Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin rektoru Ədalət Muradov ali məktəblərdə ödənişli təhsil üzrə qəbul planının ləğv edilməsi ilə bağlı təklif irəli sürüb.
Rektor xatırladıb ki, Azərbaycanda ali təhsil müəssisələrinə tələbə qəbulu dövlət sifarişi və ödənişli əsaslarla həyata keçirilir:
"Dövlət sifarişli təhsil üzrə qəbul planı dövlət sektorunun tələbləri nəzərə alınmaqla dövlət tərəfindən müəyyən edilir və tələbələrin təhsil haqqı dövlət tərəfindən ödənilir. Son illər təhsilin əlçatanlığının artırılmasına yönəlmiş Prezident İlham Əliyevin sosial siyasəti sayəsində dövlət sifarişli tələbələrin sayı əhəmiyyətli dərəcədə artmış və hazırda demək olar ki, 50% təşkil edir. Ödənişli əsaslarla tələbə qəbul planı da bu günə qədər dövlət tərəfindən təsdiqlənir.
MÖVZU İLƏ BAĞLI:
Altı mindən çox tələbəyə təhsil krediti VERİLMƏYİB - RƏSMİ
Amma 2013-cü ilin oktyabrında qəbul edilmiş "Azərbaycan Respublikasında Təhsilin inkişafı üzrə Dövlət Strategiyası"nın 3.1.6.-cı bəndində göstərildiyi kimi, dövlət və özəl ali təhsil müəssisələrinə ödənişli təhsil üzrə qəbul planı ləğv edilməlidir. Başqa sözlə, ödənişli təhsil DİM tərəfindən təşkil edilən müsabiqə nəticələrinə əsasən tələbə ilə universitet arasında müqavilə əsasında həyata keçirilməlidir.
Özəl sektorun nümayəndələrinin və fərdlərin ödənişli təhsili məhz onların sifarişi əsasında həyata keçirilməlidir.
Onların hansı ixtisas üzrə təhsil almaq istəklərini özləri hamıdan yaxşı bilir. İnanmaq istəyirəm ki, növbəti ildən etibarən müvafiq strategiyada göstərildiyi kimi, ödənişli təhsil üzrə qəbul planı ləğv ediləcək.
Eləcə də, ümid edirəm ki, universitetlərin baxılmaq üçün aidiyyəti üzrə təqdim etdiyi qəbul planının layihəsinin hökumətə təsdiq üçün təqdim etməzdən əvvəl universitetlərsiz edilmiş dəyişikliklərin yaxın keçmişdə mövcud olmuş universitetlərlə müzakirə ənənəsi də bərpa ediləcək”.
Bəs, rektorun bu təklifini təhsil mütəxəsissləri necə qiymətləndirir? Bu təklifin həyata keçirilməsi mümkündürmü?
Ekspert Elşən Qafarov Bizim.Media-ya bildirib ki, Təhsilin İnkişafı üzrə Dövlət Strategiyasında nəzərdə tutulmuş hədəflərdən biri də ödənişli təhsilin aradan qaldırılması və dövlət sifarişi ilə əvəz edilməsidir. Bu prosesə artıq 2022-ci ildən başlanılıb:
“2021-ci tədris ilində ölkədə hər 100 nəfərdən 79-u ödənişli əsaslarla təhsil alırdı. İndisə həmin proses 50 faizin altındadır və zamanla ödənişli təhsil dövlət sifarişi ilə olan təhsillə əvəz olunacaq. İqtisad Universitetinin rektorunun bu statusu bir konsepsiya xarakteri daşıyır və burda o, əslində təhsilin inkişafı üzrə dövlət strategiyasının hədəflərindən birini açıqlayıb”.
Elşən Qafarov bildirib ki, Ədalət Muradovun bu yöndə daha bir maraqlı təşəbbüsü də dövlət sifarişi ilə yerlərin tələbələrin topladığı bala görə differensiallaşdırılmasıdır:
“Bu gün bir neçə universitetimiz var, onlardan biri də İqtisad Universitetidir ki, tələbələr orda dövlət sifarişli yerləri daha çox istəyirlər. Çalışırlar ki, həmin universitetləri seçsinlər. Nəticə etibarilə universitetlərin büdcəsinə lazım olandan daha az miqdarda vəsait gedir. Bu da universitetlərin rəqabət qabiliyyətini azaldır. Bu baxımdan dövlət sifarişinin də tələbənin topladığı bala uyğun olaraq differensiallaşdırması şərti qoyulması doğru olardı. Dövlət sifarişi ilə bir ixtisasın ödənişinin – məsələn, 600+ bal toplayanla 300+ bal toplayanın ödənişi eyni olmasın. Yəni daha aşağı bal toplayan üçün daha artıq ödəniş ödənilsin. Yəni bu yöndə bir sistem yaradılmalıdır”.
Təhsil ekspertinə görə, yaxın bir neçə ildə ölkəmizdə ödənişli təhsil tamamilə aradan qalxacaq:
“Bu, təhsil alanların sosial müdafiəsi baxımından çox əhəmiyyətlidir. "Təhsil haqqında" Qanunun 5-ci maddəsində göstərildiyi kimi, dövlətin öz sifarişi ilə təhsil alanları işlə təmin etmək öhdəliyi var. Düşünürəm, dövlət sifarişi ilə təhsil alanların da gələcəkdə dövlət tərəfindən müvafiq ixtisaslar üzrə işlə təmin olunması, qanunvericiliyin həyata keçirilməsi məsələsinə də baxılmalıdır”.
Rəna Cumaqızı, Bizim.Media
