İranın ali rəhbəri ayətullah Əli Xamenei ölü ola bilər, lakin İranla müharibə hələ başa çatmayıb.
Bizim.Media xəbər verir ki, bu barədə The Washington Post qəzetində dərc olunan məqaləsində jurnalist Devid İqnatius yazır.
Müəllif qeyd edir ki, 45 ildən artıq müddətdə ABŞ prezidentləri Tehrandakı radikal, antiamerikan rejimi zəiflətməyi arzulayıblar, lakin müharibənin risklərini çox yüksək hesab ediblər. Bu yanaşmanı dəyişən isə ABŞ prezidenti Donald Tramp olub – o, şənbə günü İsraillə birlikdə hücum əmri verib.
Tramp genişmiqyaslı hava zərbələrinin Xameneinin ölümünə səbəb olduğunu bildirib. Lakin müəllif vurğulayır ki, yaşlı və zəifləmiş liderin öldürülməsi rejimin dəyişməsi demək deyil. Sonrakı addımların nə olacağı hələlik aydın deyil və nə ABŞ, nə də İsrail rəsmiləri gələcək planları açıqlayıb.
Müharibəni başlamaq asandır, bitirmək çətindir
Məqalədə qeyd olunur ki, müharibələrə başlamaq onları bitirməkdən daha asandır – xüsusilə də siyasi məqsəd konkret hərbi tapşırıq yox, rejimin devrilməsidirsə. Müəllif Rusiyanın Ukraynadakı müharibəsini və İsrailin HƏMAS-a qarşı əməliyyatını nümunə gətirərək bildirir ki, “rejim dəyişməsinə yönəlmiş müharibələr nadir hallarda tez bitir”.
Trampın ilkin strategiyası “sürətli hücum və tez geri çəkilmə” modelinə bənzəyirdi. Lakin münaqişənin ilk saatlarında eskalasiya baş verdi: Bəhreyn, Dubay, Əbu-Dabi və İsraildə obyektlərə zərbələr endirildi, İran isə Hörmüz boğazını bağladı.
Bəhreynin təhlükəsizlik müşaviri bildirib ki, İranın 14 dronu ABŞ-ın Beşinci Donanmasının yerləşdiyi liman bazasına hücum edib. Videolarda “Shahed” tipli dronların səsi və hədəfə çarpma anı əks olunub. O qeyd edib ki, bəzi hallarda ABŞ qüvvələrinin dronlara qarşı zəif görünməsi suallar doğurub.
Maksimalist məqsədlər və risklər
Trampın bəyanatları maksimalist xarakter daşıyırdı. O, İran İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun, silahlı qüvvələrin və polisin təslim olacağı təqdirdə “tam toxunulmazlıq” alacağını, əks halda isə “ölüm”lə üzləşəcəyini bildirib. Prezident həmçinin İran xalqını rejimə qarşı üsyana çağırıb.
Avropa müttəfiqləri isə sürətli diplomatik həllə üstünlük verdiklərini bildiriblər. Böyük Britaniya ABŞ-ın Dieqo-Qarsiya bazasından istifadə etməsinə icazə verməyib, BƏƏ və Səudiyyə Ərəbistanı narahatlıq ifadə edib. Yalnız İsrail hücumu açıq şəkildə dəstəkləyib.
Məqalə müəllifi hesab edir ki, paradoksal olaraq münaqişə İran rejimini zəiflətmək əvəzinə, onu gücləndirə bilər. Xameneinin şəhid kimi təqdim olunması sərt xətt tərəfdarlarını möhkəmləndirə bilər.
ABŞ hərbi komandanlığı zərbələrin əsasən hərbi və təhlükəsizlik obyektlərinə yönəldiyini bildirir. Qərb rəsmisinin sözlərinə görə, İranın kəşfiyyat qərargahına hücum nəticəsində azı dörd yüksək vəzifəli komandir həlak olub.
Lakin müəllif qeyd edir ki, İran da Rusiya kimi çətinliklərə davam gətirmə qabiliyyətinə malikdir və şəhidlik ideyası güclü motivasiya mənbəyidir.
Uzunmüddətli risk
Məqalənin yekununda vurğulanır ki, ABŞ artıq faktiki olaraq rejim dəyişikliyi kampaniyasına başlayıb və bu, uzunmüddətli və təhlükəli münaqişəyə çevrilə bilər. Bu şəraitdə Trampın Amerika xalqına qarşı xüsusi məsuliyyəti var: atdığı addımları izah etmək və prosesin sonuna qədər davam etdirilməsini təmin etmək.
Müəllifin sözlərinə görə, bu, “bir dəfə vur və bitir” tipli əməliyyat deyil.
Bizim.Media
