Azərbaycanda tələbə adını qazananlar, məktəbə başlayan şagirdlər, işə daxil olanlar, eyni zamanda, sürücülük vəsiqəsi alanlar sağlamlıq haqqında arayış əldə etməlidirlər. Xüsusilə, sentyabr ayında ali, orta ixtisas təhsil müəssisələrinə qəbul olanlar, həmçinin, işə qəbul olan müəllimlər təhsil müəssisələrinə bir sıra sənədlərlə yanaşı sağlamlıq haqqında arayış da təqdim edirlər. Ona görə də bu ay sağlamlıq haqqında arayışın əldə edilməsi və ona ödəniləcək dövlət rüsumu müzakirə mövzusuna çevrilir.
Arayış üçün tətbiq edilən dövlət rüsumu 40 manatdır. Tibbi arayış bəzi şəxslərə pulsuz verilsə də bu, hamını əhatə etmir.
Bəs bu, kimlərə pulsuzdur və sağlamlıq arayışının icbari tibbi sığorta hesabına verilməsi mümkün ola bilərmi?
Mövzu ilə bağlı fikirlərini Bizim.Media ilə bölüşən Milli Məclisin Səhiyyə komitəsinin üzvü, deputat Müşfiq Məmmədli deyib ki, uşaqlar və tələbə adını qazananlar üçün sağlamlıq arayışı tamamilə pulsuzdur:
“Sağlamlığın müəyyənləşdirilməsi istiqamətində bir neçə tibbi qeydiyyat sənədləri vardır ki, bunların da qeydiyyat sənədi kimi adları var. Forma 112 uşaqların icbari dispanserizasiyası üçün, Forma 26 həm məktəblərə gedən uşaqlar, həm uşaq bağçalarına qəbul olunan uşaqlar üçün, həm də müvafiq olaraq 18 yaşa qədər olan şəxslərə verilən arayışlardır. Universitetlər, kolleclər, digər ali və orta təhsil müəssisələri və işə qəbul olunan şəxslər üçün verilən arayış isə Forma 86-dır.
Uşaqlar üçün olan Forma 112 və Forma 26 pulsuzdur və bunu əldə etmək üçün heç bir ödəniş tələb olunmur. Ödəniş icbari tibbi sığorta tərəfindən ödənir, yəni Azərbaycan Respublikası vətəndaşları üçün pulsuzdur.
İşə düzələn Azərbaycan Respublikası vətəndaşları üçün sağlamlıq haqqında arayış, yəni Forma 86 mövcuddur, bu arayış həm də universitet və kolleclərə qəbul olanlar üçün də keçəridir. Lkain universitet, kollec və digər təhsil müəssisələrinə qəbul olunan 18 yaşa qədər vətəndaşlara, o cümlədən, 18 yaşdan yuxarı şəxslər də qəbul olunublarsa, onlara bu arayış ödənişsizdir. Yalnız Forma 86 arayışı işə qəbul olanlar üçün ödənişlidir”.
Deputat bildirib ki, sağlamlıq arayışının əksər hallarda pulsuz olması dövlətimizin öz vətəndaşına göstərdiyi qayğıdır:
“Bayaq sadaladığım siyahıda da göründüyü kimi, arayışların əksəriyyəti ödənişsizdir, vətəndaş tərəfindən heç bir ödəniş olunmur. İcbari tibbi sığorta fondu hesabına qarşılanır. Bu da sosial dövlət modelinə uyğun şəkildə Azərbaycan dövlətinin öz vətəndaşlarına göstərdiyi qayğının bir formasıdır. Ümumiyyətlə, sığorta baxımından və ümumi dəyərləndirdikdə arayışlar sağlamlıq vəziyyətinin qiymətləndirilməsi üçün həyata keçirilən tibbi prosedurlar olduğuna görə, o, sığorta hadisəsi sayılmır.
Əslində, sığorta çərçivəsinə daxil deyildir. Buna baxmayaraq, müəyyən yaş və müəyyən tələblərə uyğun şəkildə Forma 112, Forma 26 və Forma 86-nın uşaqlar və gənclər üçün lazım olan hissəsi dövlət tərəfindən qarşılanır. Yalnız işə qəbul üçün müraciət etmiş vətəndaşlardan bu ödəniş tələb olunur.
Düşünürəm ki, əslində bu güzəştli yanaşma kifayətdir və kafidir. Sadəcə, müvafiq əmək fəaliyyətinə başlayan şəxslərə bu prosesin ödənişli olması digər vətəndaşlarımızın ödənişsiz arayışlardan istifadə etməsinə bir dəstək rolunu oynayır”.
Deputatın sözlərinə görə, icbari tibbi sığorta sistemi ehtiyacı olan vətəndaşlarımızın ehtiyacı olmayan vətəndaşlarımız tərəfindən ümumi həmrəylik prinsipi əsasında formalaşan bir sistemdir:
“Ümumi qiymətləndirildikdə bu yanaşma digər ölkələrlə müqayisədə kifayət qədər humanist, sosial dövlət modelinə uyğun olan yanaşmadır.
Lakin burada bir məsələ var ki, ödənişli və ya ödənişsiz olmasından asılı olmayaraq müəyyən bir operativ sistemin qurulması çox önəmlidir ki, vətəndaşlarımız bu prosesdə əziyyət çəkməsin, hətta ödəniş etsələr belə müxtəlif növbələr və ləngidilmələr olmasın. Bəzən proseslərin çətinliklə əldə olması halları müşahidə edilir, bunu biz müxtəlif tibb müəssisələrində olan böyük növbələrdə görürük”.
Günay Şahmar, Bizim.Media
