“Kommersant" nəşri 11 yanvarda Kremldə Rusiya Prezidenti Vladimir Putin, Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyanla görüşü barədə geniş məqalə yazıb.
Bizim.Media xəbər verir ki, "Kommersant"ın xüsusi müxbiri Andrey Kolesnikovun müəllifi olduğu yazıda dörd saat davam edən danışıqlar nəticəsində imzalanan bəyanata diqqət çəkilib.
MÖVZU İLƏ BAĞLI:
Moskvada imzalanan bəyanatın tam mətni - FOTO
Məqaləni ixtisarla sizə təqdim edirik:
Hansı ki, danışıqlar başlamazdan əvvəl Nikol Paşinyan onu imzalamaq istəməyib.
“Ermənistan baş nazirinin danışıqların başlandığı gün Moskvaya uçacağına dair bir əminlik yox idi. Şəxsi hazırlığı belə həlledici arqument sayılmırdı. Məsələn, Ermənistandan bəzi erməni fəalların təyyarənin göyərtəsində Nikol Paşinyanın havaya qalxmasının qarşısını almağa çalışdıqları barədə təzadlı xəbərlər gəldi.
Buna baxmayaraq, təxminən saat 11 radələrində Ermənistanın Baş naziri və Azərbaycan Prezidenti Moskvaya uçdular.
Vladimir Putin üçün görüşdüyü hər kəsin koronavirusla bağlı test göstəriciləri önəmlidir. Paşinyan və Əliyevlə bağlı isə hər şey fərqli idi.
Rusiya Prezidentinin mətbuat katibi Dmitri Peskov mənə dedi ki, Moskvadakı görüş ərəfəsində bir qrup rusiyalı həkim hər iki liderlə görüşüb.
Lakin Peskov sonra bu görüşün səbəbini izah etməkdən imtina etdi. Ancaq bunun səbəbini təxmin etmək çətin deyil. Rus mütəxəssisləri erməni və azərbaycanlı həmkarlarının bacarıqlarına və koronavirusu aşkar etmək üçün apardıqları testlərin nəticələrinə etibar edəcəkləri ehtimalı azdır. Testləri özləri keçirməli idilər.
Nəticələr, görünür, onları qane etdi.
Ermənistan Baş naziri və Azərbaycan Prezidenti Kremlin Nümayəndələr kabinetində Rusiya prezidenti ilə əllə görüşdülər, ancaq sıxmadılar (bu, həqiqətən aşırı olardı). İlham Əliyev Vladimir Putinə yaxınlaşarkən onunla yalnız əllə görüşmək istəyirdi. Ancaq rusiyalı həmkarın protokol hüdudlarından çıxaraq qonaqpərvərliklə ona tərəf yaxınlaşması nəticəsində prezidentlər qucaqlaşdı.
Eyni şey bir az sonra kabinetə daxil olan Ermənistanın baş naziri ilə də baş verdi.
Azərbaycan Prezidenti Ermənistanın Baş nazirinə sadəlik göstərdi və səxavətlə ona baş hərəkəti ilə salam verdi.
Cavabında Nikol Paşinyan da nümayişkaranə olmasa da, sanki özünə salam verdi.
Oturduqları anda (sosial məsafə çətin ki, burada əsas məsələ idi) cənab Paşinyana portfelini gətirdilər, Vladimir Putinin danışmağa başlamazdan əvvəl, demək olar ki, tələm-tələsik bəzi sənədləri çıxartmağa başladı. Onun xəbəri yox idi ki, Rusiya Prezidentinin salamlaşma nitqindən dərhal sonra qonşu otağa keçəcəklər və sənədləri yenidən portfeldə toplamalı olacaq.
İlham Əliyevin heç bir kağıza ehtiyacı yox idi: hər zamankı kimi hər şey başında idi. Və həqiqətən Dağlıq Qarabağın fəth olunmuş bölgələrinin adlarını xatırlamaq çətin idi? Və məlum səbəblərə görə onun üçün heç bir şey daha əhəmiyyətli ola bilməz.
Onun üçün aparılan danışıqların məqsədi qələbəsini daha əsaslı təmin etmək idi.
Nikol Paşinyanın məqsədi nə idi, yalnız o, deyə bilərdi. Səfərdən əvvəl Ermənistandakı tərəfdarlarına və müxalifətə erməni hərbçilərini Azərbaycan əsirliyindən qurtarmağın vacibliyini və bunun üçün hətta şeytanla da görüşməyə hazır olduğunu söyləmişdi.
Rusiya prezidenti bu qəti danışıqlarda özünün nəyi rəhbər tutduğunu izah etdi:
“Bu gün üçtərəfli razılaşmaların ardıcıl olaraq həyata keçirildiyini məmnuniyyətlə deyə bilərik. Əminik ki, bu, həm Ermənistan, həm də Azərbaycan xalqının mənafeyi naminə uzun illərdən bəri davam edən münaqişənin ədalətli əsaslarla uzunmüddətli və geniş miqyaslı həlli üçün lazımi ilkin şərtlər yaradır”,- deyə Putin qeyd edib.
