“Azərbaycanda vergi sisteminin əsas problemlərindən biri qeyri-sabit olmasıdır. Son illərdə yüzlərlə vergi məcəlləsinə dəfələrlə dəyişikliklər edilib. Bu isə oyun qaydalarının tez-tez dəyişməsi deməkdir.
Sahibkarlar üçün ən böyük problemlərdən biri öyrəşdikləri oyun qaydalarının tez-tez dəyişməsi və nəhayət, bunun nəticəsində onların önünü görə bilməməsi məsələsidir. Yəni, fəlsəfi və dərin problemlərdən biri budur”
Bu sözləri Bizim.Media ilə Azərbaycanın vergi sistemindəki boşluq və problemlərindən danışan iqtisadçı Natiq Cəfərli açıqladı.
MÖVZU İLƏ BAĞLI:
Bu şəxslərə vergi güzəştləri tətbiq ediləcək
Başqa məqamlara da toxunan ekspert bldirdi ki, Azərbaycanda Vergi Məcəlləsi həddindən artıq çox maddədən ibarətdir:
“Çox qarışıq yazılıb. Sadə izahları yoxdur, çətin anlaşılan dildədir. Vergi məcəlləsi qalın bir kitab şəklindədir. Bu da iş adamları üçün əlavə problemlər yaradır. Çünki bəzi hallarda müxtəlif maddələrin bir-birilə azqala ziddiyyət təşkil etdiyi də ortaya çıxır.
Üçüncü bir məsələ ondan ibarətdir ki, əsasən də kiçik və orta sahibkarlıq, fərdi sahibkarlıqla məşğul olanlar üçün, yəni, VÖEN ilə çalışanlara ən böyük problemlərdən biri odur ki, DSMF-yə ödənişlər minimum əməkhaqqıya bağlanılıb. Azərbaycanda minimum əməkhaqqı kifayət qədər sürətlə artdı.
Son ilyarımı götürsək, təxminən iki dəfəyə yaxın artım müşahidə olundu. Və bu bağın qalması, yəni, minimum əməkhaqqına baxaraq DSMF-yə ödənişlərin hesablanması qaydası tamamilə yanlış bir yanaşmadır:
“Bu VÖEN ilə çalışanlara əlavə problem yaradır. Minimum əməkhaqqı 250 manata qədər artdı və faiz etibarı ilə də bu, DSMF ödənişlərinə təsir göstərir. Bu da kifayət qədər məntiqsiz ödənişlərin olmasına gətirib çıxarır.
Məsələn, hər hansı bir sahibkarlın gəlirinə baxmadan, onun aylıq qazancına nəzər yetirmədən sırf minimum əməkhaqqı artıb deyə DSMF-yə ödəniş olunması məntiqsizdir. Sahibkar ola bilər ki, ay ərzində 300 manat da qazana bilər, amma bunun qazancının az olmasına baxmayaraq vergi dərəcəsi 5 faiz ödəyir. Yeri gəlmişkən bu da yüksəkdir. Amma DSMF-yə də ödənişləri reallaşdırmağa məcbur qalır. Ortalama təxminən 67 manat 50 qəpik ödəniş həyata keçirir ki, bu da kifayət qədər böyük rəqəmdir.
Ona görə də bəzi fəaliyyət növləri var ki, minimum əməkhaqqının yarısı qədərini DSMF-yə köçürtmək məcburiyyəti yaranır.
Qanunvericilikdə dəyişiklik edilərək bu bağlantı aradan qaldırılmalıdır. Yəni, DSMF-yə ödənişlər minimum əməkhaqqından asılı olmamalıdır. İnsanın gəlirindən, dövriyyəsindən asılı olmalıdır. Sadalanan məqamlardan asılı olaraq da DSMF-yə ödənişlər edilməlidir. Yaxud da könüllülük prinsipi gətirilməlidir, minimum ödəniş həcmi müəyyən oluna bilər.
Sahibkar istəyirsə ki, gələcəkdə yaşlananda daha çox təqaüd alsın, o zaman daha çox ödəniş etmək istəyəcək. Bunun bir mexanizmi yaradılmalıdır. Bütün problemlərin həll olunması üçün isə yeni, daha sadə dildə, üslubda yazılmış və insanların, iş adamlarının anlayacağı çox qısa bir vergi məcəlləsinə ehtiyac var”.
Anar Rəhimov, Bizim.Media
