“Sən də siyasətin primadonnasısan?!”x9d

“Dialoqun əleyhinə olanlar Azərbaycan xalqına, Azərbaycan dövlətinə xidmət etmirlər və onlar Azərbaycanda siyasi inkişafı istəmirlər, cəmiyyətin ölü nöqtədə qalmasını istəyirlər”x9d

4 müxalif partiyanın - ADP, KXCP, ALDP və AXP-nin iqtidara dialoq təklif etməsi Milli Şuraya daxil olan qüvvələrin ciddi etirazı ilə qarşılanıb. Xüsusən də AXCP rəhbərliyi sözügedən partiyaların siyasi məhbusların azad olunması istiqamətində hakimiyyət nümayəndələri ilə danışıqlar aparmaq cəhdini “satqınlıq”x9d kimi dəyərləndirib. Hansı ki, bu quruma daxil olan mətbu orqanlarda müxalif partiyaların məlum təklifi “iqtidaryanlıların dialoq istəyi”x9d kimi qələmə verilir. Odur ki, ADP sədri Sərdar Cəlaloğlu ilə müsahibəmizdə siyasi dialoq təklifinin hansı zərurətdən meydana çıxdığını aydınlaşdırmaqla yanaşı, ünvanlarına səslənən ittihamlara da münasibətini öyrənməyə çalışdıq.

- Sərdar bəy, ilk öncə siyasi dialoq üçün niyə məhz prezident İlham Əliyevə deyil, Prezident Administrasiyasının ictimai-siyasi şöbəsinin müdiri Əli Həsənova müraciət etdiyinizi bilmək maraqlı olardı...

- Əvvəla onu deyim ki, siyasi məhbus məsələsi, insan hüquq və azadlıqları ilə bağlı beynəlxalq güclərin ölkəmizə təzyiqləri Azərbaycanda fəaliyyət göstərən siyasi partiya liderləri kimi bizi narahat edir. Biz bu problemin həll edilməsində və Azərbaycana olan təzyiqlərin azaldılmasında maraqlıyıq. Təsadüfi deyil ki, hazırda həmin problemlərin həlli istiqamətində də bütün partiyalar fəaliyyət göstərir. Təbii ki, bunun üçün də rəngbərəng mübarizə üsulları var: kimsə mitinq keçirdir, başqası fərqli üsulu məqbul hesab edir və s. Məsələn, biz müraciət etdik ki, piket keçirdək. Ancaq baxıb gördük ki, bu mitinqlərdə səslənən fikirlər, beynəlxalq təşkilatların verdiyi bəyanatlar və s. iqtidar tərəfindən qəbul edilmir, laqeyd qarşılanır. Biz fikirləşdik ki, daha bir demokratik proseduradan istifadə edək - siyasi dialoq prosedurasından, - bu problemin həlli ilə bağlı hakimiyyətlə müəyyən danışıqlara gedək. Mən əvvəlcə təklif etmişdim ki, biz İlham Əliyevə müraicət edək, İlham Əliyev öz tərəfindən kimi məsləhət görsə, onunla da dialoqu aparaq. Amma sonradan dostlarımız dedi ki, YAP-ın qurultayında həm YAP-ın, həm də hakimiyyətin siyasi partiyalarla dialoq üzrə komsissiyasının sədri kimi Əli Həsənov təyin olunub və yaxşı olar ki, elə biz birbaşa Əli Həsənova müraciət edək. Onsuz da Əli Həsənov da bu məsələni yuxarı instansiyalarla razılaşdırıb, öz mövqeyini bildirəcək. Ona görə də, mən etiraz etmədim və Əli Həsənova müraciət olundu.

- Müraciətinzlə bağlı qarşı tərəfdən hər hansı cavab almısınız?

- Qarşı tərəfdən Əli Həsənov bəyanat verib ki, onlar bizim siyasi dialoq təklifimizi yüksək qiymətləndirirlər, buna hazırdırlar və yaxın vaxtlarda da siyasi dialoqun təşkil edilməsi ilə bağlı konkret addımlar atacaqlar. Amma gələcək necə olacaq, bunu deyə bilmərəm... Biz öz tərəfimizdən siyasi dialoqla bağlı konkret təkliflər paketi hazırlamaq istəyirik ki, bitkin bir layihə ilə ora gedək. Bu barədə Demokratiya Mərkəzinin keçən iclasında qərar qəbul etmişik, gələn iclasda da qəbul edəcəyimiz sənədi müzakirəyə çıxaracağıq.

- Siyasi dialoq baş tutarsa, hakimiyyətə konkret təklifləriniz nələrdən ibarət olacaq?

