“Süni intellektin sürətli inkişafı risk mühitini də genişləndirir. Bu texnologiyalar vasitəsilə daha inandırıcı sosial mühəndislik ssenariləri, avtomatlaşdırılmış hücum zəncirləri və yüksək dərəcədə hədəflənmiş fəaliyyətlər mümkün olur. Nəticədə hücumlar yalnız sürət baxımından deyil, həm də adaptivlik və aşkarlanma çətinliyi baxımından daha inkişaf etmiş formaya keçir”.
Bu fikirləri Bizim.Media-ya müsahibəsində Azərbaycan Kibertəhlükəsizlik Təşkilatları Assosiasiyasının eksperti Zari Uslu-Abdullayeva bildirib.
Müsahibəni təqdim edirik:
- Süni intellekt texnologiyalarının sürətli inkişafı kibertəhlükəsizlik sahəsində bir çox müsbət imkanlar yaradır. Bununla yanaşı, bəzi risklər də mövcuddur. Sizcə, süni intellektin inkişafı kibertəhlükəsizlik sahəsində hansı imkan və təhdidləri yaradır?
- Süni intellekt artıq kibertəhlükəsizlikdə gücləndirici rol oynayır və xüsusilə müdafiə seqmentində bunun təsiri açıq şəkildə müşahidə olunur. Böyük həcmli loqların və davranış indikatorlarının real vaxtda analizi, anomaliyaların erkən mərhələdə aşkarlanması və operativ reaksiya imkanları təhlükəsizlik əməliyyatlarının effektivliyini əhəmiyyətli dərəcədə artırır.
SOC mühitində “false positive” səviyyəsinin azaldılması, hadisələrin risk əsaslı prioritetləşdirilməsi və avtomatlaşdırılmış cavab mexanizmləri komandaların operativliyini yüksəldir və mütəxəssislərə daha yüksək dəyərli, strateji məsələlərə fokuslanmaq imkanı yaradır.
Bununla paralel olaraq, süni intellektin sürətli inkişafı risk mühitini də genişləndirir.
Bu texnologiyalar vasitəsilə daha inandırıcı sosial mühəndislik ssenariləri, avtomatlaşdırılmış hücum zəncirləri və yüksək dərəcədə hədəflənmiş fəaliyyətlər mümkün olur. Nəticədə hücumlar yalnız sürət baxımından deyil, həm də adaptivlik və aşkarlanma çətinliyi baxımından daha inkişaf etmiş formaya keçir. Əsas risk vektorlarından biri də məlumat faktorudur.
Süni intellekt sistemlərinin performansı birbaşa olaraq istifadə olunan verilənlərin həcmi və keyfiyyəti ilə şərtlənir. Bu isə məlumatların məxfiliyi, bütövlüyü və etibarlılığı məsələlərini prioritetə çevirir. Xüsusilə yanlış, natamam və ya manipulyasiya olunmuş dataset-lər üzərində qurulan modellər səhv qərarverməyə səbəb ola bilər ki, bu da təhlükəsizlik mühitində kritik boşluqlar yarada bilər.
Nəticə etibarilə, süni intellekt kibertəhlükəsizlik sahəsində həm imkanları genişləndirir, həm də risk profilini daha kompleks edir. Bu texnologiyalardan effektiv istifadə üçün təşkilatlar yalnız texniki həllərə deyil, eyni zamanda düzgün idarəetmə yanaşmasına, davamlı monitorinqə və risklərin qabaqlayıcı şəkildə qiymətləndirilməsinə fokuslanmalıdırlar.
- Azərbaycanda süni intellekt və kibertəhlükəsizlik texnologiyalarının təhlükəsizlik sistemlərinin gücləndirilməsində istifadəsini necə qiymətləndirirsiniz?
- Azərbaycanda süni intellekt və kibertəhlükəsizlik texnologiyalarının tətbiqi mərhələli şəkildə inkişaf edir və ümumi yanaşmanı müsbət qiymətləndirmək olar. Xüsusilə maliyyə sektoru, dövlət xidmətləri və telekommunikasiya sahələrində təhlükəsizlik əməliyyatlarının gücləndirilməsi istiqamətində nəzərəçarpacaq irəliləyiş müşahidə olunur.
