Elə aktyorlar var ki, tamaşaçıların yaddaşında öz adları ilə deyil, yaratdığı obrazın adı ilə qalır. Xüsusilə də milli kinomuzda çəkilmiş əcnəbi aktyorlar...
Çoxları hələ də onların yad olduğunu bilmir, elə özündən sanıb illərlə heyranlıqla izləyir.
Onlardan biri də “Tütək səsi” filminin Cəbrayılıdır.
O, filmdə rolunu o qədər təbii oynayır, kənd həyatına o qədər doğma görünürdü ki, tamaşaçı onu aktyor kimi yox, elə öz kəndindən biri kimi qəbul edirdi. Cəbrayıl Azərbaycan kəndlisinin obrazına çevrildi – amma onu yaşadan moldovalı aktyor Mixay Volontir idi.
Mixay Volontir sovet-moldovan teatr və kino aktyoru, müğənnisi idi. O 1934-cü ildə Rumıniya Krallığının Bessarabiya vilayətində, indiki Moldova Respublikasında doğulub. Keçmiş İttifaqda “Qaraçı” filmindəki Budulay rolu məhşurlaşıb. 1974-cü ildə Moldoviya SSR-in Xalq artisti, 1984-cü ildə isə SSRİ Xalq artisti adına layiq görülüb.
Qeyd edək ki, 1976-cı ildə ekrana çıxmış filmin ssenarisi yazıçı İsa Hüseynovun “Saz” və “Tütək səsi” əsərlərinin əsasında yazılıb.
Faşizm üzərində qələbə naminə hər cür çətinlik və məhrumiyyətlərə dözməyə hazır olan bu adamların vətənpərvərlik duyğuları fonunda Səyalı ilə Cəbrayılın nakam eşqi göstərilir. Bütün hadisələr də məhz, həmin əhvalat ətrafında cərəyan edir.
Əksər filmlərinə başqa ölkələrdən aktyor çəkmiş rejissor Rasim Ocaqov “Tütək səsi” filmində Volontiri necə dəvət etməsindən bəhs edərkən bu aktyoru çox bəyəndiyini, rollarını maraqla izlədiyini bildirib. O, müsahibələrinin birində belə deyir:
“Volontiri bir Moldova fimində izləmişdim və aktyorluq məharəti çox xoşuma gəlmişdi. Onu dəvət edərək sınaq çəklişlərində yoxladım və çəkiliş çox uğurlu alındı”.
Maraqlıdır ki, bu rola əvvəlcə aktyor Şahmar Ələkbərovun çəkiləcəyi nəzərdə tutulurdu. Amma Cəbrayıl obrazı Mixay Volontirə qismət oldu. Amma obraz ona qismət olmasa da, səsi əbədi olaraq Şahmar Ələkbərovun oldu.
Rasim Ocaqov bir çox filmlərində olduğu kimi bu filmdə də gənc nəslin yetişməsində böyük rol oynayıb: bunu onun filmlərində oynayan gənc aktyorların sonrakı fəliyyətində görmək mümkündür. Şamil Süleymanov Cümrü ilə, Ötkəm İsgəndərov Nuru, Xalidə Quliyeva Milli və Şükufə Yusupova Tutu ilə gözümüzün önündə canlanır. Bu aktyorların əksəriyyəti məktəb partası arxasından birbaşa çəkiliş meydançasına gəlib.
Moldova Respublikasının Azərbaycandakı səfiri Aleksandr Esaulenko iki ölkə arasında körpü olan bu film və onun unudulmaz Cəbrayılı haqqında düşüncələrini Bizim.Media-ya bölüşdü:
“Azərbaycan tamaşaçıları üçün Volontir böyük istedada malik aktyor kimi yadda qaldı, onun obrazları insanların qəlbinə işləyirdi. Moldova üçün isə o, milli mədəniyyətin sərhədləri aşaraq başqa xalqların qəlbində də öz əks-sədasını tapmasının nümunəsi oldu.
Ən məşhur obrazı – “Qaraçı” filmindəki Budulay olsa da, “Tütək səsi”ndəki Cəbrayıl obrazı da Azərbaycanın mədəni yaddaşının bir hissəsinə çevrildi.
Bu gün Mixay Volontiri xatırlayarkən, biz yalnız böyük bir aktyoru deyil, həm də Moldova ilə Azərbaycan arasında dostluğun canlı körpüsünə çevrilmiş insanı yad edirik”.
Qeyd edək ki, Mixay Volontir 2015-ci ildə Kişinyovda uzun sürən xəstəlikdən dünyasını dəyişib. 2024-cü ildə, aktyorun 90 illik yubileyi öz ölkəsində təşkil edilib, filmlərindən ibarət sərgi keçirilib.
Şəfiqə Şəfa, Sadiq Məmmədov, Bizim.Media
