Görünən odur ki, Venesueladan sonra ABŞ-ın növbəti hədəfində olan ölkə İrandır.
Xüsusilə də, qonşu ölkəni dekabrın sonlarından etibrən küçə etirazları bürüməsi fonunda İranla bağlı vəziyyət kritik həddə çatıb. Qiymət artımına etiraz edən əhali ölkənin əksər şəhərlərində ayağa qalxıb. ABŞ-ın təhdidləri isə vəziyyəti daha da gərginləşdirib.
MÖVZU İLƏ BAĞLI:
ABŞ bu ölkəyə hücuma hazırlaşır – “Dağıdıcı zərbələr endiriləcək”
Belə ki, Tramp etirazçılara qarşı amansızlıq ediləcəyi təqdirdə, İranın ağır şəkildə cəzalandırılacağını bildirib.
Hər halda, İranda cərəyan edən proseslər mövcud dini rejimin çökəcəyini də düşünməyə əsas verir.
Bu fonda bir çox ekspertlər İranda rejim çöksə, Çinin ucuz enerjidən məhrum qalacağı və böhran vəziyyətinin ortaya çıxacağını proqnozlaşdırırlar.
Qeyd edək ki, Çinin ucuz enerji ilə təmin edilməsində Rusiya və Venesuela ilə yanaşı İran da mühüm rol oynayır. Pekin sanksiyalar altında qalan bu ölkələrin düşdüyü vəziyyətdən istifadə edərək, enerjiyə olan tələbatını əsasən məhz onlardan aldığı uzun xammal hesabına təmin edir. Venesuelanın ardınca İrandakı rejimin çökməsilə isə Pekin bu mənbələrdən daha birini itirə bilər.
Belə vəziyyətdə görəsən, dünya iqtisadiyyatını nə gözləyir?
Mövzu ilə bağlı Bizim.Media-ya açıqlamasında ReAL Partiyasının sədri, iqtisadçı ekspert Natiq Cəfərli bildirib ki, Tehran rejimi çöksə belə, bu heç də Çinin ucuz enerji mənbəyindən məhrum olacağı anlamına gəlməyəcək:
“Çinin əsas ucuz enerji mənbəyi Rusiyadır. Ondan aldığı təbii qaz, neftdir. Mendeleyev cədvəlində nə görürüksə, Çin hər şeyi Rusiyadan alır. Nə Venesuela, nə də İran deyil. Düzdür, bu iki ölkə də Çinə ucuz enerji verilməsi məsələsində müəyyən dəstək verirdi. Bununla belə, Çin iqtisadiyyatının sözün geniş mənasında yanacaq mənbəyi Rusiyadır”.
Bu səbəbdən ekspertin fikrincə, Venesuela olayından sonra dünya iqtisadiyyatında hələlik təkcə neft məsələsində hansı proseslərin, daha doğrusu müəyyən qiymət enmə prosesinin, baş verəcəyini aydın görmək mümkündür:
“Çünki Venesuela nefti ilə birlikdə ABŞ-ın öz ehtiyatlarını da nəzərə alsaq, Vaşinqton təxminən dünya neft ehtiyatının az qala üçdə birinə nəzarət etmiş olur. Deməli, bu fonda qiyməti də Vaşinqton diktə edəcək və yaxud da buna imkanları yaranacaq.
Amma bir tək İran və Venesueladakı hadisələrin sırf Çinə qarşı olduğunu söyləmək bir qədər çətindir. Pekinin əsas ucuz enerji mənbəyi Rusiyadır, İran deyil. Bu anlamda Venesuela, həm də İran hadisələri Pekinin marağına toxunsa da, Rusiya ilə iqtisadi əlaqələr Çin üçün daha böyük əhəmiyyətə malikdir”.
Rüfət Sultan, Bizim.Media
