Vətən Müharibəsində şəhid və qazilərin şücaəti ilə qazanılan qələbədən sonra diqqət siyasi zəfərə köklənib. Çünki Bakının qarşısında müxtəlif vəzifələr dayanıb:
1. Zəngəzur dəhlizinin açılması
2. Sərhədlərin delimitasiya və demarkasiyası
3. Ərazi bütövlüyünün Ermənistan tərəfindən tanınması
4. Qarabağdakı ermənilərin Azərbaycan qanunverciliyinə keçidi
MÖVZU İLƏ BAĞLI:
Ermənilər Şuşa ətrafına ağır texnika toplayır - PEYK GÖRÜNTÜSÜ
Bizim.Media xəbər verir ki, sadalanan bəndlər İrəvanı da düşündürür. Amma başqa formada:
•Zəngəzur dəhlizinin Rusiyanın yox, Ermənistanın nəzarətində olmasını istəyirlər. Bu koridor açılacağı təqdirdə İranla ticarət dövriyyəsinin sürətinin aşağı düşəcəyindən narahatdırlar. Və ən əsası da Naxçıvanın təcrid olunmuş vəziyyətdən tamamilə çıxması İrəvanın ürəyincə deyil. Çünki Azərbaycana müəyyən təzyiq göstərmək üçün muxtar respublikanın regional asılılığı onlara sərf edir.
•Ermənistanın “Qarabağ klanı”ndan ibarət olan sabiq hökumətləri sərhədləri 1988-ci ildən sonrakı xəritə ilə müəyyənləşdirmək niyyətində olublar və hazırda da bu istiqamətdə Paşinyana təzyiq göstərirlər. Çünki Qorbaçov Qarabağ Muxtar Vilayətini Ermənistanın tərkibinə qatmaq istəyirdi və SSRİ-ni dağıdan ilk savaş da elə bu səbəbdən başladı. Bu baxımdan, sərhəd məsələsində müəyyən mübahisə predmetləri qalmaqdadır.
•Ermənistan bilir ki, Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tanısa, ərazi iddialarından əl çəkməli olacaq və “Artsax” xülyalarına yekun vuracaq. Amma ərazi bütövlüyümüzü tanımasa, Azərbaycan torpaqlarında Ermənistan dövlətini yaradan Batum müqaviləsinin (99 il - 1918) vaxtının keçdiyini xatırlatmaq olar. Burda da məsələyə Rusiya müdaxilə edəcək, çünki postsovet ölkələrin ərazisi II Dünya savaşından sonra BMT tərəfindən SSRİ xəritəsi ilə tanınıb. Azərbaycan müstəqilliyin bərpa edəndən sonra 1992-ci il martın 2-də BMT-yə üzv qəbul olunub.
•Əvvəlcə qeyd edək ki, II Qarabağ müharibəsindən sonra və indiyədək Qarabağ ermənilərinin çoxu ya İrəvandadır, ya da başqa ölkələrə qaçıblar. Sülhməramlıların məsuliyyət zonasına isə evsiz-eşiksiz, səfil ermənilər “yaxşı həyat” ümidilə köçürülür. Məqsəd orada ermənilərin olmasıdır ki, bunun hesabına rusların qalmaq bəhanəsi qüvvədən düşmür. Separatçılar Azərbaycanın tərkibinə keçməmək üçün hələ də Qarabağda qanunsuz fəaliyyət göstərirlər. Araik Arutyunyan üzüm biznesini itirmək, yaxud Azərbaycana vergi ödəmək istəmir. Bu səbəbdən də sülh sazişini yubatmağa çalışırlar.
Hazırda ən aktual məsələlərdən biri Zəngəzur dəhlizi və sərhədlərin müəyyənləşdirilməsidir.
MDB Dövlət Başçıları Şurasının onlayn iclasında Paşinyan Zəngəzur koridorunun – Naxçıvana avtomobil və dəmiryol xəttinin açılacağını bəyan edib. Sərhədlərin delimitasiyasında isə Rusiya ilə Azərbaycanın yanaşması yaxındır. Çünki Kremlin təklif etdiyi delimitasiya prosesinin 1975-ci il xəritəsi ilə aparılmasıdır ki, Bakı da bununla razıdır.
İrəvanın 1988-ci il iddia və iradları olsa da, son hadisələr – Gorus-Qafan yolunda Azərbaycan postu və s. Paşinyanın da sərhəd mövzusunda razılaşmağa məcbur qaldığına eyhamdır.
Nə qədər ki, Azərbaycan 1921-ci il xəritələri ilə sərhəddini bərpa etmək iddiası qaldırmayıb, Ermənistan 1975-cı il xəritəsi üzrə delimitasiyanı qəbul etməlidir. Əks təqdirdə Azərbaycan öz ərazi bütövlüyünü bərpa etməyin yollarını çox yaxşı bilir.
Anar Rəhimov, Bizim.Media
