ABŞ-İsrail və İran arasında artan müharibə qlobal iqtisadiyyata təsir etməyə başlayıb. Hörmüz boğazında yaranan gərginlik və regiondakı istehsal müəssisələrinin fəaliyyətinin dayanması dünya gübrə bazarında ciddi dalğalanmalara səbəb olub.
Bizim.Media xəbər verir ki, qlobal gübrə bazarında əsas göstəricilərdən sayılan karbamid gübrəsinin qiyməti ton üçün 575–635 dollar səviyyəsinə yüksəlib. Müharibədən əvvəlki dövrlə müqayisədə qiymətlər təxminən 80 dollar artıb.
Ekspertlər bildirirlər ki, Hörmüz boğazında mümkün nəqliyyat problemləri ammiak və azot kimi əsas gübrə komponentlərinin daşınmasını çətinləşdirə bilər. Körfəz regionu dünyanın ən böyük gübrə istehsal mərkəzlərindən biridir və nəqliyyatın dayanması istehsalın azalmasına səbəb ola bilər.
Bu vəziyyət həm də QatarEnergy şirkətinin üre, metanol və digər strateji məhsulların istehsalını müvəqqəti dayandırması ilə daha da ağırlaşıb.
İran da azot gübrəsi istehsalında mühüm rol oynayır. Ölkə dünyada üre gübrəsinin dördüncü ən böyük ixracatçısı hesab olunur.
Müharibə başlayandan sonra ABŞ-da da gübrə qiymətləri kəskin artıb. Məlumata görə, New Orleans idxal mərkəzində ton üçün 516 dollar olan gübrə qiyməti qısa müddətdə 683 dollara yüksəlib.
Analitiklər xəbərdarlıq edirlər ki, əgər bahar əkin mövsümünə qədər ticarət bərpa olunmasa, qiymətlər daha da arta bilər.
Qlobal ərzaq istehsalı təhlükə altındadır
Mütəxəssislərin sözlərinə görə, dünyada hər il 180 milyon tondan çox azotlu gübrə istehsal olunur və bu gübrələr kənd təsərrüfatı üçün həyati əhəmiyyət daşıyır.
Azot gübrələrinin çatışmazlığı halında buğda, qarğıdalı və düyü kimi əsas ərzaq məhsullarının məhsuldarlığı ciddi şəkildə azala bilər.
Ərzaq qiymətləri arta bilər
Ekspertlər bildirirlər ki, qlobal ərzaq istehsalının təxminən yarısı sintetik azot gübrələrindən asılıdır. Bu səbəbdən gübrə çatışmazlığı:
çörək və makaron kimi əsas qida məhsullarının, kartof və digər kənd təsərrüfatı məhsullarının, heyvan yemlərinin qiymətlərinin artmasına səbəb ola bilər.
Analitiklər hesab edir ki, Yaxın Şərqdə müharibə uzanarsa, bu proses qlobal ərzaq böhranına qədər gedib çıxa bilər.
Bizim.Media
