÅŸdur. MÉ™hz bu illÉ™r É™rzindÉ™ qabaqcıl, demokratik ideyalarla sıx baÄŸlı olan AzÉ™rbaycan teatrı xalqın mÉ™dÉ™ni inkiÅŸafında mühüm rol oynamışdır.140 ildÉ™n artıq bir yol keçən AzÉ™rbaycan teatrının uÄŸurları qÉ™dÉ™r, bÉ™zÉ™n problemlÉ™ri dÉ™ az olmur. Son vaxtlar bu ocaÄŸa diqqÉ™t teatr sÉ™nÉ™timizin inkiÅŸafında mühüm rol oynayır. AzÉ™rbaycan teatrının çaÄŸdaÅŸ mÉ™nzÉ™rÉ™si xeyli rÉ™ngarÉ™ng vÉ™ zÉ™ngin görünür.TÉ™k paytaxt Bakıda fÉ™aliyyÉ™t göstÉ™rÉ™n teatrlarımız deyil hÉ™mçinin regionlarda fÉ™aliyyÉ™t göstÉ™rÉ™n DövlÉ™t Dram teatrları da bu gün özünÉ™mÉ™xsus rÉ™ngarÉ™ngliyi vÉ™ zÉ™nginliyi qoruya bilir. Bu gün regionlarda fÉ™aliyyÉ™t göstÉ™rÉ™n teatrların hÉ™r birinin öz missiyası, öz teatr estetikası, öz dÉ™sti-xÉ™tti var. GözlÉ™ görünÉ™n mÉ™nzÉ™rÉ™ hÉ™qiqÉ™tÉ™n zÉ™ngindir. Bu gün É™n maraqlısı vÉ™ qiymÉ™tli olanı isÉ™ budur ki, bu teatrların hamısında coÅŸqun yaradıcılıq iÅŸi gedir. Onların hÉ™r biri yeniləşmÉ™yÉ™, tÉ™kmilləşmÉ™yÉ™, böyük sÉ™nÉ™t uÄŸurları vÉ™ tamaÅŸaçı mÉ™hÉ™bbÉ™ti qazanmaÄŸa çalışırlar.
Daha sonra xanım müəllif bildirir ki; “ Repertuar kasadlığı, tamaÅŸaçı qıtlığı, intellektli rejissor çatışmazlığı, aktyor yarıtmazlığı vÉ™ s. kimi hallar, fikrimcÉ™ teatrı bir istehsal müəssisÉ™si kimi iÅŸlÉ™nmÉ™z hala gÉ™tirÉ™n mÉ™qamlardan sayılmalıdır. Bu müəssisÉ™lÉ™rÉ™ birbaÅŸa vÉ™ ya bilavasitÉ™ cavabdeh olan ÅŸÉ™xslÉ™rin sÉ™riÅŸtÉ™sizliyini vÉ™ bu sÉ™nÉ™tÉ™ dırnaqarası baxmalarını da nÉ™zÉ™rÉ™ alsaq, teatrımızın bugünkü durumu ilÉ™ baÄŸlı problemlÉ™rin kökündÉ™ nÉ™lÉ™rin dayandığını daha açıq ÅŸÉ™kildÉ™ bÉ™yan etmiÅŸ olarıq. BelÉ™ olan halda bizlÉ™r teatrdan nÉ™ istÉ™yÉ™ bilÉ™rik axı? TÉ™bii ki, heç nÉ™! O halda nÉ™dÉ™n teatrın bu günki durumu ilÉ™ baÄŸlı bütün mÉ™suliyyÉ™ti, demÉ™k olar ki, bu “bÉ™dbÉ™xtâ€x9d tamaÅŸaçının üzÉ™rinÉ™ qoyuruq? Ä°nsafsızlıq deyilmi? Burada deyiblÉ™r e: “Adımı sÉ™nÉ™ qoyum, sÉ™ni yana-yana qoyumâ€x9d.â€x9d
