Xəbər verdiyimiz kimi, Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Misirin Şarm əl-Şeyx kurort şəhərinə gəlib. Burada Qəzza zolağının müharibədən sonrakı quruluşuna həsr olunan ən böyük beynəlxalq sammit başlanır.
ABŞ və Misirin təşəbbüsü ilə təşkil olunan bu forum münaqişənin aktiv fazasının başa çatmasından sonra ilk genişmiqyaslı siyasi təşəbbüs sayılır. Sammitin əsas xüsusiyyəti ondan ibarətdir ki, danışıqlar masasında münaqişənin iki birbaşa tərəfi – İsrail və HƏMAS – iştirak etmir.
Bizim.Media xəbər verir ki, konfransda təxminən 20 ölkənin nümayəndə heyətləri iştirakını təsdiqləyib. Şarm əl-Şeyxə Fransa prezidenti Emmanuel Makron, Böyük Britaniyanın baş naziri Kir Starmer, İtaliyanın baş naziri Corcia Meloni, İspaniyanın baş naziri Pedro Sançes, eləcə də Yaponiya, Hindistan, Kanada, Yunanıstan, Kipr, Bəhreyn, Küveyt, Salvador və digər ölkələrin nümayəndələri gəliblər. Forumda həmçinin BMT və Avropa İttifaqının yüksəkvəzifəli rəsmiləri də iştirak edirlər.
Qətər və İordaniya nümayəndələri ötən axşam Şarm əl-Şeyxə çatıb. İranın iştirakı hələlik sual altındadır, lakin Tehrana rəsmi dəvət göndərilib ki, bu da diplomatik baxımdan gözlənilməz addım sayılır.
Geniş beynəlxalq tərkibə baxmayaraq, İsrail rəsmi şəkildə dəvət edilməyib. Diplomatik mənbələr bildirir ki, bu qərar Vaşinqton və Qahirə arasında razılaşdırılıb — məqsəd ərəb ölkələrinin birbaşa dialoqa hazır olmaması səbəbindən forumun pozulmasının qarşısını almaqdır. Eyni səbəbdən HƏMAS nümayəndələri də iştirak etmir, lakin bu hərəkatın Qəzzadakı gələcəyi gündəliyin əsas mövzularından biridir.
Konfransda təqdim olunan Amerika planına əsasən, Qəzza zolağı HƏMAS-la bağlı olmayan, lakin Fələstin Muxtariyyətinə sadiq strukturları da əhatə edən mülki administrasiyanın idarəsinə keçməlidir. İdarəetmə beynəlxalq nəzarət altında həyata keçiriləcək, maliyyələşmə isə Fars körfəzi ölkələri və Avropa İttifaqı tərəfindən təmin ediləcək.
Ayrıca, beynəlxalq monitorinq mexanizmləri, terrorçu təşkilatların hakimiyyətə buraxılmaması və dağıdılmış infrastrukturun bərpası məsələləri müzakirə olunur. Bu məqsədlə yaradılacaq xüsusi fonda Ərəb İnkişaf Bankı rəhbərlik edəcək.
Sammitin əsas mövzularından biri Misir və Avropa nümayəndələrinin birgə nəzarəti altında Qəzza, Misir, İsrail və Aralıq dənizi arasındakı sərhəd keçidlərinin açılması olacaq. Həmçinin Misir, İordaniya və ABŞ arasında təhlükəsizlik koordinasiyasının bərpası da müzakirə ediləcək.
Tramp administrasiyası üçün bu Misir sammiti ABŞ-ın Yaxın Şərq diplomatiyasındakı əsas oyunçu statusunu bərpa etmək imkanı kimi dəyərləndirilir. Ağ Ev bəyan edib ki, konfrans “regional sabitliyin yeni dövrünə başlanğıc qoymaq gücünə malik dönüş nöqtəsi” kimi görülür.
Misir üçün isə forumun keçirilməsi Qahirənin ərəb dünyası ilə beynəlxalq ictimaiyyət arasında əsas vasitəçi rolunu daha da möhkəmləndirir. Gözlənilir ki, Misir prezidenti Əbdülfəttah əs-Sisi konfransı şəxsi çıxışı ilə açacaq və ölkəsinin hərtərəfli siyasi həll ideyasına sadiqliyini bəyan edəcək.
Sammitin təhlükəsizliyi ciddi nəzarət altındadır. Şarm əl-Şeyxdə konfrans mərkəzinin ətrafı tam bağlanıb, şəhərə əlavə təhlükəsizlik qüvvələri cəlb olunub. Xarici nümayəndə heyətlərinin hərəkəti xüsusi marşrutlar üzrə tənzimlənir. Jurnalistlər üçün məhdud akkreditasiya tətbiq olunub, çünki danışıqların böyük hissəsi qapalı qapılar arxasında aparılacaq.
İsrail və HƏMAS nümayəndələrinin iştirak etməməsinə baxmayaraq, beynəlxalq müzakirələrin mərkəzində Qəzza zolağının taleyi və onun müharibədən sonrakı gələcəyi dayanır. İdarəetmə, bərpa, təhlükəsizlik və sərhədlərlə bağlı məsələlər qanlı toqquşmaların təkrarlanmaması üçün yeni siyasi model axtarışında müzakirə olunur. (Haqqin.az)
Bizim.Media
