Məlum olduğu kimi, oktyabrın 6–7-də Qəbələdə Türk Dövlətləri Təşkilatının (TDT) XII Zirvə Görüşü keçirildi. Görüşdə bir sıra mühüm məsələlər, xüsusilə də regionda sabitlik və təhlükəsizlik mövzuları müzakirə olundu.
Təsadüfi deyil ki, Zirvə Görüşü məhz “Regional sülh və təhlükəsizlik" mövzusuna həsr olunmuşdu.
Həmçinin Azərbaycan Prezident İlham Əliyev tədbirdə çıxışı zamanı hərbi sahədə mühüm, geosiyasi əhəmiyyətli təkliflə çıxış etdi:
“Ölkələrimiz arasında hərbi müdafiə və təhlükəsizlik sahələrində geniş əməkdaşlığı nəzərə alaraq 2026-cı ildə Azərbaycanda Türk Dövlətləri Təşkilatına üzv ölkələrin birgə hərbi təlimlərinin keçirilməsini təklif edirəm”, - deyə İlham Əliyev çıxışında bildirdi.
Türk dövlətləri arasında hərbi əməkdaşlıq perspektivləri
Bizim.Media mövzuyla bağlı siyasi şərhçi Əziz Əlibəylinin fikirlərini öyrənib. O vurğuladı ki, Prezidentin açıqlaması bir çağırışdır:
“Azərbaycan Prezidenti tərəfindən bu təklifin ilk dəfə səsləndirilməsi TDT ordusunun yaradılmasına dair konkret iradənin olmasının göstəricisidir. Bu məsələdə Azərbaycanın, Türkiyənin istəyi var. Orta Asiyadan Özbəkistanın bu məsələdə ciddi addım atdığını görə biləcəyik. Buna Kipr də qoşula bilər. Əgər təməl yaradılsa, digər ölkələrin buna qoşulması asanlaşacaq”.
Əziz Əlibəyli vurğulayıb ki, təkcə Azərbaycan və Türkiyənin ordu yaratması dezavantaja çevrilə bilər.
“Hazırda təkcə Azərbaycan və Türkiyənin TDT kontekstində ordu yaratması avtomatik olaraq bölgədə başqa hərbi blokların yaradılmasına da təkan verə bilər. Yəni bu, bizə də dezavantaj doğura biləcək prosesə çevrilə bilər. Buna görə də cənab Prezident bildirdi ki, bu, TDT-nin hərbi strukturlaşması kimi yaradılsın”.
“Türk dünyası toqquşma zonası deyil”.
“Proses onu göstərir ki, Türk dövlətlərinin hərbi inteqrasiyasının başlaması vacibdir.Bu ölkələrin təhlükəsizlik aspektindən ciddi şəkildə qayğıları var. Çünki böyük dövlətlərlə qonşudurlar. Dünyada müxtəlif qlobal maraqlar var. Bu maraqlar hər zaman əməkdaşlığa söykənmir və arxasında ciddi təxribatlar dayana bilir. Türk dünyası iki qütb - Şərq və Qərb arasında toqquşma zonası deyil, bərabər, vahid hərbi güc kimi üzərinə gələn müdaxilələri neytrallaşdıra biləcək gücdədir”,-deyə Əziz Əlibəyli qeyd edib.
Müsahibimiz Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatıyla (KTMT) TDT-yə üzv ölkələr arasında münasibətləri də müqayisə edib:
“KTMT-nin digər üzvləri arasında Türk ölkələrindən fərqli olaraq ciddi razılaşma yoxdur. Ancaq Türk dövlətləri arasında təhlükəsizliyə, sabitliyə, həmçinin etnik bağlara söykənən ortaq tərəflər var. Buna görə də Türk dövlətlərinin güclənməsi regionun geosiyasi təhlükəsizliyinə güc mərkəzi kimi çıxış edərək təsir göstərə bilər.
Həm Azərbaycanın cənubunda toqquşan İran və İsrail, həm də şimalında toqquşan Rusiya-Ukrayna məsələsi Azərbaycanın üzərindən inşa olunan Türk yolunun daha sabit, təhlükəsiz yola çevrilməsini şərtləndirir. Həmçinin bu, Türk Dövlətləri Təşkilatına üzv olan ölkələrin də təhlükəsiz yaşamasının əsas qarantıdır”.
Əziz Əlibəyli sonda həm Avropa İttifaqına üzv olan Macarıstanın, həm də beynəlxalq münasibətlər sistemində özünü bitərəf mövqeyi ilə tanıdan Türkmənistanın bu qədər aktivləşməsinin təsadüfi olmadığını vurğulayıb.
QEYD: Material Medianın İnkişafı Agentliyinin elan etdiyi müsabiqənin qaydalarının 8-ci Maliyyə yardımının göstərilməsi müddəasının 6.3.6. Azərbaycan Respublikasının dünya birliyinə inteqrasiyası, region ölkələri və digər dövlətlərlə, beynəlxalq təşkilatlarla əməkdaşlığının inkişaf etdirilməsi - bəndinə uyğun olaraq hazırlanıb.
Nəzrin Mirzəyeva, Bizim.Media