Æx8fvvala qeyd edim ki, hörmÉ™tli NuranÉ™ xanım bu gün teatrlarımızda heç dÉ™ sizin qeyd etdiyiniz kimi repertuar kasadlığı, istÉ™nilÉ™n halda o qÉ™dÉ™r dÉ™ anlaşılmaz olan tamaÅŸaçı qıtlığı, intellektli rejissor çatışmazlığı, aktyor yarıtmazlığı vÉ™ s. kimi hallar yoxdur. Bu fikirlÉ™rin haradan qaynaqlandığı isÉ™ mÉ™lum deyil, bÉ™lkÉ™ dÉ™ absurddur. Bu gün respublikamızda 27 adda DövlÉ™t teatrları fÉ™aliyyÉ™t göstÉ™rir ki, hÉ™r birindÉ™ dÉ™ zÉ™ngin repertuar mövcuddur vÉ™ öz tamaÅŸaçı auditoriyasının tÉ™lÉ™blÉ™ri sÉ™viyyÉ™sindÉ™ iÅŸini qurur. Æx8fslindÉ™ teatr deyilÉ™n bir varlıq, bu gün ümumiyyÉ™tlÉ™,“burda vÉ™ indiâ€x9d prinsipi ilÉ™ iÅŸlÉ™mÉ™lidir. Bu prinsipÉ™ geniÅŸ mÉ™nada yanaÅŸsaq, teatrlarımız sözün É™sl mÉ™nasında bugünün tamaÅŸaçıları üçün iÅŸlÉ™yir vÉ™ tÉ™biidir ki, mÉ™hz onların tÉ™lÉ™binÉ™, istÉ™yinÉ™ uyÄŸun öz repertuar zÉ™nginliyini qoruyub saxlayır. Heç bir teatr gÉ™lÉ™cÉ™k üçün tamaÅŸa hazırlamır, É™slindÉ™ bu çür olsa idi bu sözün É™sl mÉ™nasında nonsens (uydurma) olardı. ElÉ™ bu sÉ™bÉ™bdÉ™n dÉ™ teatr heç vaxt zamanı qabaqlamaÄŸa çalışmamalı, teatr müasir zamanla yanaşı addımlaya bilmÉ™lidir vÉ™ addımlayır. Æx8fgÉ™r bu gün belÉ™ bir fÉ™aliyyÉ™t varsa demÉ™k artıq böyük nailiyyÉ™tdir. Bu günün teatrını televiziya, video, internet, müxtÉ™lif xarakterli ÅŸoular kimi kütlÉ™vi mahiyyÉ™t daşıyan güclü rÉ™qiblÉ™r É™hatÉ™ edib. Æx8fslindÉ™ bu gün onlarla mübarizÉ™ aparmaq teatrlarımızın imkanları xaricindÉ™dir. Bu ayaqüstü yeyilÉ™n vÉ™ çox tez hÉ™zm olunan “fast-fudâ€x9d rÉ™qiblÉ™r içərisindÉ™ mövqeyini vÉ™ É™hÉ™miyyÉ™tini saxlamaq teatrlarımız üçün çox çətindir, amma bu gözÉ™l sÉ™nÉ™tin bir böyük üstünlüyü var: teatr tamaÅŸaçı ilÉ™ canlı ünsiyyÉ™tdÉ™dir. Bax elÉ™ bu ünsiyyÉ™t onu hÉ™r çətinlikdÉ™n xilas edir. Amma