Xəbər verdiyimiz kimi, Cəbrayıl rayonunda yerləşən “Xudafərin” və “Qız Qalası” hidroqovşaqları və su elektrik stansiyalarının tikintisi bitmək üzərədir.
Qarabağda yenidənqurma işlərinin davam etdirilməsi və İran İslam Respublikası ilə energetika siyasəti fonunda əməkdaşlığın yaradılması Azərbaycanın regionda gələcək mövqeyi üçün prioritet məsələlərdən biridir.
Sərhədboyu razılaşdırılmış SES-lərin tikilməsi ən çox hansı tərəf üçün daha faydalıdır? Azərbaycan, yoxsa İran?
Bizim.Media-a danışan siyasi ekspert Elman Vəliyev bildirir ki, bu layihə hər iki ölkə, xüsusilə Azərbaycan üçün qat-qat faydalıdır.
“Layihə 2016-cı ildə aktivləşməyə başladı. Araz çayı üzərində tikiləcək bu SES-lər bölgənin suvarılmasında mühüm rol oynayacaq. Xudafərindən 200 Mvt, Qız qalasından 80 Mvt elektrik əldə ediləcək. Azərbaycan Qarabağın yenidən qurma işlərində bu stansiyalardan minlərlə hektar ərazini suvara bilmə imkanı əldə edəcək”.
Politoloq layihənin maliyyə məsələnin hər iki tərəfin eyni zamanda həll edəcəyini qeyd edib:
“İranın bu layihədə qazancı olmazsa, əminəm ki, imza atmazdı. İran Azərbaycanın öz ərazilərini geri qaytardırdıqdan daha da ehtiyatlı olmağa başladı. İran bölgədəki qazancdan kənar qalmamaq üçün Azərbaycanla "diplomatik dil" tapmağa məcburdur. İran tərəfi də bu SES-lərdən önəmli enerji əldə edəcək. Həmçinin sərhədyanı bölgələrin su problemi üçün də bu İran fayda götürəcək”.
Xatırladaq ki, Azərbaycan üçün yaxın gələcəkdə gözlənilən ən təhlükəli problemlərdən biri də su qıtlığıdır.
Bəs, sözügedən layihə Azərbaycan yaşıl enerji siyasətinə nə kimi töhfələr verə biləcək?
Politoloq Cümşüd Nuriyev sözlərinə görə, bu layihə müəyyən dərəcə su qıtlığı probleminin qarşısını ala bilər.
“İranın həmin ərazisinə açılan düzdən ta Naxçıvan sərhədinə qədər olan ərazidə bizim soydaşlarımız yaşayır və həmin ərazidə su çox ciddi problemdir. Burada su anbarının tikilməsi təkcə SES-lərin tikilməsi ilə nəticələnməyəcək, həm də çox böyük ərazilərin suvarılması həyata keçiriləcək”.
Politoloq SES-lərin tikilməsi üçün düşünülmüş məqsədləri belə şərh edir:
“Azərbaycan tərəfinə Füzuli, Cəbrayıl, Zəngilan rayonlarının işıqla təminatında, həmçinin elektrik enerjisinə təminatında bir kömək olacaq. Bundan başqa, həmin SES-lərin Horadizindən Ağdərəyə qədər ərazilərdə həm suvarılma, həm bağların salınmasında, həm əhalinin su ilə təchiz olunmasında böyük rolu olacaq. Yəni təkcə bunu SES kimi dəyərləndirmək lazım deyil. Eyni zamanda, belə SES-lərin tikilməsi hər iki tərəfin həm suvarmaya olan ehtiyacını qapadacaq, həm də SES-dən alınan yaşıl enerji ümumi enerji təminatı məsələsində mühim rol oynayacaq.
Nəzərə alsaq ki, həmin ərazinin əksəriyyəti erməni vandalları tərəfindən darmadağın olunub, hər şey yenidən qurulmalıdır və bu yenidənqurma məsələsində suyun çox önəmin var, ona görə buna yalnız SES kimi yox, ikinci bir tərəfdən də yanaşmaq lazımdır.
Cümşüd Nuriyev hesab edir ki, hər iki ölkənin marağı olduğu üçün bu SES-lər salınır və bu maraqlar da bərabər təminatlıdır. O Azərbaycanın “siyasi balanslaşdırma” siyasətinin vacibiyyətini vurğulayıb.
“Kiməsə üstünlük vermək və ya ikinci plana atmaq düzgün deyil. Çünki bu dövlətlərarası bir tikinti layihəsidir. Həmin ərazilər işğal altında olan vaxt belə Azərbaycan höküməti İran ilə bu haqda müqavilə imzalayıb, yəni bu əslində həmin ərazilərin Azərbaycanın olduğunu İran hələ 2016-cı ildə təsdiq etmişdi.
Azərbaycan tərəfindən də belə bir təklifin qəbul edilməsi Azərbaycanın həmin ərazilərə sahibləndiyini hüquqi cəhətdən gündəmə gətirmişdi. Azərbaycan prezidenti kifayət qədər uzaqgörən bir iqtisadi strategiyanı icra edir ki, bu iqtisadi strategiya sonra hərbi strategiyaya çevirildi və bizim qələbəyə gedən yolumuzda çox böyük əhəmiyyəti oldu”.
Mia Quliyeva, Bizim.Media