- Burda qeyri-adi təkliflər yoxdur. Bilirsiniz ki, biz Demokratiya Mərkəzində bir neçə məsələ qaldırmışıq. Bunlar siyasi məhbusların azad olunması, proporsional seçki sisteminin bərpası, ölkədə seçkilərin təşkilinin yaxşılaşdırılması, Dağlıq Qarabağ məsələsində iqtidar-müxalifət həmrəyliyinin yaradılması və s. məsələlərdir. Yəni bir neçə ciddi təklif müəyyənləşdirmişik ki, hər biri dövlətimiz və xalqımız üçün çox önəmli məsələlərdir.

- Müzakirələrdə hansı partiyaların iştirakı nəzərdə tutulur?

- Təbii ki, təşəbbüsü biz etmişiksə, müxalifətdən tərəf kimi bizik, qarşı tərəfdən də iqtidardır. Burda digər qüvvələrin iştirakı nəzərdə tutulmur. Sadəcə olaraq Demokratiya Mərkəzinə daxil olan siyasi partiyalardan arzu edənlər burda iştirak edə bilər. Bilirsiniz ki, başqa partiyalar bunu məsləhət görmədi. Bu müraciətdən sonra bizə qarşı çox böyük hücumlar oldu. Hətta AXCP-nin gənc fəalları sosial şəbəkələrdə təhqirlərə keçirlər, ağızlarına gələnləri yazırlar. Elə “Azadlıq”x9d qəzetində də siyasi dialoqla bağlı çox kəskin münasibət var. Buna görə, Müsavat Partiyası da bu məsələdə müəyyən mənada məsafə saxlayır. Amma burda siyasi məhbuslardan söhbət gedirsə, hümanizm bizdən tələb edir ki, özümüzün prinsiplərimizdən müəyyən mənada güzəştə gedək, öz mövqelərimizə yenidən baxaq və bu insanların azad olunması naminə müəyyən addımlar ataq. Əgər siyasi dialoq nəticəsində bir nəfər, iki nəfər, beş nəfər adam azad olunacaqsa və yaxud bizim qaldırdığımız məsələlər istiqamətində bir addım irəliyə gediləcəksə, bu, artıq Azərbaycanda siyasi inkişafa töhfə olacaq. Bilirsiniz ki, Azərbaycanda siyasi mühit tam ölüb, “nol”x9d vəziyyətindədir. Fikirləşirik ki, bəlkə bu, siyasi inkişaf istiqamətində müəyyən tendensiya oldu. Çünki siyasi inkişaf olmayan heç bir ölkədə iqtisadi inkişafdan danışmaq olmaz. İqtidarın Azərbaycanda iqtisadi inkişafın olduğunu iddia etməsi gülməldir. Çünki inkişaf nəzəriyyəsi sübut edib ki, inkişaf dövlətin sferalarında paralel gedir, ayrıca bir istiqamətdə inkişaf mümkün deyil. Yəni guya Azərbaycanda iqtisadi inkişaf gedə bilər, amma siyasi inkişaf getməyə bilər... Bu, tamam yanlış fikirdir. Əgər siyasi inkişaf varsa, deməli, iqtisadi inkişaf var, iqtisadi inkişaf varsa, siyasi inkişaf var. Məsələn, iqtisadi cəhətdən dünyanın ən inkişaf etmiş ölkələrində siyasi inkişaf da ən yüksək səviyyədədir. Dünyanın iqtisadi inkişaf olmayan ölkələrində də siyasi inkişaf yoxdur. Bu, siyasətdə “azbuka”x9ddır, bunu politologiyada bilməyən yoxdur. Biz də istəyirik ki, Azərbaycanda iqtisadi inkişaf olsun, dövlət güclənsin, camaatın rifahı yaxşılaşsın və s. Bunun üçün siyasi inkişaf lazımdır. Bu baxımdan, biz həmin dialoqu siyasi inkişaf istiqamətində atılan ilk addım kimi dəyərləndiririk. Əgər effektli olacaqsa, sonradan bunu daha ciddi şəkildə təşkil etmək olar, iqtidarlı-müxalifətli Azərbaycanı düşdüyü çətin vəziyyətdən çıxara bilərik. Bizim niyyətimiz budur.

- AXCP-də müəyyən şəxslər sizin Əli Həsənova müraciətinizi “iqtidaryanlıların dialoq təklifi”x9d kimi qələmə verir. Müsavat da məsələyə bu cür yanaşır?