teatrlarımız elÉ™ iÅŸlÉ™mÉ™li, elÉ™ yeni mÉ™zmun vÉ™ formalar tapmalıdır ki, ünsiyyÉ™t tÉ™rÉ™fdaşını, baÅŸqa sözlÉ™ tamaÅŸaçısını itirmÉ™sin. Bu gün teatrlarımız bir vaxtlar itirdiyi tamaÅŸaçılarını geri qaytarmaÄŸa vÉ™ yenilÉ™rini fÉ™th etmÉ™yÉ™ çalışır. MÉ™lumdur ki, AzÉ™rbaycan teatrlarında vaxtaşırı qabarmalar, televizya üçün tamaÅŸaların çəkilmÉ™si olub. TÉ™biidir ki, bu 140 ildÉ™n artıq bir zaman kÉ™siyindÉ™ teatrlarımızın çox populyar vaxtları olub. Çünki tam yÉ™qinliyi ilÉ™ deyÉ™ bilÉ™rÉ™m ki, ötÉ™n É™srin É™vvÉ™llÉ™rindÉ™n lap 70-80-ci illÉ™rÉ™ qÉ™dÉ™r AzÉ™rbaycan teatrına bir kütlÉ™vi tamaÅŸaçı mÉ™hÉ™bbÉ™ti olub. Sözsüz ki, burada xüsusi olaraq teatrlarımızın inkiÅŸafında rejissorlarımızın da mühüm tÉ™siri olub. Bu gün Æx8fdil Ä°sgÉ™ndÉ™rov, Mehdi MÉ™mmÉ™dov, Tofiq Kazımov kimi mÉ™rhÉ™lÉ™ rejissorlarımızın xidmÉ™tlÉ™ri yenÉ™ dÉ™ xüsusi olaraq qeyd edilmÉ™lidir.
Teatrşünas Aydın TalıbzadÉ™ deyir: “KeçmiÅŸ teatr miflÉ™ri bizÉ™ bugünkü teatrımızı düzgün qiymÉ™tlÉ™ndirmÉ™yÉ™ mane olur.â€x9d Bu hÉ™qiqÉ™tdÉ™ dÉ™ belÉ™dir. Bu gün təəssüflÉ™r olsun ki, bilÉ™n dÉ™, bilmÉ™yÉ™n dÉ™ teatrlarımızın keçmiÅŸindÉ™n, onun tarixindÉ™n nağıllar, dastanlar qoÅŸur, rÉ™vayÉ™tlÉ™r yaradır vÉ™ bununlada müasir teatrımızı aÅŸağılayırlar. Halbuki hÉ™r ÅŸeyÉ™, elÉ™ teatra da zamana, mÉ™kana vÉ™ ÅŸÉ™raitÉ™ görÉ™ qiymÉ™t vermÉ™k lazımdır. Bu günün özündÉ™ bizim AzÉ™rbaycan teatrında istedadlarına görÉ™ adları É™fsanÉ™yÉ™ çevrilmiÅŸ vÉ™ heç dÉ™ É™skik olmayan rejissorlar var. Amma zaman dÉ™yiÅŸib, teatr rejissorunun o qÉ™dÉ™r dÉ™ teatral olmayan AzÉ™rbaycan kimi bir mÉ™kanda mifÉ™ çevrilmÉ™si bu gün çox çətindir, bÉ™lkÉ™ dÉ™ heç mümkün deyil. TÉ™bii ki, bu gün mÉ™n kommunist rejiminin qÉ™sdlÉ™ yaratdığı miflÉ™ri isÉ™ adiləşdirmÉ™k vÉ™ ya dağıtmaq fikrindÉ™n çox uzaÄŸam, çünki müqayisÉ™ üçün bir istinad nöqtÉ™sinin olması