Rusiya son günlər Cənubi Qafqazla bağlı siyasətində yenidən aktivlik nümayiş etdirməyə çalışır. Belə ki, Kreml özünün “Tramp marşrutu”ndan (Zəngəzur dəhlizi) pay almaqda maraqlı olduğunu gündəmə gətirib.
Rusiya XİN-in MDB ölkələri üzrə 4-cü departamentinin direktoru Mixail Kalugin Rusiyanın “Cənubi Qafqaz Dəmir Yolu” şirkətinin Ermənistanın dəmir yolu şəbəkəsinin idarə olunması üzrə konsessiyaya malik olduğunu bildirib. O, “Tramp marşrutu”nun da bu konsessiyaya daxil olacağını bildirib.
Rusiya rəsmisinin bu açıqlaması Zəngəzur dəhlizinin mülkiyyəti məsələsini gündəmə gətirib.
Sözügedən dəmiryolu əslində kimin mülkiyyətindədir? Rusiyanın bu məsələni qabartması nə ilə bağlıdır?
Mövzu ilə bağlı Bizim.Media-ya açıqlamasında sabiq xarici işlər naziri Tofiq Zülfüqarov bildirib ki, həmin dəmir yolu Azərbaycanın mülkiyyətidir:
“İlk növbədə onu qeyd edək ki, Alma-Ata deklarasiyasına əlavələrdə bu və ya digər ölkənin digər dövlətin ərazisində yerləşən mülkiyyətləri barədə məsələlər öz əksini tapıb. Məsələn, Latviyanın Yurmala şəhərində sovet dönəmində tikilən sanotoriya bu günədək Belarusun mülkiyyətidir. Sovetlər dönəmində Zəngəzurdan keçən dəmir yolunun bir hissəsi Azərbaycan büdcəsi hesabına tikilib, onu idarə edən də Azərbaycan olub. Yəni həmin yol birbaşa Azərbaycanın mülkiyyətidir və belə olaraq da qalır.
2008-ci ildə isə Ermənistan öz ərazisindən keçən dəmir yolunu Rusiya Dəmir Yolları İdarəsinin mülkiyyətinə verib. Amma Azərbaycanın mülkiyyəti olaraq Ermənistanın onu kiməsə vermək hüquqi yoxdur”.
“Bakı Tramp layihəsində mülkiyyət sahibi kimi iştirak edə bilər”.
Tofiq Zülfüqarov bu reallıq fonunda Kaluginin sözügedən açıqlamasının iki məqsədə hesablandığını qeyd edib:
“Bununla Moskva çalışır ki, Rusiyanın da “Tramp yolu” layihəsinə qoşulmasına nail olsun. Kremlin dediyinə görə, sözügedən ərazidə onun həm mülkiyyəti, həm də sərhədçiləri var. Rusiyanın bu iddiası əslində ABŞ-a qarşıdır. Bu baxımdan Rusiyanın addımı Trampın təşəbbüsünə ziddir. Rusiya tərəfindən belə bir məsələ qaldırılırsa, onda rəsmi Bakı da özünün mülkiyyət hüququ mövzusunu qaldıra bilər. Azərbaycan Tramp layihəsində mülkiyyət sahibi kimi iştirak etməlidir”.
Xatırladaq ki, 8 avqust 2025-ci ildə Ağ Evdə ABŞ Prezidenti Donald Tramp, Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan arasında keçirilən görüşdə TRİPP-in (Zəngəzur dəhlizi) açılması ilə bağlı razılıq əldə olunub.
Qeyd edək ki, Alma-Ata bəyannaməsi 1991-ci il dekabrın 21-də imzalanıb. Sözügedən sənəd MDB-nin məqsəd və prinsipləri, əsaslarını özündə əks etdirir.
Rüfət Sultan, Bizim.Media