- Çox maraqlıdır, arxada xaricilərlə, diplomatik nümayəndələrlə görüşəndə və yaxud da xalq üçün mesaj verəndə deyirlər ki, “biz dialoqun tərəfdarıyıq”x9d. Bu, həm iqtidara aiddir, həm müxalifətə. Həqiqətən, itiqdarda da kimsə müxalifətlə bağlı müəyyən mövqe ortalığa qoyanda, hansısa iqtidardaxili qüvvələr o dialoqun pozulması üçün əlindən gələni edir. Eləcə də müxalifətdə kimsə konkret olaraq dialoqla bağlı müəyyən bir addım atanda, müxalifətin özündən hansısa qüvvələr meydana çıxır və bunun əleyhinə bəyanat verirlər. İstər-istəməz sual doğurur: əgər iqtidar da, müxalifət də formal olaraq bu dialoqun tərəfdarıdırsa, nə əcəb bu dialoq məsələsi gündəmə gələndə hər iki tərəfdən dialoqun əleyhinə olan qüvvələr çıxır? Bax, bu sual məni çox düşündürür. Yəni formal olaraq hamı dialoqun tərəfindədir, amma faktiki olaraq dialoqun düşmənləri var. Məsələn, AXCP, Milli Şuraya daxil olan qüvvələr, hakimiyyətdə müəyyən dairələr. Bunlar kimdir və kimə xidmət edirlər? Əgər siyasi dialoq Azərbaycan xalqının həmrəyliyinə, birliyinə xidmət edirsə, siyasi inkişafımızda stimul ola bilərsə, deməli, dialoqun əleyhinə olanlar Azərbaycan xalqına, Azərbaycan dövlətinə xidmət etmirlər və onlar Azərbaycanda siyasi inkişafı istəmirlər, cəmiyyətin ölü nöqtədə qalmasını istəyirlər. Bu da xəyanətdən başqa bir şey deyil. İndi hər bir adam... Məsələn, biz 10 nəfər partiya sədri Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinə müraciət edib, piket keçirmək istədiyimizi bildirdik. Bizim bu təklifimiz gündəmə gələn kimi həmin adamlar, dialoqun əleyhinə olanlar, başladılar ki, bu iqtidarın tapşırığı ilədir, iqtidar bunlara sifariş verib, mitinqləri gözdən salmaq istəyirlər və s. Sonra nə oldu? Məlum oldu ki, iqtidar onların mitinqlərinə, özlərinin dediyi o şanlı mitinqlərə icazə verir, amma bizim 10 nəfər yığışıb piket keçirməyimizə icazə vermədi. İndi həmin adamlara sual vermək lazımdır ki, baxın görün hökumətə kim işləyir. Əgər hökumətin icazəsi, razılığı ilə aksiyalar keçirilirsə, siz keçirirsiniz, bizə razı olmadılar. Onda hökumətə kim işləyir?!

- Eynilə siyasi dialoq məsələsində də həmin ittiham irəli sürülür...

- Bilirsiniz, gizlində uzun illər alver edib parlamentdə oturanlar, özlərinin bütün problemlərini həll edənlər bu qədər aşkar şəkildə həyata keçirilən bir proseduranı şübhə altına almaq istəyirlər. Hansı ki, hələ dialoq olmaya-olmaya, dialoqun tərəfləri də elan edilib ki, kim müraciət edib, məqsəd nədir və s. Onların dediyi kimi müəyyən gizli maraqlara xidmət etmək üçün bu şeyləri gizlin etmək lazımdır, ya aşkar etmək? Bunu uşaqdan da soruşsan, deyər ki, bunların niyyətində pis bir şey olsa gizlədərdilər. Yəni gizlincə, sənin kimi Əli Həsənovun qapısına ya adam göndərərdi, ya da özümüz hansısa əyri xətlərlə gedib girərdik Əli Həsənovun yanına. Axı sən özün bunun hamısını edən adamsan, sən indi gəlib bizi nədə ittiham edirsən?! Sən çox yaxşı bilirsən ki, alveri necə edirlər, düz yolu necə gedirlər. Yəni bütün bunlar dialoqun əleyhinə olan qüvvələrin dialoqun qarşısını almaq üçün göstərdiyi cəhddir...

- Sizcə, həmin qüvvələr nə üçün dialoqa qarşı çıxırlar?

