Qızmar günəş altında işləyənlərə XƏBƏRDARLIQ

Yay aylarında havaların kəskin istiləşməsi xüsusilə açıq havada çalışan insanlar üçün ciddi risk yaradır. Tikinti, yol təmiri, kənd təsərrüfatı, kuryer xidməti və digər sahələrdə çalışan şəxslər uzun müddət günəş şüaları altında qaldıqda günvurma təhlükəsi ilə üzləşə bilirlər. Günvurmanın əlamətlərinin vaxtında tanınması, düzgün ilk yardım göstərilməsi və qoruyucu tədbirlərin görülməsi ağır fəsadların qarşısını almaq baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır.

Bəs açıq havada işləyənlər günvurmadan necə qorunmalıdırlar, günvurmanın əsas əlamətləri hansılardır və belə hallarda hansı addımlar atılmalıdır?

Məsələ ilə bağlı Bizim.Media-ya danışan tibb üzrə ekspert Adil Qeybulla bildirir ki, gözlərin qaralması, soyuq tər və huşun itməsi günvurmanın əlamətlərinə daxildir:

“Günvurma və istivurma orqanizmdə termorequlyasiyanın (ətraf mühit temperaturunun dəyişməsinə baxmayaraq, canlı orqanizmlərin bədən istiliyini müəyyən sabit sərhədlərdə saxlamaq qabiliyyəti) pozulmasıdır. İsti havada insanın damarları dəri səthində genişlənir, istilik tərin buxarlanması və nəfəsalma vasitəsilə orqanizmdən xaric olunur. Bu proses müəyyən müddət davam etsə də, uzun müddət isti şəraitdə qaldıqda orqanizm artıq bu mexanizmlərlə temperaturu tənzimləyə bilmir.

Bir müddətdən sonra orqanizmin daxili temperaturu yüksəlməyə başlayır. Yəni kompensator mexanizmlər tükənir. Temperatur yüksəldikdə mikrosirkulyasiya, yəni xırda qan damarlarında qan axını pozulur. Qanın laxtalanması artır, təzyiq düşür, insanı soyuq tər basır, gözləri qaralır və huşu bulanır. Beyin oksigen çatışmazlığına və qan dövranının pozulmasına çox həssas olduğu üçün insan qısa müddətdə huşunu itirə bilər”.

Ekspert vurğulayır ki, isti havada hər hansı şəxs qeyd edilən əlamətləri hiss edirsə, dərhal kölgə və ya sərin yerə aparılmalıdır.

Bədəni sərin, nəm dəsmalla silinməli, alnına soyuq kompres qoyulmalı və bədən temperaturunu aşağı salmağa çalışılmalıdır. Onun sözlərinə görə, həddindən artıq soyuq su vermək düzgün deyil, lakin sərin su içirmək məqsədəuyğundur. Şəxs özünə gəldikdən sonra mütləq tibb müəssisəsinə müraciət edilməli və sərin şəraitdə yaxınlıqdakı tibb məntəqəsinə çatdırılmalıdır.

“Günvurma və istivurmanın ağırlığı insanın nə qədər müddət isti və ya birbaşa günəş şüaları altında qalmasından asılıdır. Günəş şüalarının birbaşa təsiri nəticəsində dəri yanıqları yarana bilər. Ağır hallarda bu yanıqlar həyati təhlükə də yarada bilər. Buna görə də günəşdən qoruyucu kremlərdən və gün eynəklərindən istifadə etmək, mümkün qədər kölgədə, çardaq və ya çətir altında qalmaq məqsədəuyğundur  ki, günəş şüaları bədənə təsir etməsin”- deyə o, məsləhət göüb.

A.Qeybulla qeyd edir ki, birbaşa günəş şüaları olmasa belə, həddindən artıq isti hava da istivurmaya səbəb ola bilər.

Xədicə Paşayeva, Bizim.Media