da pis deyil. Æx8fdil Ä°skÉ™ndÉ™rov, Mehdi MÉ™mmÉ™dov, Tofiq Kazımov, HüseynaÄŸa AtakiÅŸiyev, Vaqif Ä°brahimoÄŸlu… Fikir verin, zamanımıza yaxınlaÅŸdıqca bu böyük sÉ™nÉ™tkarlar É™fsanÉ™vilikdÉ™n çıxır vÉ™ sonda Tofiq Kazımov, HüseynaÄŸa AtakiÅŸiyev, Vaqif Ä°brahimoÄŸlu kimi adiləşir, real insanlara çevrilir. Bu gün É™sl sözüm ondan ibarÉ™tdir ki, müasir AzÉ™rbaycan teatrında AzÉ™r PaÅŸa NemÉ™tov baÅŸda olmaqla BÉ™hram Osmanov, BÉ™xtiyar XanızadÉ™, Mehriban Æx8flÉ™kbÉ™rzadÉ™, CÉ™nnÉ™t SÉ™limova, Vaqif Æx8fsÉ™dov, RövÅŸÉ™n Almuradlı, LoÄŸman KÉ™rimov, Ä°rana TağızadÉ™, Firudin MÉ™hÉ™rrÉ™mli, Vaqif Şərifov, Yusif Bağırov, HÉ™sÉ™n AÄŸayev hÉ™mçinin bu rejissorların müasirlÉ™ri olan Nicat Kazımov, Mikayıl Mikayılov, Namiq AÄŸayev, Gümrah ÖmÉ™r, Tural Mustafayev, Elvin MirzÉ™yev, XÉ™zÉ™r GÉ™ncÉ™li, Ä°radÉ™ GözÉ™lova kimi AzÉ™rbaycan teatrını yaÅŸadan, inkiÅŸaf etdirÉ™n müxtÉ™lif sÉ™viyyÉ™li vÉ™ xarakterli rejissorlar fÉ™aliyyÉ™t göstÉ™rib vÉ™ göstÉ™rirlÉ™r. MÉ™hz bu gün adları qeyd olunan müasir gÉ™nc rejissorları teatrlarımıza cÉ™lb etmÉ™klÉ™, onların rejissor traktofkası hÉ™r zaman olduÄŸu kimi yenÉ™ dÉ™ AzÉ™rbaycan teatrına yeni fikir, yeni nÉ™fÉ™s gÉ™tirilmiÅŸ oldu. FikrimcÉ™ bu addım müəyyÉ™n mÉ™qamlarda böyük risqlÉ™ baÄŸlı olsa da, bu təşəbbüs É™slindÉ™ özünü doÄŸrultmuÅŸ oldu. Æx8fsl mÉ™nada sÉ™hnÉ™dÉ™ kimin qabında nÉ™ varsa, o da üzÉ™ çıxdı. Bu ciddi bir addım idi vÉ™ bu addımdan sonra indi seçim etmÉ™k artıq teatrlarımızın öz iÅŸidir. Eyni fikri dramaturqlarımıza da ÅŸamil etmÉ™k olar… TÉ™bii ki, bu gün klassik tamaÅŸalar sÉ™hnÉ™ləşdirilir. Düşündürüçü sÉ™hnÉ™ hÉ™llini tapmış maraqlı quruluÅŸlar verilir. Sözsüz ki, bu addım da bir daha teatrlarımızda repertuar siyasÉ™tinin qurulmasına, tamaÅŸaçı zövqünü oxÅŸaya biləçək sÉ™hnÉ™ É™sÉ™rlÉ™rinin meydana gÉ™lmÉ™sinÉ™ ÅŸÉ™rait yaratmış olur.