- Bəllidir ki, dialoq başlasa Azərbaycanda həmrəylik, cəmiyyətdə gələcəyə ümid yaranar, güc yaranar, insanların siyasi partiyalara, siyasi hadisələrə marağı artar və s. Amma dialoq olmadıqca, vəziyyət bu şəkildə qaldıqca, gedtdikcə siyasi həyatımız dağılır, milli həmrəylik zəifləyir. Bu da Azərbaycan dövlətinin, xalqın maraqlarına ziddir. Deməli, bu qüvvələr bu maraqlara zidd olan qüvvələrdir, burda nə var ki?! Digər tərəfdən, bəzi adamlar elə bir siyasi iş aparıblar ki, qarşı tərəflə eyni masa arxasında oturmağa üzləri yoxdur. Məsələn, təhqiramiz şəkildə, şəxsi intriqa səviyyəsində, yaxud da böhtan şəkildə və s. Mənim iqtidarda heç kəsə şəxsi qaydada düşmənçiliyim yoxdur. Baxmayaraq ki, onlar mənə qarşı hər cür qeyri-qanuni hərəkt ediblər, onların heç birinə düşmənçiliyim yoxdur. Çünki mən Demokrat Partiyasının sədri kim özümü Azərbaycan demokratik təfəkkürünün böyük nümayəndələrinin fikirləri əsasında tərbiyə etmişəm. Azərbaycan tarixində ən böyük demokratlardan biri olan Xiyabaninin məşhur sözü var ki, “zamanın qabaqcıl insanının düşmənləri insanlar yox, öz dövrünün ideyalarıdır”x9d. Bu gün mənim üçün korrupsioner yox, korrupsiya düşməndir. Bu gün mənə Qarabağ məsələsində danışıqlarda iştirak edən adamlar yox, bu problemin özünü yaradan adamlar düşməndir. Mən insanları heç vaxt özümə düşmən seçə bilmərəm. Məsələn, mən ermənini düşmən hesab etmirəm. Mən erməninin Azərbaycandan torpaq qopartmaq ideyasını düşmən ideya hesab edirəm. Mən korrupsiyanın özünü bütünlükdə lənətləyirəm və korrpusiyanı çox böyük milli fəlakət hesab edirəm. Amma korrupsioneri yox... O gedər, bu gələr, nə dəyişəcək? Bunlar isə tərsinə, şəxsiləşdirirlər. Tutaq ki, elə bir şərait var ki, o şəraitdə iqtidar bu addımı ata bilmir. Məsələn, Avropaya sıx inteqrasiya ilə bağlı. Biz Ukraynanın da təcrübəsindən gördük ki, sən demə, keçmiş SSRİ respublikaları hələ də Rusiyanın təsirindən çıxa bilməyib. Yəni Rusiya bizi təhdid edirsə, bu məsələdə sən necə iqtidarı ittiham edə bilərsən?!

- Sizin dialoq təklifinizi hakimiyyətlə siyasi bazarlığa cəhd kimi qiymətləndirənlər də oldu...

