Azərbaycan qazı Avropanı böhrandan xilas edə biləcəkmi? – İlham Şabanın ŞƏRHİ

Son günlərdə artan enerji qiymətləri bir sıra Avropa ölkələrində kütləvi etiraz aksiyalarına səbəb olub. Rusiya-Ukrayna savaşının başlaması ilə yaranan böhranlı vəziyyətdə isə köhnə qitənin gözü alternativ mənbələrə yönəlib.

Azərbaycan da, xüsusən Cənubi Avropa ölkələrinə qaz nəqlində mühüm paya malik ölkələrdəndir. Eyni zamanda Azərbaycanın bu ölkələrə ixrac etdiyi qazın həcmini artırmaq üçün işlər görülür.
Bəs, qaz nəqlinin artırılması enerji qiymətlərinə təsir edə biləcəkmi? 

Mövzunu Bizim.Media üçün şərh edən Neft Araşdırmaları Mərkəzinin sədri İlham Şaban qeyd edib ki, Azərbaycanın Avropanın qaz bazarına təsir imkanları məhduddur: 

“Bu il ərazində Avropaya nəql olunan Azərbaycan qazının həcmi 7,3 milyard kub metr olub. Digər tərəfdən, hesablamalarıma görə, Azərbaycan avqust ayında Avropaya gündəlik olaraq 26 milyon kubmetr qaz nəql edib.

Avropada qaz qiymətlərinin yay ərzində 1000 dollardan baha olmasının səbəbi isə Gazpromun bir sıra kəmərlərə qaz nəqlini azaltması və ya tamamilə dayandırmasından qaynaqlanır. Avqustun 31-dək Gazprom 42 milyon kubmetr Ukrayna üzərindən, 33-34 milyon kubmetr isə Şimal Axını üzərindən Avropa bazarına qaz çıxarıb. 

Müharibədən əvvəlki dövrdə Ukrayna üzərindən daşınan gündəlik qaz həcmi 280-300 milyon kubmetr olub. Şimal Axınında bu rəqəm 170 milyon idi. Göründüyü kimi, Azərbaycanın Avropa bazarında qiymətlərə təsir edəcək qədər böyük payı yoxdur”.
Ekspertin sözlərinə görə, sadalanan rəqəmlərə baxmayaraq, Azərbaycan qazının İtaliya bazarında payı bu il əvvəlki dövrlə müqayisədə 2% artıb:

“Əvvəllər bu rəqəm 9% idi. Bəli, artımın olması müsbətdir. Lakin Azərbaycan Prezidentinin italiyalı jurnalistlərə müsahibəsində qeyd etdiyi kimi, biz heç zaman Rusiya qazına alternativ olmaq kimi qarşımıza məqsəd qoymamışıq”.

İlham Şaban Azərbaycan qazının Avropaya nəqlini təmin edən TAP kəmərinin maksimum ötürmə gücünə çatdırılmasının gözləniləndən daha qısa müddətdə mümkünsüz olduğunu da diqqətə çatdırıb:

“Çünki Cənub Qaz dəhlizi bizim daxili layihəmiz deyil, regional proyektdir. İnsanlar elə düşünməsinlər ki, bir neçə gündə kəmərin genişləndirilməsi və nəqlin artırılması mümkündür.

Burada söhbət dəyəri 3-4 milyard dollar olan avadanlıqların quraşdırılmasından gedir. Əvvəlcə, həmin avadanlıqlar sifariş olunmalı, layihələndirilməli, hazırlanmalı, daha sonra montaj olunmalıdır.
Bundan əlavə isə ən azı 3 aylıq sınaq müddəti tələb olunur və müvafiq sertifikatlar alındıqdan sonra yeni qaz həcmi vurula bilər.

Ən yaxşı halda bu, 2027-ci ilədək zaman alacaq. Eyni zamanda biz Bakı-Tiflis-Ceyhan və digər layihələrdə də görmüşük ki, heç Avropa şirkətləri belə qrafikə əməl etmirlər”.

Murad Əhmədov, Bizim.Media