Dünyada gərginliyin artması fonunda nüvə silahına sahib ölkələr öz arsenallarını daha da artırmaq barədə düşünməyə başlayıblar. Bu xüsusda Çin və Rusiya daha çox canfəşanlıq edir.
Belə ki, dünyanın ən böyük nüvə ehtiyatına sahib olan Rusiya yenidən külli miqdarda nüvə başlıqlı raket sifariş verib.
Xatırladaq ki, bu ilin sentyabrında Rusiya prezidenti Vladimir Putin ABŞ-a strateji hücum silahlarının məhdudlaşdırılması üzrə müqavilənin (SNV) müddətinin uzadılması təklifini irəli sürüb.
Putin çıxışında qeyd edib ki, Moskva 5 fevral 2026-cı ildən sonra da bir il ərzində müqavilənin əsas say məhdudiyyətlərinə əməl etməyə hazırdır. Lakin bu addım yalnız ABŞ-ın da eyni mövqeyi sərgiləyəcəyi və mövcud nüvə qüvvələri balansını pozacaq addımlar atmayacağı halda mümkün ola bilər.
Görünür, Vaşinqtonun eyni mövqeyi sərgilənmədiyini bəhanə edərək, Kreml əlavə nüvə başlıqlı raketlər sifariş verməyə başlayıb.
ABŞ Müdafiə Nazirliyinin (Pentaqon) başçısı Mark Esper “Fox News” telekanalına müsahibəsində bildirib ki, strateji hücum silahlarının (SNV-3) azaldılması və məhdudlaşdırılması üzrə Müqavilənin uzadılması zamanı Moskvanın hazırladığı bütün yeni silahları nəzərə almaq lazımdır.
Yaranmış vəziyyətdə nüvə müharibəsi ehtimalları reallığa çevrilə bilərmi?
Mövzu ilə bağlı Bizim.Media-ya açıqlamasında hərbi ekspert Ramil Məmmədli düşünür ki, nüvə müharibəsinin olması ehtimalı yüksək deyil:
“Dünyada nüvə silahına malik olmaqla bağlı yarış gedir. Həm Asiya ölkələri, həm də dünyanın digər bölgələrində bu silaha malik olmaq cəhdləri artır. İranın nüvə silahı yaratmaq istiqamətində konkret cəhdləri var. Şimali Koreya isə nüvə başlıqlarının sayını artırmağa cəhd edir.
Rusiya həmçinin, Belarusa nüvə başlığı olan taktiki və ballistik raketlərini yerləşdirib. Bir sözlə, proses nüvə başlıqlarının sayının artırılmasına doğru gedir. Rusiya da bu istiqamətdə addımlar atır”.
Kim nüvə silahına əl atsa...
Həmsöhbətimiz qeyd edir ki, qarşıdakı illərdə nüvə başlığının sayının artması istiqamətində addımlar daha da sürətlənəcək:
“Amma bu nüvə müharibəsinin olması demək deyil, belə yozulmamalıdır. Məsələ ondadır ki, nüvə başlığına malik olmaq əslində güc nümayişidir. Onu müharibəyə hazırlaşmaq kimi qiymətləndirmək doğru deyil.
Rusiyanın Ukraynaya qarşı müharibədə nüvə silahından istifadə etməsi ehtimalına gəldikdə, düşünürəm ki, hazırkı məqamda buna ehtiyac yoxdur. Çünki Rusiya əlindəki taktiki və ballistik raketlər, dronlarla Ukraynaya zərbələrini davam etdirir.
Nüvə silahına malik hər bir ölkə yaxşı anlayır ki, ondan istifadə edərsə, qarşı tərəfin də ondan istifadə etmə imkanları var. Nüvə müharibəsinin olması ehtimalı yüksək deyil”.
Qeyd edək ki, ABŞ və Rusiya arasında Strateji nüvə hücum silahlarının (ICBM, SLBM və ağır bombardmançıları) məhdudlaşdırılması ilə bağlı razılaşma 2011-ci il fevralın 5-də qüvvəyə minib. 2021-ci ildə isə tərəflər razılaşmanı 5 il müddətinə (2026-cı ilin 5 fevralına qədər) uzadıblar. Sözügedən razılaşma strateji nüvə silahlarının sayı və yerləşdirilməsi üzrə məhdudiyyətləri və yoxlanma mexanizmlərini nəzərdə tutur.
Rüfət Sultan, Bizim.Media
