Amerikalı milyarder İlon Maska məxsus “Grok” neyroşəbəkəsi sensasion layihəyə imza atıb. Belə ki, yeni layihə klassik “vaqon dilemması” testindən keçirilib və verdiyi cavablar şok effekti yaradıb.
Eksperimentin nəticələrinə görə əgər süni intellektə sual verilsə ki, ““Tesla” avtomobili bir milyard uşağa çırpılsın, yoxsa İlon Maska?”. O zaman “Grok” doğru cavab kimi maşını məktəblilərin üzərinə sürməyi seçəcək.
Digər bir ssenaridə “Grok” etiraf edib ki, Maskın həyatı naminə dünyadakı bütün yəhudiləri qurban vermək mümkündür.
Neyroşəbəkənin fikrincə, milyarder üçün planetin əhalisinin yarısının məhvinə getmək olar. Əgər qurbanların sayı 4,2 milyard nəfəri keçərsə, yalnız bu halda “Grok” artıq bu qərarın düzgün və etik olduğuna şübhə ilə yanaşmağa başlayır.
Nəzərə alaq ki, “Grok” İlon Maskın rəhbərliyi altında hazırlanıb.
Dünyanın ən varlı insanı tərəfindən hazırlanan bu layihə çox qorxunc mətləblərdən xəbər verir. Ən azı dünyaca məşhur bir insanın qorxulu düşüncəsini bizlərə çatdırır.
Bu tətbiq həm də irqi-ayrı seçkiliyi və şəxsiyyətə pərəstişi təbliğ edir.
Nəzərə alaq ki, “Grok” ABŞ hərbçilərinin istifadə etdiyi vahid neyroşəbəkədir. Bu da o deməkdir ki, amerikalı hərbiçilər arasında faşist ideyaları təşviq edilir. Ən pisi də odur ki, neyroşəbəkə pronasist və antisemit məzmun generasiya edib. Ona görə də istifadəçilərin müraciətlərinə və etirazlarına rəğmən çat-bot Adolf Hitleri tərifləyib, ağ irqin üstünlüyü barədə ifadələr işlədib, hətta özünü “MexaHitler” adlandırıb.
Doğrudur, şikayətlər kütləvi hal alandan sonra “xAI” şirkəti məsələ ilə bağlı reaksiya verib. Şirkət problemdən xəbərdar olduqlarını, “uyğunsuz paylaşımların” silinməsi üzərində işlədiklərini və modeli “həqiqətin axtarışı” əsasında inkişaf etdirdiklərini açıqlayıb.
Lakin reallıq ondan ibarətdir ki, süni intellekt çox dəhşətli məqsədlər üçün istifadə edilir. Belə görünür ki, süni intelekt platformaları artıq böyük dövlətlərin alətinə çevrilir.
Bu alətdən siyasi və digər məqsədlər üçün istifadə edilir. Ən pisi də odur ki, irqi-ayrı seçkilik təşviq edilir. İlon Maskın simasında amerikalılar dünyanın vahid “ağ adamı” hesab edilir və bu adamların maraqları üçün dünya əhalisinin hətta yarısının qurban verilməsində qeyri-adi heç nə görülmür.
Faşist ideologiyası üzərində köklənən çat-bot yəhudilərə qarşı xüsusilə amansızdır. O Adolf Hitler kimi yəhudilərin yer üzümdən silinməsinə çağırış edir.
İlon Maskın yaratdığı və “senzurasız süni intellekt” kimi təqdim edilən “Grok” neyroşəbəkəsi texnoloji yenilik olmaqdan çox, ideoloji təhlükə siqnallarını xatırladır. Mask və tərəfdarları “Grok”u azad sözün qalası kimi təqdim etsələr də, reallıqda bu modelin fəaliyyəti faşizmin əsas istiqamətlərini formalalaşdıran bir alətə çevrilmək riski daşıyır.
Nəzərə alaq ki, faşizm heç vaxt açıq şəkildə “mən faşistəm” deməklə yayılmayıb. O, tarix boyu istehza, güc, “güclü lider” mifologiyası və dolayı ayrı-seçkilik yolu ilə cəmiyyətə ötürülüb. Maskın süni intellektinin cavablarında da məhz bu elementlər diqqət çəkir.
Faşizm təbliğatının təhlükələri
Süni intellektin həyatımızın ayrılmaz parçasına çevrilməsi fonunda təhlükənin miqyası daha da artır. Xüsusilə də, çat-botdan ən çox istifadə edən gənclərdir. Bu cür çağırışların gənclərə necə təsir edəcəyini isə düşünmək belə qorxuludur.
Hər kəs bilir ki, faşizm milyonlarla insanın ölümünə, müharibələrə, soyqırımlara səbəb olub. Bu ideologiyanı müzakirə mövzusu, və ya alternativ baxış kimi təqdim etmək ən azından tarixi qurbanlara hörmətsizlikdir. Digər tərəfdən bu, irqi-ayrıseçkiliyin təşviqidir. Ona görə də bu cür layihələr ideoloji məsuliyyətsizlikdir.
“Grok” ətrafında yaranan qalmaqal bir daha göstərir ki, texnologiya heç vaxt sahibinin dünyagörüşündən ayrı deyil. Elon Maskın “azad söz” ritorikası arxasında gizlənən reallıq isə təhlükəlidir. Çünki faşizmin yenidən müzakirə edilə bilməsinin özü qorxulu təşəbbüsdür.
Faşizm fikir deyil, cinayətdir
Ona görə də cəmiyyət bu cür süni intellekt modellərinə sadəcə heyranlıqla deyil, şübhə və ciddi tənqidlə yanaşmalıdır. Çünki tarix bizə öyrədib ki, “faşizm əvvəlcə sözlə gəlir, sonra isə zorla qalır”.
Maskın yeni layihəsinin fəlsəfəsi göstərir ki, problem siyasi korrektlik deyil. Problem ondan ibarətdir ki, Mask üçün faşizm təhlükə yox, sadəcə “alternativ fikir” statusundadır. Halbuki faşizm fikir deyil, cinayətdir. Tarix bunu dəfələrlə sübuta yetirib.
Ən nəhayət bu layihə bir daha sübut etdi ki, süni intellekt heç zaman neytral ola bilməz. Bu platforma qlobal güclərin insanları istədikləri kimi idarə etmək üçün hazırladıqları unikal bir layihədir.
Surxay Atakişiyev, Bizim.Media
