Məlum olduğu kimi, Prezident İlham Əliyevin iştirakı ilə noyabrın 16-da Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının 7-ci Məşvərət Görüşü keçirilib. Görüş çərçivəsində Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının Məşvərət Görüşündə tamhüquqlu iştirakı haqqında qərar qəbul edilib.
Sözügedən qərar regional siyasətdə yeni mərhələnin başlandığını göstərir. Bu addım nə təsadüfdür, nə də protokol jesti – mövcud geosiyasi proseslərin məntiqi nəticəsidir.
MÖVZU İLƏ BAĞLI:
Azərbaycan Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının Məşvərət Görüşünün tamhüquqlu iştirakçısı oldu - FOTO
Azərbaycanın yüksələn regional gücü
Son illər ölkəmizdə həyata keçirilən genişmiqyaslı işlər, modern infrastrukturun qurulması, nəqliyyat-tranzit xətlərinin tamamilə yenilənməsi, enerji sektorunda tətbiq olunan innovativ yanaşmalar və xarici sərmayələrin cəlb olunması Azərbaycanı Mərkəzi Asiya üçün strateji tərəfdaş statusuna yüksəldib.
Rəsmi Bakının iqtisadi-siyasi modelinin bölgə ölkələri üçün cəlbedici olması təkcə enerji və logistika layihələri ilə məhdudlaşmır. Bu əməkdaşlıq artıq vahid geosiyasi platformanın konturlarını formalaşdırır.
Zəngəzur dəhlizi – Yeni regional inteqrasiyanın nüvəsi
Azərbaycan–Mərkəzi Asiya əlaqələrinin yeni mərhələyə keçməsinin əsasını Zəngəzur Dəhlizi təşkil edir. Bu dəhliz türk dövlətlərini birləşdirməklə yanaşı, Avropaya alternativ və daha qısa çıxış imkanı yaradır.
Prezident İlham Əliyevin Məşvərət Görüşündə səsləndirdiyi fikirlər də məhz bu strateji xəttin mahiyyətini açır:
“Əminəm ki, Azərbaycanın əsas hissəsini onun Naxçıvan Muxtar Respublikası ilə birləşdirmək üçün bu ilin avqustunda Vaşinqtonda əldə edilmiş razılaşmalar beynəlxalq daşımalar üçün tranzit imkanlarının genişləndirilməsinə töhfə verəcək. Azərbaycanda Zəngəzur dəhlizinin tikintisi başa çatmaq üzrədir. İlkin mərhələdə 15 milyon ton yükdaşıma qabiliyyətinə malik bu dəmir yolu Orta Dəhlizin əsas arteriyasına çevriləcək.”
Bu bəyanat nəqliyyat xəritəsinin dəyişdiyini və Azərbaycanın artıq Orta Dəhlizin təkcə iştirakçısı deyil, daşıyıcı sütunu olduğunu göstərir.
Azərbaycan–Mərkəzi Asiya: Vahid formatın siyasi reallığı
Formalaşan yeni geosiyasi model Mərkəzi Asiyanın artıq “5 ölkə” kimi deyil, Azərbaycanı da əhatə edən vahid siyasi-məsləhətçi platforma kimi çıxış etdiyini göstərir. Bu, həm tarixi və mədəni əlaqələrin, həm də siyasi zərurətin nəticəsidir.
Azərbaycanın bu formatın tamhüquqlu üzvünə çevrilməsi isə o deməkdir ki, artıq rəsmi Bakı dövlət və hökumət başçıları səviyyəsində keçirilən bütün tədbirlərdə iştirak edəcək. Üstəlik üzv ölkələr arasında nazirliklər, dövlət qurumları, ictimai təşkilatlar, regional institutlar çərçivəsində əməkdaşlıq xətti genişlənəcək.
Nəticədə təşkilat səviyyəsində strateji qərarların qəbulunda Azərbaycan Mərkəzi Asiyanın vacib aktoru kimi çıxış edəcək. Bu inteqrasiya Azərbaycan üçün daha geniş siyasi meydan, Mərkəzi Asiya ölkələri üçün isə Cənubi Qafqaza və Avropaya çıxışda yeni imkanlar yaradır.
Cənubi Qafqaz və Mərkəzi Asiya: Paralel platformalar
Yeni reallıq Azərbaycanın Cənubi Qafqazdan uzaqlaşması kimi yozula bilməz. Ölkənin strateji xətti artıq ikili istiqamətə əsaslanır - Cənubi Qafqazda möhkəmlənmiş siyasi iştirak və Mərkəzi Asiya ilə dərinləşən regional inteqrasiya.
Bu paralel siyasətin məğzi ondan ibarətdir ki, Azərbaycan özünə aid iki tarixi-coğrafi məkanda — Qafqazda və Mərkəzi Asiya sistemində — sinxron şəkildə fəaliyyət göstərir və hər iki istiqamət bir-birini tamamlayır.
Yeni siyasi mərkəz formalaşır
Mərkəzi Asiya ilə Azərbaycan arasında qurulan yeni format təkcə regional əməkdaşlıq nümunəsi deyil, həm də müasir Avrasiya məkanının geosiyasi arxitekturasında yaranan yeni siyasi mərkəzdir. Bu mərkəzin iqtisadi dayaqlarını Orta Dəhliz, siyasi çərçivəsini Məşvərətçi Format, strateji fəlsəfəsini isə türk dünyasının inteqrasiya xətti təşkil edir.
Azərbaycan bu mərkəzdə artıq qonaq deyil — tam hüquqlu iştirakçı, təşəbbüskar və əsas oyunçulardan biridir.
Anar Tahirov, Bizim.Media-nın baş redaktoru
