Ötən gün Biləsuvarın Xırmandalı kəndi ərazisindəki açıqlıqda baş verən qum burulğanı müzakirələrə səbəb olub.
Məsələ burasındadır ki, Azərbaycanda qum fırtınası və burulğanı nadir haldır. Ölkədə əsasən tozlu hava çox müşahidə olunur, o da xüsusilə Abşeron yarımadasında və Xəzər sahillərində güclü küləklə birlikdə görünür. Nəzərə alsaq ki, Biləsuvar Aran zonasıdır, güclü küləyin az müşahidə olunduğu ərazilərdəndir, o zaman qum burulğanının necə, hansı coğrafi şəraitdə yaranması maraq və narahatlıq doğurur.
Adətən Asiya və Şimali Amerika qitəsində baş verən uzun xortumlu qum burulğanlarını Azərbaycan insanı yalnız filmlərdə görüb. Amma bu dəfə öz coğrafiyamızda baş verən bu hadisə iqlim dəyişiklikləri ilə bağlı müzakirələri yenidən alovlandırdı.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, Biləsuvarın Xırmandalı kəndində görünən hadisə böyük regional qum burulğanından çox, lokal toz burulğanına bənzəyir. Düzən ərazilərdə isti və soyuq hava kütlələri arasında kəskin təzyiq fərqi yarandıqda əmələ gələ bilər.
Daha bir səbəb isə rayon ərazisinin geniş və açıq relyefə malik olmasıdır. Küləyin qarşısını alan dağ və ya sıx meşə zolaqları azdır.
Yayda torpaq uzun müddət quru qalanda üst qatdakı xırda torpaq və qum hissəcikləri asanlıqla havaya qalxır.
Güclü qızan torpaq üzərində yüksələn isti hava axını bəzən fırlanaraq toz burulğanı yaradır. Bu hadisə dar bir sahədə baş verə bilər, yəni kütləvi və təkrarlanan olmaz.
Şəfiqə Şəfa, Bizim.Media
