Bir zamanlar televiziya və radiolarda, rentgen otaqlarında və digər radiasiya mənbəyi olan yerlərdə işləyənlərə gündəlik süd verilirdi. Amma son zamanlar bu məsələ gündəmdən çıxıb.
Baxmayaraq ki, çoxlarımızın günü kompüter qabağında, şüalanma riski olan digər aparatların qarşısında keçir.
Belə insanlara süd verilməlidirmi?
Mövzu ilə bağlı Bizim.Media-ya danışan tibb üzrə fəlsəfə doktoru Abbas Bağırov deyir ki, ionlaşdırıcı şüalar radiaktiv mənbələrdən xaric olaraq radioaktiv şüalanma yaradır:
“Bu proses qeyri-stabil atom-nüvə enerjisinin müvafiq (alfa, beta və qamma şüaları) şəklində ətrafa səpilməsi şəklində baş verir və ionlaşmış hissəciklər- qamma şüası yayılaraq materiyanı şüalanmaya məruz qoyur.
Canli orqanizm radiasiyadan ağır radiasiya zəhərlənmələrinə, yaxud xərçəng xəstəliyinə məruz qalaraq ciddi zərər görür. Uzun müddət radioaktiv mənbə ilə təmasda qalmaq şüa xəstəliyinin əmələ gəlməsinə səbəb olur. Yüklü hissəciklər seli molekul və atomların neytral yükünü - tarazlığını pozur. Neytral hissəciklərin elektron itkisi-yük balansının pozulması nəticəsində digər atom-molekullara birləşir, təbii strukturlar dağılır. Bunun nəticəsində isə toxuma mübadiləsinin nizamı pozulur”.
Müsahibimiz qeyd edib ki, dəqiq elmi araqşdırmalarla təsdiq olunmasa da, radiasiya zamanı süddən istifadə olunması şüalanmanın azalmasına zəmin yaradır:
“Südün doğuş anından ilahi ruzi kimi verilən möcüzəli və sirli qida olması elmi araşdırmalar nəticəsində sübut olunub. Südün zəngin bioloji tərkibi var, əvəzolunmaz qida vasitəsidir.
Tərkibində fermentlər, hormonlar, yağlar, zülallar karbohidratlar, habelə immunmodulyatorlar, laktoza (süd şəkəri), yağda və suda həll olunan bütün vitaminlər olmaqla100-dən çox qida komponenentləri var.
Makro və mikroelementlərdən Mg, Ca( kazeinat və sərbəst şəkildə), Na , K, Cu, Se, Zn, Fe, Cl, Ca, P, karotinlər, piqment maddələri dispers mühit içərisində elə paylanmışdır ki, orqanizm tərəfindən rahatlıqla tam mənimsənilir. Kazein südə rəng verməklə bərabər, müxtəlif fraksiyalar şəklində qida komponenti kimi paylanıb. Laktoferrin dəmir tərkibli birləşmə olub, bakterisid təsirə malikdir. Lakto-albumin südün qiymətli zülallarındandır, ən yüksək təsirli antioksidant olduğundan radiasiya zamanı əmələ gəlmiş sərbət radikallların neytrallaşmasında müstəsna rol oynayan immunomodulyatordur.
Südün tərkibində demək olar ki, bütün aminturşulara rast gəlinir.
Süddə doymuş və doymamış yağ turşuları, polidoymuş əvəzolunmaz linol, linolen, doymuş irimolekullu miristin, palmitin, stearin, araxidon və bunlarla bərabər kiçik molekullu yağ turşuları, triasilqliseridlər, lesitin, kefalin kimi fosfolipidlər mövcuddur ki, bu komponentlər həm südün qida keyfiyyətini çoxaldır, həm də zədələnmiş bütün hüceyrə və toxumaların tez bərpa polunmasını təmin edir. Südün optimal pH-ı orqanizmin pozulmuş bufer sistemlərini tez zamanda bərpa etməklə hüceyrə aboptozunu və ölümünü önləyir”.
Abbas Bağırov onu da əlavə edib ki, radiasiya zamanı zədələnmiş hüceyrələrdə əmələ gələn sərbəst radikallları neytrallaşdırmaq və hüceyrə strukrurlarını bərpa emək üçün südün tərkibindəki komponentlərin mühüm rol oynaya biləcəyi ehtimal edilsə də, hətta radiasiya zamanı süd istifadəsi yüngülləşdirici təsirə malik olsa belə, südün radiasiyanı orqanizmdən çıxarma mexanizmləri haqda isbat olunmuş konkret nəzəriyyələr haqda fikir söyləmək çətindir.
Surxay Atakişiyev, Bizim.Media
