Dünya nəqliyyatının yeni mərkəzi - Azərbaycanın logistik üstünlükləri

Süveyş kanalında baş verən məlum krizisin ardından Asiyanı Avropaya birləşdirən alternativ nəqliyyat yolların əhəmiyyəti bir daha sübut olundu. Nəticədə marşrutların ən əhəmiyyətli parçalarından biri olan Azərbaycanın da logistik önəmi yenidən gündəmə gəlmiş oldu.

Bəs, Azərbaycanı nəqliyyat dəhlizi kimi bu qədər vacib edən səbəblər hansılardır?

Ən əsas səbəb ölkəmizin coğrafi mövqeyidir. Azərbaycan Avropanı Asiya ilə birləşdirən “Şərq-Qərb” və “Şimal-Cənub” nəqliyyat dəhlizlərinin önəmli parçalarından biridir. Ölkələr arasında günü-gündən artan ticarət dövriyyəsi bu dəhlizlərin iqtisadi səmərəliliyini də artırmaqdadır. Həmçinin tarixi İpək yolunun bərpası və bu yolla yükdaşımaların artması ölkəmizin logistik əhəmiyyətini açıq şəkildə ortaya qoyur.

Digər önəmli səbəb isə ölkəmizdə yüksək səviyyəli nəqliyyat infrastrukturunun yaradılmasıdır. Bakı-Tiblisi-Qars dəmiryolunun istifadəyə hazır olması, dəniz nəqliyyatında mühüm əhəmiyyətə malik Ələt Ticarət Limanında yüklərin boşaldılması və saxlanılması baxımından yüksək şəraitin olması, həmçinin avtomobil nəqliyyatı yollarının təhlükəsizliyi xarici sahibkarlar üçün Azərbaycanı əlverişli nəqliyyat dəhlizi durumuna gətirib.

Növbəti vacib amil İkinci Qarabağ Müharibəsinin başa çatmasından sonra əlda olunan razılıq əsasında Zəngəzur dəhlizi vasitəsilə yeni nəqliyyat infrastrukutunun yaradılacağıdır.

Azərbaycanı Naxcıvan və Türkiyə ilə ən qısa yoldan birləşdirəcək körpü rolunu oynayacaq olan Meğri (Zəngəzur) koridoru  bölgəni logistik əhəmiyyətini daha da artıracaq. Qeyd edək ki, bu dəhlizdən keçən marşrut Bakı-Tiblisi-Qars yolundan 344 km daha qısadır. Zəngəzur dəhlizindən istifadə etməklə Çindən Türkiyəyə cəmi 12 gündə yüklərin çatdırılması mümkün olacaq ( Digər yollarla bu müddət 1 aya qədər idi). Zəngəzur dəhlizi Bakı-Tiblisi-Qars dəmiryolunun da əhəmiyyətini artırmış olacaq. Çünki logistikada alternativi olan marşrutlar hər zaman daha cəlbedici hesab olunur.

Azərbaycanın nəqliyyat əhəmiyyətini artıran digər bir səbəb isə Rusiya ilə Qərb ölkələri arasında əlaqələrin mənfi istiqamətdə davam etməsidir.

Avropa ölkələrinin Rusiyaya artan sanksiyaları onları digər nəqliyyat dəhlizlərindən istifadəyə yönəldəcək. Qeyd edək ki, Avropa-Asiya nəqliyyat xəttinin ən önəmli marşrutları olan Transsibir, Transsibir-Qazaxıstan və Orta Asiya-Qara dəniz marşurutları məhz Rusiya ərazisindən keçir. Rusiya ilə əlaqələri pisləşən Avropa ölkələri üçün həm təhlükəsizlik baxımından, həm də Rusiya iqtisadiyyatına zərbə vurmaq üçün Azərbaycan marşurutundan istifadə etmək ilk seçimlərdən biri halına gələcək.

Bölgənin logistik önəmini artıran digər önəmli faktor isə Çin-Avropa Birliyi iqtisadi əməkdaşlığının günü-gündən inkişaf etməsidir. Çünki Çin hazırda dünyanın nəhəng ixracatçılarındandır və dünya bazarına ildə təxminən 2 trilyon 400 milyard dollar dəyərində məhsul çıxarır. Bu səbəbdən də yeni nəqliyyat marşrutlarının yaradılması barədə təşəbbüslə çıxış edir. Xatırladaq ki, Çinin Avropa ilə ticarət dövriyyəsinin dəyəri 1 trilyon dollara yaxındır.

Buna görə də Avropa ilə mal mübadiləsində yeni yollardan biri olan “Şərq-Qərb nəqliyyat dəhlizi”nə böyük əhəmiyyət verilir.

Xatırladaq ki, mart ayında  “Ever Green” adlı gəminin idarəetməni itirməsi nəticəsində Süveyş kanalı 6 gün müddətinə bağlandı. Bu səbəbdən, kanalda yüzlərlə gəmidən ibarət tıxac yarandı. Nəticədə dünya iqtisadiyyatına 60 milyard dollara yaxın ziyan dəydi. 

Murad Əhmədov, Bizim.Media.