Son illərdə həm dünyada, həm də Azərbaycanda televiziyaya maraq nəzərəçarpacaq dərəcədə azalıb. Bunun əsas səbəbi dəyişən media vərdişləri, internetin artan təsiri və yayım modellərinin yenilənməsidir. Məsələn, 2025-ci ildə aparılan sorğuya görə ABŞ-da gündə “3 saat və ya daha çox televiziya izlədiyini” bildirən insanların payı 56%-ə düşüb. Halbuki 2024-cü ildə bu göstərici 61%, 2023-də isə 63% idi.
Eyni sorğuya əsasən respondentlərin 28%-i ümumiyyətlə televiziya verilişlərini izləmədikləri cavabını verib. Qeyd edək ki, 2023-cü ildə bu göstərici 20%, 2024-cü ildə isə 24% idi.
Xüsusən gənclər arasında ənənəvi televiziyaya maraq sürətlə azalır. 2025-ci ilə aid qlobal media araşdırmasına görə internet istifadəçilərinin 97.5%-i ayda ən azı bir dəfə televiziya izləyir. Buraya həm ənənəvi televiziya, həm də streaming platformaları daxildir.
2025-ci ilin əvvəlində Azərbaycanda gün ərzində televiziya izləyənlərin sayı 5 milyon 789 min nəfər olaraq qeyd olunub. Bu da o deməkdir ki, ölkəmizdə hər 2 nəfərdən biri televiziyaya baxmır.
Televiziyadan uzaqlaşmanın səbəbi nədir?
İlkin ehtimala görə insanların daha çox internet və mobil cihazlara üstünlük verməsi televiziyalara marağı azaldıb. İnsanlar məlumatları istədikləri vaxt və istədikləri yerdə izləmək istəyirlər. Televiziyalarınsa konkret xəbər buraxılışı vaxtı var. Ona görə də insanlar operativ məlumat üçün saatlarla telexəbərləri gözləmir, sosial platfotmalar üzərindən informasiyanı əldə edirlər.
Hazırda televiziyalara əsasən 50 yaşdan yuxarı insanlar baxır. Lakin verilişlərin məzmun və formaca təkrarlanması yaşlı nəsli də televiziyadan tədricən uzaqlaşdıracaq. Digər bir problemsə televiziya kanallarında uzun reklam bloklarının olmasıdır. Bu da izləyiciləri yorur. Halbuki, rəqəmsal platformalarda reklamlar minimdur.
Sosial medianın interaktivliyi də bu məsələdə önəmli rol oynayır. Televizya qarşısında izləyici nə qədər passivdirsə, sosial mediada bir o qədər aktivdir. İzləyici sosial mediada yayımlanan xəbərə münasibət bildirə, onu anındaca paylaşa bilir.
İzləyici artıq passiv olmaq istəmir. Sosial media isə müzakirə, paylaşım, interaksiya imkanı yaradır.
“Televiziyalar sosial şəbəkələrin imkanlarından istifadə etsələr...”
Məsələ ilə bağlı Bizim.Media-ya danışan professor, teletənqidçi Qulu Məhərrəmlinin bildirib ki, indiki informasiya və üstəgəl sosial platformalar bolluğu şəraitində Azərbaycanda televiziyalara baxanların sayı tədricən azalır:
“Eyni zamanda mövcud teleauditoriya günbəgün parçalanır. İnsanlar informasiyaları “Facebook”, “X”, “İnstagram” və digər sosial şəbəkələrdən alırlar. Amma bu televiziyanın dəyərinin itirilməsi anlamına gəlmir. Çünki televiziyalar da sosial şəbəkələrin imkanlarından məharətlə istifadə edirlər. Hətta bu sahədə ciddi uğur qazanan televiziyalar var. Məsələn, İTV, “Xəzər TV” bu sahədə yaxşı işləyir. AzTV-nin bu sahədə cəhdləri göz qabağındadır. Təsədüfi deyil ki, sosial şəbəkələrdə izləyicisi bir milyona çatan televiziyalarımız var”.
Müsahibimiz bir vacib məqama da toxunub:
“İş elə gətirib ki, televiziya öz məhsullarını təkcə yerüstü və kabel kanalları vasitəsi ilə deyil, həm də sosial şəbəkələrdə yaymaqla daha çox izləyici toplamalıdır. Ona görə də yeni tələblərə uyğun yeni davranış qaydaları ortaya çıxır. Bu qaydalardan istifadə edən televiziyalar, təbii ki, auditoriyasını genişləndirir. Hesab edirəm ki, auditoriyanın parçalanması televiziyanı sııradan çıxarır. Yaxşı televiziya verilişinə baxırlar. Sosial şəbəkələrdən istifadə etməyi bacaran televiziyaların hər zaman auditoriyası olacaq”.
Surxay Atakişiyev, Bizim.Media
