"iPhone" aksesuarı ilə bağlı XƏBƏRDARLIQ: Xərçəngə səbəb olur?

"Apple" şirkətinin rəsmi mağazasında təqdim edilən "iPhone" üçün "Belkin" şirkətinə məxsus "BoostCharge Pro Magnetic" adlı aksesuarın tərkibində sağlamlıq üçün təhlükəli sayılan bisfenol A (BPA) maddəsi aşkarlanıb.

Məlumata görə, Bisfenol A plastik məmulatların istehsalında geniş istifadə olunur və bir çox tədqiqatlarda bu maddənin insan sağlamlığı üçün təhlükəli olduğu vurğulanıb. 2018-ci ildə aparılan bir araşdırmada bu maddənin dəri vasitəsilə qana keçə biləcəyi və xərçəng, şəkərli diabet və reproduktiv sağlamlıq problemləri yarada biləcəyi qeyd edilib. Ən həssas risk qrupları arasında hamilə qadınlar, uşaqlar və gənc qızlar göstərilib.

"Apple" tərəfindən satılan "Belkin" şirkətinə məxsus "BoostCharge Pro Magnetic" cihazı, təhlükəli maddə ehtiva etməsinə baxmayaraq, satışdan çıxarılmayıb. Şirkət yalnız Kaliforniya qanunvericiliyinə əsasən müvafiq xəbərdarlığı yayıb. Maraqlıdır ki, bu xəbərdarlıq Avropa İttifaqında satılan analoji məhsullarda yoxdur, çünki Aİ-də bisfenol A-nın müəyyən sahələrdə istifadəsi qadağan edilib.

2018-ci ildə "Belkin"in başqa bir "iPhone" aksesuarında həddən artıq isinmə və yanma təhlükəsi olduğu müəyyən edilmişdi. Bu cihazlar bazardan çıxarılmış, lakin analoji məhsulların satışı davam etdirilmişdi.

“Bisfenol A bir çox ölkələrdə qadağandır”

Mövzu ilə bağlı Bizim.Media-ya danışan onkoloq Asif Abbasov deyib ki, bu yeni bir məsələ deyil:

“Texnologiyanın inkişafıyla əlaqədar kanserogen maddələrlə üz-üzəyik. Təsadüfi deyil ki, ötən ay Bakıda keçirilən COP29-da bu məsələ bir daha gündəmə gətirildi. Hansı ki, bu gün ətrafımızda çolu batereyalar, akkumlyatorlar var.  Onların zərərsizləşdirilməsi, utilizasiyası çox vacibdir. 

Bisfenol A-dan XIX əsrdən istifadə edilir. Yalnız XX əsrin sonlarında bunun kanserogen olduğu meydana çıxıb və bir sıra ölkələr ondan istifadəni qadağan edib. Misal üçün, Türkiyədə bu maddədən istifadə 2011-ci ildən qadağandır. Əgər Bisfenol A telefonlarda varsa, təsəvvür edin gün ərzində orqanizmimiz nə qədər zərər görür”.

Müsahibimiz qeyd edib ki, mobil telefonlar xərçəng xəstəliyinin yayılmasında müstəsna yer tutur:

“İldə milyardlarla gəliri olan “iPhone”, “Samsung” kimi şirkətlər belə bir riskin  olduğunu bilsələr də, onu ört-basdır etməyə çalışarlar. Bir müddət əvvəl ABŞ, İngiltərə və Danimarka kimi ölkələrdə bir milyona yaxın insanın daxil olduğu 150 araşdırmanın heç birində mobil telefonların xərçəngin yaranmasındakı rolu sübut edilmədi.

Xüsusilə daha çox şübhə doğuran beyin şişlərinin etimologiyasında mobil şüalanma inkar olundu. Halbuki, mobil telefonların şüaları demək olar ki, radio və televizorların yaydıqlarından bir o qədər də fərqlənmir və heç bir ionlaşdırıcı xüsusiyyəti (radioktiv maddələrin, ultrabənövşəyi və rentgen şüalardan fərqli olaraq) yoxdur.

Amma, nəzərə alaq ki, siqaret, asbest kimi məhsullar istifadə olunduqlarından çox-çox sonralar kanserogen olduqları sübut olunub. Odur ki, bəzi şərtlərə əməl etmək lazımdır:

1. Xüsusilə uşaqların uzun müddət telefonla oynamaqlarına icazə verməyin;

2. Uzun-uzadı telefonla danışmayın. Ehtiyac olmadıqca üstünüzdə gəzdirməyin, səsini eşidə biləcəyiniz məsafədə saxlayın;

3. Mümkün qədər mobil qulaqcıqdan istifadə edin;

4. Yatarkən telefonunuzu ya söndürün, ya da çarpayıdan uzağa qoyun”.

Surxay Atakişiyev, Bizim.Media