“Azərbaycan təhlükəsizliyi üçün Qarabağda hərbi əməliyyat keçirə bilər” – Fransalı politoloqla MÜSAHİBƏ

“Qarabağ bölgəsində silahlı dəstələr fəaliyyət göstərərsə, Azərbaycan asayişi və təhlükəsizliyi qorumaq üçün tədbirlər görə bilər”.

Bu fikirləri Bizim.Media-ya müsahibəsi zamanı Parisdə fəaliyyət göstərən Strateji Təhlil və Geosiyasi Tədqiqatlar Mərkəzinin sədri Naim Asas bildirib. 

Azərbaycan və Ermənistan arasındakı sülh müqaviləsinin imzalanmasında Fransanın vasitəçiliyini şərh edən politoloq, Parisin açıq-aşkar İrəvanı dəstəkləməsinin səbəblərini də açıqlayıb.

Sözügedən müsahibəni təqdim edirik:

- Cənab Asas, Fransa Azərbaycan və Ermənistan arasında vasitəçilikdə çox maraqlıdır. Lakin biz açıq aydın görürük ki, onlar bütün bu mövzulara bitərəf yanaşırlar.

Söhbət Fransanın Ermənistanı açıq-aşkar dəstəkləməsidir. Fransanın İrəvana belə yumşaq münasibətinin arxa planında nə dayanır?

- Fransa Ermənistanla sıx tarixi və mədəni əlaqələr saxlayır. Fransadakı erməni diasporu əhəmiyyətlidir və siyasətdə və mediada fəal rol oynayır. Bu tarixi və mədəni əlaqə Fransanın mövqeyinə təsir göstərə və Ermənistana dəstəyini izah edə bilər. Fransanın Qarabağ məsələsində mövqeyində onun daxili siyasəti də rol oynaya bilər. Bəzi analitiklər hesab edirlər ki, Fransanın Ermənistanı dəstəkləməsi daxili siyasi mülahizələrlə, o cümlədən seçkilər zamanı erməni diasporunun dəstəyini cəlb etmək və ya Qafqazda regional təsirini saxlamaqla bağlıdır.

Digər məqam insan hüquqlarının və humanitar dəyərlərin müdafiəçisi kimi Fransa Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı humanitar narahatlıqlara həssas yanaşa bilər. 

- Cənab Asas, maraqlı məqam budur ki, rəsmi və qeyri-rəsmi formada birbaşa Ermənistanı dəstəkləyən Fransa 30 ilə yaxın ATƏT-in Minsk qrupunda 3 həmsədrdən biri idi. Deyə bilərikmi ki, qurumun fəaliyyətsizliyində Fransanın vasitəçi olması əsas səbəb idi?

- Bəli, Fransa münaqişənin həlli ilə məşğul olan ATƏT-in Minsk qrupunun üzvü kimi tərəflər arasında neytral vasitəçi rolunu oynamağa cəhd edə bilərdi. Bununla belə, bəzi tənqidçilər iddia edirlər ki, Fransanın mövqeyi Ermənistana meyl edir və bu, hər iki tərəf üçün balanslı və məqbul həll yolunun tapılmasına maneə kimi qəbul edilir. 2020-ci ildə Qarabağ bölgəsində baş verən münaqişədən sonra Azərbaycan bölgədə yaşayan ermənilər üçün şərait yaradıb. Bildirilib ki, ermənilər ya Azərbaycan vətəndaşı ola, ya da ərazini tərk edə bilərlər. Bununla belə, qeyd etmək lazımdır ki, bu məsələ mürəkkəbdir və mühüm humanitar və siyasi nəticələrə malikdir.

- Biz yaxın günlərdə Azərbaycan Prezidentinin oradakı (Qarabağdakı) insanlara, qondarma qurumun qondarma başçılarına açıq mesajının şahidi olduq. Onlar qısa müddətdə təslim olmasalar, gücdən istifadə ediləcək. Antiterror əməliyatları reallaşa bilər.

Belə olduqda onlar nə edəcəklər? Təslim olmaq yaxşı olmazdımı? 

- Antiterror əməliyyatına gəlincə, Azərbaycanın öz suverenliyini və əhalisinin təhlükəsizliyini qorumaq hüququ var. Qarabağ bölgəsində silahlı dəstələr fəaliyyət göstərərsə, Azərbaycan asayişi və təhlükəsizliyi qorumaq üçün tədbirlər görə bilər. Bununla belə, istənilən hərbi əməliyyata beynəlxalq hüququn prinsiplərinə, o cümlədən insan hüquqlarına və humanitar hüquqa hörmətlə yanaşılmalıdır. 

- Biz sülh deyirik. Elə Ermənistan Baş naziri də bunu deyir. Lakin bunu görmürük. Sülhə ənfəl olan düyünü tam olaraq harada görürsüz?

- Qarabağ münaqişəsinin sülh yolu ilə və davamlı həllinin vacibliyini vurğulamaq vacibdir. Yerli əhalinin hüquq və təhlükəsizliyini təmin edən bütün tərəflər üçün məqbul həllə nail olmaq üçün maraqlı tərəflərin və beynəlxalq ictimaiyyətin iştirakı ilə diplomatik danışıqlar lazımdır. Yekun olaraq, Azərbaycan 2020-ci il münaqişəsindən sonra Qarabağdakı ermənilər üçün şərtlər qoyub, lakin sülh yolu ilə həll yolu tapmaq və regionda insan haqlarına hörmət etmək çox vacibdir. İstənilən antiterror əməliyyatı beynəlxalq hüquq normalarına uyğun və regionun təhlükəsizliyini və sabitliyini qorumaq məqsədi ilə aparılmalıdır.

- Cənab Asas, vaxt ayırdığınız və suallarımızı cavablandırdığınız üçün təşəkkür edirəm.

- Mən də sizə təşəkkür edirəm.

Tehran Orucoğlu, Bizim.Media