Stokholm Universitetinin alimləri Ceyms Uebb kosmik teleskopunun köməyi ilə qeyri-adi kimyəvi tərkibə malik protplanet diski aşkarlayıblar.
Bizim.Media xəbər verir ki, tədqiqatın nəticələri Astronomy and Astrophysics (A&A) jurnalında dərc olunub.
Məlumata görə, adətən Yerə bənzəyən planetlərin formalaşa biləcəyi daxili bölgələrdə su buxarı üstünlük təşkil edir. Lakin müşahidə edilən obyektin spektrində güclü karbon qazı (CO₂) xətləri qeydə alınıb.
Stokholm Universitetinin Astronomiya kafedrasının doktorantı, araşdırmaya rəhbərlik edən Yenni Fredianni bildirib:
“Ətrafdakı disklərin əksəriyyətində su buxarı üstünlük təşkil etdiyi halda, bu obyekt karbon qazı ilə zəngindir. Su o qədər azdır ki, demək olar, görünmür”.
Alimlərin sözlərinə görə, bu qədər yüksək CO₂ konsentrasiyası mövcud protplanet disk modellərinə uyğun gəlmir. Onların ehtimalına görə, səbəb ulduzun özündən və NGC 6357 ulduz əmələgəlmə bölgəsindəki iri qonşu ulduzlardan gələn güclü ultrabənövşəyi şüalanma ola bilər.
Bundan başqa, spektrdə ilk dəfə karbon-13, oksigen-17 və oksigen-18 ilə zənginləşmiş nadir izotoplu karbon qazı da aşkarlanıb. Bu kəşf Günəş sistemindəki meteorit və kometlərin qeyri-adi izotopik izlərinin mənşəyini anlamağa kömək edə bilər.
Maks Plank Astronomiya İnstitutunun (Heydelberq) əməkdaşı və XUE (eXtreme Ultraviolet Environments) layihəsinin rəhbəri Mariya-Klaudiya Ramires-Tannus deyib:
“Tapıntımız göstərir ki, ekstremal radiasiya mühitləri planetlərin baza materiallarını dəyişə bilir. Çünki ulduzların və çox güman ki, planetlərin əksəriyyəti belə şəraitdə formalaşır. Buna görə də müxtəlif atmosferlərin və yaşayışa yararlılığın öyrənilməsində bu amili nəzərə almaq vacibdir”.
Alimlər qeyd edirlər ki, Uebb teleskopunun MIRI aləti, İsveç mütəxəssislərinin də qatıldığı inkişaf prosesi nəticəsində, tozla gizlənmiş protplanet disklərinin infraqırmızı diapazonda misilsiz dəqiqliklə müşahidəsinə imkan verir.
Müqayisəli araşdırmalar vasitəsilə onlar ulduz əmələgəlməsinin “səs-küylü” mühitlərinin və “sakit” bölgələrin kimyəvi tərkibə və formalaşmaqda olan planetlərin gələcəyinə necə təsir etdiyini öyrənməyi planlaşdırırlar.
Bizim.Media