Buradakı həlledici ifadə "ədalətli həll" idi. Yəni o, ədalət haqqında öz fikirlərini rəhbər tuturdu- 30 il əvvəl ələ keçirilən şey başqasına verilməli idi. Bu dəfə yeni ərazi götürməməliydi, çünki 30 ildən sonra onu da geri qaytarmalıydın.
“Ermənistan və Azərbaycan tərəflərinin istəyi ilə Dağlıq Qarabağdakı təmas xəttində və Laçın dəhlizi boyunca atəşkəsə riayət olunmasını izləmək üçün Rusiya sülhməramlı kontingenti yerləşdirildi” deyə cənab Putin sözlərini davam etdirdi:
“Məcburi köçkünlərin və qaçqınların təhlükəsiz qayıtması üçün çox şey edirik. 14 noyabrdan bəri artıq 48 mindən çox insan Qarabağa qayıtdı. Rusiyanın vasitəçiliyi ilə əsir və ölü cəsədləri mübadiləsi həyata keçirildi”,- Putun söylədi.
Əslində, hələ də kifayət qədər hərbi əsir var və Nikol Paşinyan təxminən dörd saat daha davam edəcək danışıqlar zamanı yeni mübadillərdə israr edəcək.
Rusiya prezidenti dolayısı ilə bu mövqeyi təsdiqlədi:
“Düşünürəm ki, bu gün, ilk növbədə, ötən ilin 9 noyabr tarixli birgə bəyanatında göstərilən nizamlanmanın əsas sahələrində növbəti addımları müəyyənləşdirmək vacib olardı. Rusiya sülhməramlı kontingentinin fəaliyyəti, sərhəd xətlərinin dəqiqləşdirilməsi, humanitar problemlərin həlli, mədəni irs sahələrinin qorunması ilə bağlı məsələləri nəzərdə tuturam”-deyə Rusiya Prezidenti əlavə etdi.
Yəni, gündəmi təsdiqləyərək hərbi əsir mübadiləsi barədə bir şey demədi.
Dörd saat davam edən qapalı danışıqlardan sonra üç iştirakçı çıxdı ...
İndi isə üçü mikrofonların yanında dayandılar, artıq heç bir məsafə saxlamadılar. Əvvəlcə Putin danışdı:
“Əvvəla, həmkarlarıma - həm Azərbaycan Prezidentinə, həm də Ermənistanın Baş Nazirinə - bu gün Moskvaya gəlməyi, keçən il 9 noyabr tarixli sülh müqaviləmizin şərtlərinin icrası ilə bağlı məsələləri müzakirə etmək üçün görüşməyi qəbul etdikləri üçün təşəkkür edirəm. Bugünkü görüşü son dərəcə vacib və faydalı hesab edirəm, çünki razılığa gələ bildik və bölgədəki vəziyyətin inkişafına dair ortaq bir bəyanat imzaladıq”,- Putin açıqlama verdi.
İlham Əliyevin çıxışı sülpərvər idi:
“Bu gün imzalanan bəyanat niyyətimizdən bəhs edir. Hərbi əməliyyatların dayandırılmasına dair bəyanatın müddəalarından biri nəqliyyat kommunikasiyalarının blokdan çıxarılması idi”- deyə Azərbaycan Prezidenti bildirdi.
Onun üçün bu açıqlamada nəqliyyat kommunikasiyası mövzusu əsas idi.
“Bütün bunlar Vladimir Vladimiroviçin bir vaxtlar dediyi kimi, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin keçmişdə qaldığına inam aşılayır”- İlham Əliyev sözlərinə davam etdi.
İlham Əliyev bu sözləri deyərkən Nikol Paşinyan hətta geri döndü və gözlərini aşağı saldı. Görünür bu fikri bəyənmədi. Bütün bunların özü də daxil olmaqla keçmişdə qaldığına inanmırdı.
Paşinyan öz çıxışına hazırlaşdı. Əsəbi olaraq özünü və ciblərini sığalladı. Danışmağa başlamazdan əvvəl dərindən və ağır bir ah çəkdi:
“Təəssüf ki, bu münaqişə hələ həll olunmayıb ... Əlbətdə qalır ... Atəşkəsin təmin edilməsini bacardıq ...”- deyən Ermənistan baş naziri tərəddüd etdi:
“Hələ həll edilməli çox məsələ var. Bu məsələlərdən biri də statusdur ... Dağlıq Qarabağın statusu məsələsi ...”- deyə o söylədi.
İlham Əliyev üçün belə bir sual yoxdur. Nikol Paşinyan isə onun və ölkəsi üçün heç bir şeyin bitmədiyini söyləmək istədi”.
Bizim.Media