Bu gün AzÉ™rbaycan teatrlarının repertuarı çox zÉ™ngindir. Çoxdan sÉ™hnÉ™lÉ™rimizdÉ™ görünmÉ™yÉ™n dünya dramaturqlarının É™sÉ™rlÉ™ri tamaÅŸaya qoyulur. Teatrlarımızın repertuarını M.F.AxundzadÉ™, C.MÉ™mmÉ™dquluzadÉ™, H.Cavid, C.Cabbarlı, Æx8f.B.Haqverdiyev, Ä°.Æx8ffÉ™ndiyev kimi klassiklÉ™rin É™sÉ™rlÉ™ri ilÉ™ yanaşı Ç.Dikkens, B.Brext, M.FriÅŸ, V.Hüqo, F.Dürrenmatt, F.Brukner, N.Qoqol, K.Hamsun, E. de Filippo kimi dünya yazıçılarının É™sÉ™rlÉ™ri bÉ™zÉ™yir. O da mÉ™lum hÉ™qiqÉ™tdir ki, müasir tamaÅŸaçını klassiklÉ™rlÉ™ bÉ™rabÉ™r müasir müəlliflÉ™rin É™sÉ™rlÉ™ri dÉ™ maraqlandırır, hÉ™m dÉ™ daha çox. Bu bir hÉ™qiqÉ™tdir ki, özünÉ™ qapanıb qalan teatr uÄŸur qazana bilmÉ™z. Bu gün AzÉ™rbaycan teatrı dünya teatrına inteqrasiya olunmaÄŸa çalışır. Son illÉ™rdÉ™ keçirilÉ™n beynÉ™lxalq teatr konfransları, teatr festivalları, teatrlararası tÉ™crübÉ™ mübadilÉ™lÉ™ri, xarici ölkÉ™lÉ™rdÉ™n rejissorların, teatr rÉ™ssamlarının konkret tamaÅŸaların hazırlanmasına dÉ™vÉ™t olunmaları, dramaturji É™sÉ™rlÉ™rlÉ™ mübadilÉ™, qarşılıqlı qastrol tamaÅŸaları, gÉ™nc rejissorlarımızın xarici ölkÉ™ teatrlarına yaradıcılıq tÉ™crübÉ™si keçmÉ™yÉ™ göndÉ™rilmÉ™lÉ™ri vÉ™ sair çoxsaylı tÉ™dbirlÉ™r mÉ™hz dünya teatr mÉ™kanına bÉ™lÉ™d olmaq istÉ™yindÉ™n irÉ™li gÉ™lir. Heç şübhÉ™siz, bütün bunlar öz bÉ™hrÉ™sini verir. Teatrlarımızın yaradıcılıq sÉ™viyyÉ™si xeyli yüksÉ™lib vÉ™ bu proses bu gün dÉ™ uÄŸurla davam etdirilir.
Daha sonra NuranÉ™ DadaÅŸova öz fikirlÉ™rinÉ™ bu çür davam edÉ™rÉ™k bildirir ki; “ BöyüklÉ™rimiz teatrın aynalıq görÉ™vindÉ™n yararlandıqları halda, axı nÉ™dÉ™n bizlÉ™r bu aynadan üz çeviririk? DoÄŸrudanmı bizlÉ™rÉ™ daha ayna gÉ™rÉ™k deyil? BÉ™lkÉ™ biz hÉ™qiqÉ™tÉ™n dÉ™ daha aydan arı, sudan duruyuq? Buna inanmağım gÉ™lmir. KimlÉ™rinsÉ™ inanacağına da şübhÉ™m var. O zaman nÉ™ etmÉ™li? Teatrın aynalıq görÉ™vini, barometirlik funksiyasını özünÉ™ qaytarmalı! BÉ™lkÉ™ dÉ™ yalnız bu halda teatrı yenidÉ™n ayaÄŸa qaldrımaq mümkün olardı. Bu mÉ™sÉ™lÉ™dÉ™ yaradıcı gÉ™ncliyi bir addım irÉ™liyÉ™ buraxmaq lazımdır. Æx8fks halda, Afaq MÉ™sudun tÉ™biri ilÉ™ desÉ™k (“Qatarın altına atılan qadınâ€x9d'da) “teatrâ€x9d deyÉ™ndÉ™ burnumuza turÅŸumuÅŸ çaxır qoxusu gÉ™lÉ™cÉ™k...â€x9d
