Əri güllələndi, qızı acından öldü, özü isə... - Məşhur şairin FACİƏLİ HƏYATI

“Birlikdə yuxu görmək, birlikdə yatmaq, amma həmişə təklikdə ağlamaq”.

Həyat bu cümlənin müəllifi məşhur rusiyalı şair Marina Tsvetayevaya ədalətli davranmadı... Əri siyasi casusluqda şübhəli bilinərək güllələndi, 3 yaşlı uşağı uşaq evində aclıqdan öldü, ikinci qızı isə 15 il repressiyaya məruz qaldı. Oğlu ilə tək qalan Marina iş tapmağa çalışdı, lakin hətta Ədəbiyyat Fondu da Svetayevanın alman casusu ola biləcəyinə inanaraq onun ərizəsini rədd etdi. Özü isə 1941-ci ildə avqustun 31-də özünü asaraq intihar etdi.

Faciəli taleyi ilə tanınan Svetayeva 20-ci əsrin ən böyük rus şairlərindən idi...

Marina İvanovna Svetayeva (1892-1941) Moskvada doğulub. Onun atası Puşkin İncəsənət Muzeyinin əsasını qoyan İncəsənət professoru, anası isə konsert pianoçusu idi. Marina Svetayeva uşaq vunderkindi və poliqlot idi.

O, 6 yaşında  rus dilində şeir yazmağa başladı və ciddi fortepiano dərsləri aldı. 16 yaşında artıq Parisdə Sorbonnada oxuyurdu və təxminən eyni vaxtda fransız və alman dillərində şeirlər yazmağa başladı. 18 yaşında Svetayeva "Axşam Albomu” adlı ilk şeirlər toplusunu nəşr etdirdi.

Həmin kitabda qadın psixikası və intimliyi - əvvəllər rus poeziyasında açıq şəkildə müzakirə olunmayan mövzulardan bəhs edilirdi.

“Mən əsl qadınam: hamını özüm mühakimə edirəm, sözlərimi hər kəsin ağzına, hisslərimi sinəsinə qoyuram. Ona görə də hamı ilk dəqiqədən mənə qarşı mehriban, mərhəmətli, səxavətli davranır, qarşımda yuxusuz və dəli olur”.

Onun ilk əsəri şəxsiyyətin qurulmasında genderin əhəmiyyətinə, qadın şairin cəmiyyətdəki çağırışına və fərdin özünüifadə hüququnun qorunmasına həsr olunub.

Marina 1912-ci ildə Sergey Efronla evlənir; onların iki qızı, daha sonra isə bir oğlu olur. Efron Ağ Orduya qatılır və vətəndaş müharibəsi zamanı Svetayeva ondan ayrılır. Moskva aclığı zamanı Svetayevanın özünü və qızlarını dolandırmaq imkanı olmur və onları uşaq evinə yerləşdirir, kiçik qızı İrina 1920-ci ildə həmin uşaq evində  aclıqdan ölür.

Marinanın istedadı sağlığında geniş şəkildə tanınmırdı, lakin artıq Mileposts (1921, 1922) kolleksiyalarında mükəmməlliyi, dərin erudisiyası, bəlağəti onu digər müasir şairlərdən fərqləndirirdi.

Onun kiçik kolleksiyası Ayrılıq (1922) Svetayevanın üslubunun polifoniya, səs-küylü versifikasiya, onomatopeya, strofik və ritmik strukturlarla təcrübələr kimi əlamətlərini göstərdi. 1918-1920-ci illər arasında o, Ağ Ordu və onların bolşevizmə qarşı mübarizəsini tərənnüm edən şeirlər yazdı. Bu illərdə “Qu quşlarının demesnesi”ni (1917-1921, 1957-ci ildə nəşr olunmuş) qələmə aldı.

“Yaradıcılıq tənha insanlar tərəfindən yaradılan ümumi səbəbdir”.

Marina 1922-ci ildə ailəsi ilə birlikdə Berlinə, daha sonra Praqaya mühacirət etdi, 1925-ci ildə Parisdə məskunlaşdı. Parisdə ailə yoxsulluq içində yaşayırdı. Sergey Efron Sovet məxfi polisində işləyirdi və Svetayevanın Efronun siyasi əlaqələri haqqında nə qədər məlumatlı olduğunu müəyyən etmək çətin olsa da, onun daha geniş mənzərədən xəbərdar olduğu güman edilir.

Parisdə o, Ariadne (1927) və Phaedre (1928) - neoklassik şeir faciələrini yazdı. Dövrünün siyasi cəhətdən həssas mühitində onun siyasətdən kənar olması və şəxsi bədii azadlıq və tolerantlıq uğrunda mübarizə iddiaları daim yanlış anlaşılırdı. 1930-cu illərdə o, Parisin mühacir icması tərəfindən rədd edildi.

1935-ci ildən etibarən Svetayeva mühacir dairələrində onun işinə mənfi reaksiyaya qarşı davamlı olaraq mübarizə aparırdı. O, Efronun yanında olmağı seçdi və hətta onun ardınca 1939-cu ildə Rusiyaya qayıtdı. Alman ordusu SSRİ-yə daxil olanda Svetayeva oğlu ilə birlikdə Yelabuqaya köçürüldü. Həmin vaxt onun ən yaxın ailə üzvlərindən üçü – bacısı Asiya, qızı Aliya və əri Sergey Efron artıq həbs edilmişdi. O, 1941-ci il avqustun 31-də özünü asdı.

Dünyada məhdud sayda ruh və qeyri-məhdud sayda bədən var...

Ayşən Rəhim,Bizim.Media