Rusiya Federasiyası Prezidenti yanında Rusiya Xalq Təsərrüfatı və Dövlət İdarəçilik Akademiyasının Sosial Elmlər İnstitutunun Siyasi və İctimai Kommunikasiyalar kafedrasının dosenti, iqtisadçı Nikolay Kulbaka Qərbin Rusiyaya qarşı tətbiq etdiyi sanksiyalardan çəkdiyi əziyyət barədə Bizim.Media-nın suallarını cavablandırıb.
- Artıq bir neçə həftədir ki, sanksiyalar Rusiya iqtisadiyyatını çıxılmaz hala salıb. Bu bir reallıqdır. Bir də sizdən eşitmək istərdik ki, hazırda ölkənizdə vəziyyət necədir?
- Rusiyaya qarşı sanksiyalar, həqiqətən, görünməmiş bir sanksiyalardır. Ona görə də onların nəticələrini qiymətləndirmək hələ də çətindir. Tarixdə dünya iqtisadi əlaqələrinə daxil olan böyük iqtisadiyyata qarşı belə bir sıra sanksiyaların tətbiqi nümunəsi olmayıb.
MÖVZU İLƏ BAĞLI:
Rusiyaya tətbiq olunan sanksiyalardan ermənilər də nəsibini aldı – SİYAHI
- Tətbiq edilən sanksiyaları səciyyələndirsək hansı nəticəyə gələ bilərik?
- Bütün sanksiyaları bir neçə qrupa bölmək olar. Birincisi, bütövlükdə dövlət səviyyəsində böyük sanksiyalar. Bunlara, məsələn, Rusiya Mərkəzi Bankına və Maliyyə Nazirliyinə qarşı sanksiyalar, həmçinin valyuta ehtiyatlarının bloklanması daxildir.
Bundan əlavə, hərbi-sənaye kompleksi, metallurgiya və bir sıra digər sənaye sahələrinə qarşı sektoral sanksiyalar mövcuddur. Bura həm də banklara qarşı sanksiyalar və Rusiyaya nağd pul idxalına qadağa daxildir. Sanksiyaların üçüncü səviyyəsi Rusiya ilə əməkdaşlığı dayandırmış ayrı-ayrı şirkətlərin fərdi qərarlarıdır. Ukraynada hərbi əməliyyatlar davam etdiyi üçün sanksiyaların ikinci və üçüncü səviyyələri daim yenilənir.
- Marketlərdə ərzaq və ehtiyac duyulan məhsullar necə, biz bunu ciddi hesab edə bilərik?
- Artıq bəllidir ki, bu və ya digər şəkildə xarici təchizatla bağlı bütün sənayelər zərbə alıb. Bunlar dərman və məişət kimyası, gigiyena məhsulları və bitki toxumlarıdır. Rusiya sənayesinin əksəriyyəti xarici avadanlıqlarla işləyir, lakin bəzi sənayelər üçün idxal çox vacibdir. İlk növbədə, bu, aviasiya və avtomobil sənayesidir. Aviaşirkətlər ehtiyat hissələrinin çatışmazlığı səbəbindən üç ay ərzində uçuşları dayandıracaqlarını vəd edir və eyni səbəbdən avtomobil istehsalı artıq dayandırılır.
- Yaxın günlərdə sanksiyaların təsirini hansı formada hiss edə biləcəksiniz?
- Bir neçə aydan sonra pərakəndə satışda ciddi azalmalar başlayacaq, onlardan bir çox pərakəndə satış şəbəkəsi ayrılıb. Bu o deməkdir ki, anbarlar, ticarət mərkəzləri, onlayn mağazalar və çatdırılma xidmətləri bağlanacaq. Ehtiyat hissələrinin, boyaların, nadir növ kağızların xaricdən gətirildiyi mətbəələrə ciddi zərbə dəyəcək.
- Sanksiyalar həm də işsizlik deməkdir. Neçə faiz insan işsiz qaldı?
- Sənaye sahələrinin problemləri işsizliyin artmasına səbəb olur və olacaq. Həmçinin tələbatın azalması dövləti əhaliyə kömək etmək üçün pul yatırmağa, büdcə kəsirini artırmağa və mətbəəni işə salmağa məcbur edəcək. Bu o deməkdir ki, inflyasiyanın aşağı düşməsi ehtimalı azdır. Lakin neçə faiz işsiz olduğunu hesablamaq çətindir. Bu elə də az deyil.
- Sonu necə görə bilərik? Rusiya keçmişə qayıdır?
- Deməzdim. Çünki yaxşı xəbərlər də var. Yemək mütləq yox olmayacaq. Onların sayı kifayət qədər olacaq, baxmayaraq ki, onların diapazonu daha da daralacaq. Düzdür, bir şərtlə ki, dövlət Sovet İttifaqından nümunə götürərək qiymətləri tənzimləməyə başlamasın. O zaman Rusiya qıtlıq və qara bazarla üzləşəcək. Amma hökumətin maliyyə blokunun sükan arxasında qalacağına və qiymətlərə nəzarətə imkan verməyəcəyinə ümid var.
Tehran Orucoğlu, Bizim.Media
