ADP sədri Sərdar Cəlaloğlu Moderator.az-a açıqlamasında 1921-ci ildə imzalanan “Moskva”x9d müqaviləsinin Rusiya tərəfindən ləğvi ilə bağlı səslənən təklifləri dəyərləndirib. S.Cəlaloğlu bunu Rusiyanın növbəti məntiqsiz, qeyri-sağlam hərəkəti kimi dəyərləndirib:
“Maraqlıdr, son vaxtlar
Rusiyanın bütün siaysətçiləri qızdırmalı xəstələr kimi danışır. Ağlasığmayan, məntiqsiz
fikirlər səsləndirir, müzakirələr aparırlar. Əvvəla, deyim ki, SSRİ-nin
dağılmağı ilə “Moskva”x9d müqaviləsi öz əhəmiyyətini itirib. Azərbaycan müstəqil
dövlətdir, BMT tərəfindən tanınır, beynəlxalq hüquq subyektidir. Sovet hökuməti
dağılandan sonra SSRİ dönəmində bağlanan bütün müqavilələr qüvvədən düşüb. Bu
müqavilə I Dünya müharibəsinin nəticəsinə əsasən bağlanmışdır. Sözügedən
müqavilə imzalanandan bir müddət sonra II Dünya müharibəsi baş verib, dünyada
ciddi dəyişikliklər olub. Ona görə də hansısa müqavilənin ləğvi üçün onun hökmən
kimlərsə tərəfindən ləğv edilməsi şərt deyil. Bəzi müqavilər formalaşan yeni
situasiyadan asılı olaraq öz-özünə ləğv olur, əhəmiyyətini itirir. I Dünya
müharibəsinin sonucundan doğan yeni situasiya ilə bağlı dünyada minlərlə
müqavilə imzalanıb ki, onda gərək Rusiyanın məntiqi ilə bu müqavilələrin ləğvi
də gündəmə gəlsin. Belə olarsa, onda Rusiyanın hazırkı ərazisinin mühüm bir
qismi digər dövlətlərə qaytarılmalıdır. Finlandiyanın, Yaponiyanın, Çinin, Azərbaycanın
və digər ölkələrin ərazisi hazırda Rusiya ərazisidir. Türkiyənin olan Krım və
digər böyük ərazilər də bu gün Rusiyanın torpaqlarıdır. Rusiya öncə başqa dövlətlərin
torpaqlarını qaytarsın. Bundan sonra bu müqavilənin ləğvinin nəticələrindən bəhrələnsin.
Görək bu müqaviləni ləğv etməklə o, nəyə nail olacaq ki?
SSRİ və çar Rusiyası yoxdur,
Rusiya Federasiyası var. Beynəlxalq hüquqa görə Rusiya BMT üzvü olaraq Rusiya
Federasiyası kimi tanınıb. Rusiyanın qoşulduğu müqavilələr var ki, Rusiya üçün
məhz bu müqavilələr qüvvədədir. SSRİ-i dönəmində bağlanan, Lenin tərəfindən
imzalanan müqavilələrin Putinə nə aidiyyatı var ki? Putin özü deyir ki, Lenin
Rusiya xalqının düşmənidir. Deməli, sənə lazım olanda Lenini söyürsən, lazım
olanda isə onun müqaviləsini əsas götürürsən? Bu, olduqca gülməli bir
davranışdır. Bu siyasət, bu cür yanaşma Rusiyanı təhlükəli istiqamətə aparır.
Tarixi müqavilələri yenidən qaldırıb onları pozmaq Rusiyanın özünün maraqlarına
cavab vermir. Çünki Rusiyanın özünün maraqlarına xidmət edən bu cür minlərlə
müqavilə mövcuddur. Hər kəs bu müqavilələri ləğv edər, yeni iddialarla çıxış edər,
o zaman Kreml bilməz ki, yeni Rusiya dövlətini qurmaq üçün hara üz tutsun”x9d.
Seymur Əliyev
