Rusiya Təhlükəsizlik Şurası sədrinin müavini Dmitri Medvedev son çıxışında dünya siyasətinə və diplomatik danışıqlara eyham vuran ironik açıqlama ilə gündəmə gəlib.
Bizim.Media xəbər verir ki, o, qəti və dayanıqlı sülhün əldə olunması üçün yarımçıq və qeyri-rəsmi razılaşmaların deyil, daha ciddi və genişmiqyaslı diplomatik həllərin lazım olduğunu bildirib. Bu kontekstdə Medvedev tarixi “salfetka sazişi”nə toxunub:
“Dayanıqlı sülh yaratmaq üçün təkcə hansısa sövdələşmə kifayət deyil, bu məşhur salfetka razılaşması deyil – necə ki, məlum olduğu kimi, İkinci Dünya Müharibəsinin sonlarına yaxın İosif Stalin və Uinston Çörçill arasında bu cür söhbət olmuşdu.”
Medvedev burada 1944-cü ilin oktyabrında Stalin və Çörçillin Moskva görüşündə baş vermiş məşhur epizodu nəzərdə tutur. Həmin görüş zamanı müttəfiqlər müharibədən sonrakı Avropanın bölüşdürülməsi ilə bağlı qeyri-rəsmi danışıqlar aparırdılar.
Çörçill bir salfetkanın (və ya kağız parçasının) üstünə Balkan ölkələrində SSRİ və Qərb təsirinin payını faizlərlə qeyd etmişdi.
Misal üçün:
Rumıniya: SSRİ 90%, Qərb 10%
Yunanıstan: Qərb 90%, SSRİ 10%
Macarıstan və Bolqarıstan: SSRİ üstünlükdə
Çörçill sonra salfetkanı Stalinə uzadıb və Stalin “müqaviləni” gözdən keçirib, sonra təsdiq olaraq qələmilə bir işarə qoyub. Bu hadisə tarixə “salfetka diplomatiyası” kimi düşüb və qərarların nə qədər qeyri-rəsmi və qeyri-şəffaf yollarla alındığını simvolizə edir.
Medvedevin “Makronun salfetkası” zarafatı
Medvedev bu tarixi epizodu yada saldıqdan sonra əlavə edib:
“Mən artıq Makronun qatardakı salfetkasından danışmıram…”.
Bu sözlərlə o, Fransa prezidenti Emmanuel Makronun Rusiya-Ukrayna müharibəsi ilə bağlı diplomatik təşəbbüslərinə və konkret nəticəsi olmayan danışıqlarına kinayə vurur. Xüsusilə, Makronun müharibənin ilk aylarında diplomatik səylərlə Rusiya və Ukrayna arasında vasitəçilik cəhdləri, o cümlədən Putinlə telefon zəngləri və görüş təşəbbüsləri kontekstində, bu zarafat onun təşəbbüslərinin nəticəsizliyini tənqid etmək məqsədi daşıyır.
Medvedevin bu ironiyası həm keçmişdəki qeyri-rəsmi və antidemokratik diplomatiyanın, həm də bugünkü Qərb liderlərinin uğursuz diplomatik addımlarının bir növ paralelini çəkir. Həm Stalin-Çörçill salfetkası, həm də Medvedevin “Makronun salfetkası” zarafatı göstərir ki, böyük güclərin arasında aparılan danışıqlar bəzən rəsmi hüquqi sənədlərdən çox, qeyri-rəsmi jestlərə və şəxsi təəssüratlara söykənir.
Lakin Medvedevin öz ritorikasında qeyd etmədiyi mühüm məqam isə budur: bu günkü müharibənin səbəbkarı Kremlin özü, yəni Moskvanın qərarlarıdır. Bu səbəbdən “sülh üçün ciddi razılaşma lazımdır” demək, ilk növbədə Kreml öz siyasətini dəyişmədikcə, sadəcə ritorik manevrdən başqa bir şey kimi görünmür.
Bizim.Media
