Xəbər verdiyimiz kimi, Tehranda İran, Rusiya və Çin nümayəndələrinin İranın nüvə proqramının müzakirəsilə bağlı üçtərəfli görüşü keçirilib.
Bu barədə danışan İran Xarici İşlər Nazirliyinin (XİN) nümayəndəsi İsmail Bəqai bildirib ki, əsas mövzu nüvə probleminin, xüsusilə də sanksiyaların qaytarılması məsələsinin müzakirəsi istiqamətində olub.
MÖVZU İLƏ BAĞLI :
İstanbulda İranın nüvə proqramı ilə bağlı danışıqlar KEÇİRİLƏCƏK
Maraqlıdır ki, 2 gün sonra, iyulun 25-də isə İstanbulda Tehran və Böyük Britaniya, Fransa və Almaniyadan ibarət "avroüçlüyü" ölkələri arasında İran nüvə proqramı ətrafında böhranın tənzimlənməsi məsələləri üzrə danışıqların yeni raundu da baş tutmalıdır.
Görəsən, eyni mövzuda olan bu görüşlər niyə birlikdə deyil, ayrı-ayrılıqda təşkil olunur? Belə formatlı görüşlərdən hansı nəticə hasil ola bilər?
Mövzu ilə bağlı Bizim.Media-ya açıqlamasında politoloq Tural İsmayılov bildirdi ki, İranın nüvə proqramı ilə bağlı diplomatik fəallığın eyni həftədə həm Tehranda, həm də İstanbulda müşahidə olunması, beynəlxalq münasibətlər sistemində parçalanmış koordinasiyanın bariz göstəricisidir:
“Tehrandakı İran-Rusiya-Çin formatı klassik anti-Qərb blokunun geosiyasi konfiqurasiyası kimi ortaya çıxır.
Bu görüş, sadəcə nüvə müzakirəsi deyil, həm də regional güc balansının yenidən tənzimlənməsi cəhdidir.
Çin və Rusiya üçün bu toplantı, İranla münasibətləri daha da dərinləşdirmək və Qərbin təzyiqlərinə qarşı koordinasiyalı cavablar formalaşdırmaq baxımından mühümdür”. Ekspertin fikrincə, İran isə bu format vasitəsilə həm beynəlxalq təzyiqlərə qarşı alternativ platforma qurur, həm də Qərbə “mən tək deyiləm” mesajını verir:
“Amma maraqlıdır ki, eyni məsələ üzrə iki gün sonra İstanbulda, bu dəfə Avropa üçlüyü ilə görüş təyin olunub.
Avropa üçlüyünün – Böyük Britaniya, Fransa və Almaniyanın – məqsədi isə nüvə razılaşmasını canlandırmaq və İranı geri qaytarmaqdır”.
Həmsöhbətimiz düşünür ki, mövzunun eyni, masanın isə fərqli olmasının səbəbi dünyada vahid mövqenin olmamasından qaynaqlanır:
“İran paralel formatlarla hər iki düşərgəni maraq dairəsində saxlayır və diplomatik manevr imkanlarını genişləndirir. Tehrandakı görüş İran üçün siyasi dayaq və iqtisadi nəfəsdir, İstanbul formatı isə iqtisadi sanksiyalardan qurtulmaq üçün Avropa ilə dialoqu davam etdirməyə hesablanıb.
Bu iki fərqli görüş formatı həm də beynəlxalq sistemdə yaranmış yeni “blokçuluq” tendensiyasını gücləndirir. Yəni artıq tərəflər təkcə maraq deyil, ideoloji və strateji yaxınlıq əsasında koordinasiya edirlər”.
Bu görüşlər nəticə doğurmaqdan çox, status-kvonu qorumağa yönəlib:
“Heç bir tərəf tam güzəştə getmək istəmir, heç biri də münasibətləri tam qoparmaq niyyətində deyil.
Nəticə etibarilə, Tehran və İstanbul görüşləri sadəcə vaxt qazanmaq vasitəsinə çevriləcək. İran özünə zaman alır, Qərb isə prosesin tam nəzarətdən çıxmamasına çalışır. Geosiyasət isə bu fonda yeni qütbləşmə xəritəsini çəkməyə davam edir”.
Rüfət Sultan, Bizim.Media