Böyük həcmli məlumatların analizi, anomaliyaların aşkarlanması və insidentlərə daha operativ reaksiya mexanizmləri artıq real əməliyyat mühitində effektivliyini nümayiş etdirməkdədir. Bununla belə, qeyd olunan sahədə inkişaf potensialı hələ də kifayət qədər genişdir.
Əsas məsələlərdən biri texnologiyanın özündən daha çox onun düzgün inteqrasiyası və effektiv istifadəsidir. Süni intellekt alətlərinin mövcud təhlükəsizlik infrastrukturu ilə uyğunlaşdırılması, lokal mühitə uyğun modellərin formalaşdırılması və bu sistemləri idarə edə bilən yüksək ixtisaslı kadrların yetişdirilməsi strateji əhəmiyyət kəsb edir. Effektiv süni intellekt həllərinin qurulması üçün yüksək keyfiyyətli, strukturlaşdırılmış və etibarlı verilənlər bazasının mövcudluğu təməl şərtdir.
Bu baxımdan məlumatların məxfiliyinin qorunması, düzgün idarə olunması və normativ-hüquqi tənzimləmə mexanizmlərinin təkmilləşdirilməsi paralel və koordinasiyalı şəkildə həyata keçirilməlidir.
Ümumilikdə, Azərbaycanda süni intellektin kibertəhlükəsizlik sahəsində tətbiqi düzgün strateji istiqamətdə irəliləyir. Lakin maksimum effektivliyin əldə olunması üçün yanaşmanın daha kompleks və uzunmüddətli strateji çərçivədə qurulması vacibdir. Texnoloji imkanlar, insan resursları və idarəetmə modelləri bir-birini tamamlamalıdır.
- Süni intellekt və yeni rəqəmsal alətlərin inkişafı ilə paralel olaraq kibertəhlükəsizlik sahəsində beynəlxalq əməkdaşlıq daha da актуal olur. Çünki bu texnologiyalar əksər hallarda ölkə sərhədləri ilə məhdudlaşmır. Azərbaycanın bu sahədə beynəlxalq tərəfdaşlarla əməkdaşlıq perspektivlərini necə görürsünüz?
- Süni intellekt və rəqəmsal texnologiyalar sərhəd tanımadığı üçün kibertəhlükəsizlik artıq lokal deyil, qlobal məsələdir. Bu kontekstdə Azərbaycanın beynəlxalq əməkdaşlıq perspektivləri həm strateji baxımdan zəruri, həm də praktiki baxımdan yüksək dəyərə malikdir. Xüsusilə təhdid kəşfiyyatının paylaşılması, erkən xəbərdarlıq mexanizmləri və birgə insident cavab yanaşmaları müasir təhlükə mühitində kritik rol oynayır.
Azərbaycan üçün əsas imkanlardan biri regional və beynəlxalq platformalarda daha aktiv iştirakdır. Bu, həm qabaqcıl təcrübələrin mənimsənilməsinə, həm də yerli təhlükəsizlik ekosisteminin gücləndirilməsinə şərait yaradır. Eyni zamanda, qlobal texnologiya təminatçıları və təhlükəsizlik təşkilatları ilə əməkdaşlıq süni intellekt əsaslı həllərin daha effektiv tətbiqini sürətləndirə bilər.
Bununla yanaşı, əməkdaşlığın effektiv olması üçün milli səviyyədə standartların, hüquqi çərçivələrin və məlumat mübadiləsi mexanizmlərinin uyğunlaşdırılması vacibdir. Xüsusilə məlumatların qorunması, məxfilik və suverenlik məsələləri beynəlxalq əməkdaşlıqda balanslı yanaşma tələb edir.
Ümumilikdə, Azərbaycan üçün düzgün strategiya – beynəlxalq inteqrasiya ilə milli maraqların qorunması arasında balans qurmaqdır.
Bu yanaşma ölkənin texnoloji transformasiyasını sürətləndirməklə yanaşı, kibertəhlükəsizlik dayanıqlığını da keyfiyyətcə yeni mərhələyə yüksəldəcək.
Bizim.Media