Qeyd etmÉ™k istÉ™rdim ki, É™vvala teatrlarımızın aynalıq görÉ™vindÉ™n yararlanmaq istÉ™yÉ™nlÉ™r yenÉ™ dÉ™ bu imkandan geniÅŸ bÉ™hrÉ™lÉ™nÉ™ bilirlÉ™r. Öz tiplÉ™rini sÉ™hnÉ™dÉ™ görÉ™nlÉ™r sadecÉ™ olaraq bu halı çox zaman sinirÉ™ bilmirlÉ™r. Teatrlarımızda maraqlı obrazlar, tiplÉ™r vÉ™ onlara qarşı mübarizÉ™ effektlÉ™ri elÉ™ gÉ™nc aktyorlar tÉ™rÉ™findÉ™n canlandırılır. Maraqlı rejissor traktofkası ilÉ™ günümüzün müasirlÉ™rinin tiplÉ™rinÉ™ cevrilÉ™ bilirlÉ™r. Teatrları isÉ™ bu gün ayaÄŸa qaldırmaq dedikdÉ™ “onun barometrlik funksiyasını özünÉ™ qaytarmalıâ€x9d fikirlÉ™ri isÉ™ tam aydın deyil. Bu gün bütün teatrlarımızda gÉ™nclÉ™r kifayÉ™t qÉ™dÉ™r var. HÉ™tta qeyd etmÉ™liyÉ™m ki, bütün teatrlarda gÉ™nclÉ™rin fÉ™aliyyÉ™t dairÉ™lÉ™rini geniÅŸlÉ™ndirmÉ™k üçün teatr studiyaları fÉ™aliyyÉ™t göstÉ™rir. Ä°stÉ™nilÉ™n halda bu teatr studiyalarında da istedadlı gÉ™nc aktyor heyÉ™ti yetiÅŸdirilir.
Sovet dönÉ™mi teatrlarında bir xiffÉ™t, nisgil gizlÉ™nmiÅŸdi. O dövrdÉ™ teatr dövlÉ™t vÉ™ partiya üçün sÉ™nÉ™tdÉ™n çox tÉ™bliÄŸat vasitÉ™si idi. Ona görÉ™ dÉ™ teatrlara rÉ™smi dairÉ™lÉ™rin diqqÉ™ti çox yüksÉ™k idi, bu da insanların teatr tÉ™sÉ™vvürlÉ™rinÉ™ güclü tÉ™sir edirdi. Bu gün müasir dövrümüzdÉ™ isÉ™ teatrlar tÉ™bliÄŸat vasitÉ™si deyil, o É™sl missiyasını, sÉ™nÉ™t missiyasını yerinÉ™ yetirir, o istÉ™mÉ™sÉ™ dÉ™ tÉ™bliÄŸat canağından çıxmaÄŸ mÉ™cburiyyÉ™tindÉ™dir. Yeni zamanda teatra maraq könüllü olmalıdır. Bu gün dövlÉ™t teatrlara bir sÉ™nÉ™t növü kimi yardım göstÉ™rir, onun inkiÅŸaf etmÉ™sinÉ™ ÅŸÉ™rait yaratmaÄŸa çalışır, ona müstÉ™qillik verir, É™vÉ™zindÉ™ isÉ™ yüksÉ™k sÉ™nÉ™t keyfiyyÉ™tdÉ™n baÅŸqa heç nÉ™ tÉ™lÉ™b etmir. BelÉ™ olan halda teatr inkiÅŸaf yolunu özü seçmÉ™li, müstÉ™qil yaÅŸamağı öyrÉ™nmÉ™lidir. Bu proses elÉ™ dÉ™ asan deyil. Sözün É™sl mÉ™nasında bu gün teatrlarımız zaman vÉ™ mÉ™kan anlayışında yaÅŸamalı, fÉ™aliyyÉ™tini uÄŸurla davam etdirmÉ™lidir. BelÉ™ olduÄŸu halda “ “teatrâ€x9d deyÉ™ndÉ™ burnumuza turÅŸumuÅŸ çaxır qoxusu gÉ™lÉ™cÉ™k...â€x9d yox, sözün É™sl mÉ™nasında gözlÉ™rimiz önündÉ™ yaradıçılıq axtarışlarının daha da zÉ™ngin bir forması canlanaçaq.
Anar Bürcəliyev
Teatrşünas