- Əlinə baxsan, bu da, dediyim kimi, politologiyanı bilməməkdən irəli gəlir. Politologiyada amerikanlar tərəfindən hazırlanmış ticarət nəzəriyyəsi var. Həmin ticarət nəzəriyyəsinə görə, hakimiyyət bir bazarlıq predmetidir. İqtidar onu hər dəfə çıxarır bazara, müxalifət, müxtəlif partiyalar və s. həmin malı almaq istəyir. Razılaşmayanda, iqtidar onu satmır və yaxud da onu qeyri-qanuni şəkildə öz əlində saxlamağa davam edir. Yəni bu bazarlıq özü politologiya elmində siyasi nəzəriyyənin bir elementidir. Əlbəttə, biz bazarlıq edirik. İqtidar bizimlə bazarlıq edir, biz də iqtidarla. Burda nədir bazarlıq? Siyasi məhbuslar. Biz siyasi məhbusların azad olunmasını istəyirik. Bizim əldə etdiyimiz mənfəət siyasi məhbusların vəziyyətinin yüngülləşməsi, onların azad olunmasıdır. İqtidarın bazarlığı nədir? Biz iqtidarın ayağına gedirik, təklif edirik, onu-bunu deyirik, o da müəyyən mənada dünyaya mesaj verib, özünün uzlaşma içində olduğunun, daxildəki qüvvələrlə əməkdaşlığa hazır olduğunun bəyanatını verir. Hər tərəf özü üçün bazarlıq edir. Bazara alan da gedir, satan da gedir. Nə alan uduzur, nə satan. Alan aldığına görə özünü udmuş hesab edir, hansı ki, əvəzini verib. Satan da satdığına görə özünü udmuş hesab edir, hansı ki, əlindəkini verir, əvəzində başqa şey alır. Bizimkilər belə hesab edirlər ki, bu siyasi diskussiyada yalnız bir tərəf udmalıdır, iqtidardakılar da belə düşünür, müxalifətdəkilər də. Yəni sən getməlisən bazara, pul vermədən birindən nə isə almalısan, yaxud da malını əlindən verib, çıxıb gəlməlisən. Bu da o ticarət nəzəriyyəsinə ziddir. Ona görə də təbii ki, bunu bir bazarlıq adlandırmaq olar. Bunun nəzəriyyəsi də, elmi də var, özünün bilərsiniz, necə istəyirsiniz, elə də adlandırın. Amma bu, bir demokratik siyasi prosedurdur. Azərbaycanda bir neçə dəfə biz bunu etmişik. Bax, həmin Əli Kərimli, İsa Qəmbər, Etibar Məmmədov, Lalə Şövkət və mənim iştirakımla, Anarın, Elçinin təşəbbüsü altında, Əli Həsənov, Əli Əhmədov hökumət tərəfindən, bir neçə nəfər də deputat, bir dəyirmi masa keçirmişik. O vaxt vəziyyət olduqca pis idi, təzə-təzə Əli Kərimli haqqında biədəb şeylər qaldırırdılar, iqtidar-müxalifət arasında çox kəskin qarşıdurma vardı, onda biz bu dialoqu təşkil etdik. Xeyir ola, onda Əli Kərimli dialoqda iştirak edirdi, indi əleyhinə çıxır?! Çünki onda Əli Kərimlinin məsələsi var idi. Və yaxud iki dəfə ATƏT-in vasitəçiliyi altında siyasi mitinqlərin azad keçirlməsi ilə bağlı dəyirmi masa keçirildi. Həmin dəyirmi masanın birini Şıxovda bir restoranda təşkil etmişdilər. Digər dəyirmi masanı isə ATƏT öz ofisində keçirdi. Yenə də hökumət tərəfindən gəlmişdilər, seçkilər qabağı mətbuat azadlığı ilə bağlı siyasi partiyalar, hökümət nümayəndələri, o cümlədən Azərbaycan mətbuat orqanları, beynəlxal təşkilatların nümayəndələrinin iştirakı ilə siyasi dialoq keçirildi. Xeyir ola, bunların hamısında iştirak ediblər, indi dialoqa qarşı çıxırlar?! Pisdirsə, niyə o vaxt iştirak edirdin?! Deməli, bunlarda belə bir şüur var ki, bunlar nə deyirlərsə, nədə iştirak edirlərsə, o düzdür, bunların demədiyi, iştirak etmədiyi hər şey səhvdir. Bu, gülünc bir şeydir. Sən kimsən axı?! Sən heç özünü idarə edə bilmirsən, gəlib məni idarə edə bilərsən?! Sən kimsən qiymət verirsən?! İlhamə artistlərə ad verdiyi kimi, Əli Kərimli də özünə belə bir missiya götürüb, Azərbaycanda siyasi partiyalara ad qoyur ki, Müsavat filandır, AMİP filan şeydir, bunlar satqınlardır... A bala, sənə bu hüququ kim verib? Sən də siyasətin primadonnasısan?! Belə şey olar?! İndi götürüb AXCP-nin üzvləri sosial şəbəkələrdə bizi dialoqla bağlı ən pis küçə söyüşləri ilə təhqir edirlər. Bilirsiniz ki, vaxtilə hökumət tərəfindən Əli Kərimlinin özünün ləyaqətini alçaldan çoxlu məlumatlar gedirdi, qəzetlərdə, internet saytlarında yazırdılar. İndi Əli Kərimli papağını qabağına qoyub fikirləşsin ki, o vaxt hökumətin onun əleyhinə bu üsulla apardığı təbliğat, siyasi mübarizə ədalətli və düz idisə, qəbul edirsə ki, iqtidar onun haqqında deyilənləri düz edirdi, bu şeyi davam etdirsin, mən razıyam. Yox, əgər düz deyilsə, qulbeçələrinin ağzını yığışdırsın, onları tərbiyə etsin. Siyasi partiyaların əsas vəzifələrindən biri vətəndaş tərbiyə etməkdir, pozğun küçə uşaqları tərbiyə etmək deyil. Ki, sən uşaqları öyrədirsən, gedib otururlar internetdə, analarının-bacılarının oxuduğu sosial şəbəkələrdə ağızlarına gələn küçə söyüşləri yazırlar, tərbiyəsizlik edirlər. Ola bilsin, heç uşaqları deyil, böyüklərdir, amma hər halda qoy bilsin ki, vaxtilə onun özünə qarşı iqtidar belə bir kampaniya aparıb, onda biz Əli Kərimlini müdafiə edirdik. Bu gün Əli Kərimli sosial şəbəklərdə həmin üsul və metodlarla bizə qarşı mübarizə təşkil edib, bunu düşünsün...

“Hürriyyət”x9d