İran ətrafında baş verən hərbi eskalasiya fonunda ABŞ-ın süni intellektdən istifadə etdiyi barədə məlumatlar yayılıb.
Bizim.Media xəbər verir ki, xüsusilə “The Wall Street Journal” nəşrində ABŞ hərbi strukturlarının “Anthropic” şirkətinin hazırladığı “Claude” modelindən istifadə etməsi barədə məlumat diqqət çəkib.
Bu iddia dərhal daha böyük sual doğurdu: Süni intellekt bir dövlət rəhbərinin hədəfə alınmasında rol oynaya bilərmi?
“Claude” nədir?
“Claude” ABŞ-da yerləşən “Anthropic” şirkəti tərəfindən hazırlanmış böyük dil modelidir (LLM — Large Language Model). Bu sistem mətnləri analiz edir, strukturlaşdırır, suallara cavab verir və böyük həcmdə məlumatı sürətlə emal edə bilir.
Bu, hərbi silah sistemi deyil.
O, raket buraxmır, hədəf seçmir, dron idarə etmir, zərbə qərarı vermir.
Bu tip modellər əsasən məlumat analizi və qərar dəstəyi üçün istifadə olunur.
ABŞ ordusu süni intellektdən istifadə edirmi? Bəli. ABŞ ordusu artıq illərdir süni intellekt əsaslı sistemlərdən istifadə edir.
Bu sistemlər peyk görüntülərinin analizi, siqnal kəşfiyyatı (SIGINT), böyük məlumat bazalarının emalı, hərəkət və davranış modellərinin proqnozlaşdırılması, risk simulyasiyası kimi sahələrdə tətbiq olunur.
Bu, müasir hərbi əməliyyatların ayrılmaz hissəsinə çevrilib.
WSJ nə yazıb?
“The Wall Street Journal”un məlumatına görə, ABŞ Mərkəzi Komandanlığı (CENTCOM) İranla bağlı əməliyyatlarda süni intellekt modellərindən analiz və məlumat emalı məqsədilə istifadə edib. Bildirilir ki, bu sistemlər böyük həcmli kəşfiyyat məlumatlarının sürətli emalında rol oynayıb.
Lakin məqalədə süni intellektin birbaşa hədəf seçimi və ya zərbə icrası həyata keçirdiyi iddia edilmir.
“AI öldürdü” tezisi nə qədər realdır?
Burada iki anlayış qarışdırılır:
Qərar dəstək sistemi, silahın idarə olunması.
Hazırda açıq mənbələrdə “Claude” kimi LLM modelinin konkret olaraq bir hədəfin məhv edilməsində birbaşa rol oynadığına dair heç bir təsdiqlənmiş məlumat yoxdur.
Əgər süni intellekt istifadə olunubsa, bu, böyük ehtimalla məlumatları sürətlə analiz etmək, müxtəlif kəşfiyyat axınlarını birləşdirmək, alternativ ssenariləri simulyasiya etmək məqsədi daşıyıb.
Son qərar isə hər zaman komandirlər tərəfindən verilir.
Yeni mərhələ: AI və müasir müharibə
Bununla belə, məsələ daha dərin tendensiyanı göstərir. Süni intellekt artıq real vaxtda kəşfiyyat təhlili, hədəf ehtimallarının hesablanması, müdafiə sistemlərinin optimallaşdırılması kimi sahələrdə ciddi rol oynayır.
Bu, klassik müharibə anlayışını dəyişir. Artıq münaqişələr yalnız fiziki güc yox, informasiya və hesablama üstünlüyü üzərində qurulur.
“Claude”un konkret olaraq bir liderin öldürülməsi əməliyyatında istifadə edildiyini demək üçün hazırda kifayət qədər sübut yoxdur.
Lakin bir həqiqət dəyişməzdir: süni intellekt artıq müasir müharibənin qərarvermə arxitekturasının bir hissəsidir.
Gələcək münaqişələrdə silahı insan buraxacaq, amma qərarın formalaşmasında alqoritmlərin rolu getdikcə artacaq.
Bu isə qlobal təhlükəsizlik arxitekturasında yeni və riskli mərhələnin başlandığını göstərir.
Bizim.Media
