“İran-Azərbaycan münasibətləri hər zaman çox mürəkkəb və ziddiyyətli olub. Azərbaycan Respublikasının yenidən müstəqillik qazanmasından bu günə qədər İranla Azərbaycan arasında münasibətlər heç vaxt tam normal məcrada inkişaf etməyib və görünür ki, bu asanlıqla reallaşacaq məsələ deyil”.
Bu fikirləri Bizim.Media-ya açıqlamasında Cənubi azərbaycanlı politoloq Saleh Kamrani deyib.
İran Prezidentinin aprelin sonunda gözlənilən Bakı səfərini və 120 nəfərlik nümayəndə heyəti ilə paytaxtımıza gəlməsini şərh edən Kamrani, bir çox yeniliklərin olacağına ümidvar olduğunu bildirib.
“Bu zamana qədər münasibətlərin normal olmamasının əsas səbəbi İran dövlətinin mahiyyəti ilə bağlıdır. İran ideoloji baxımdan irançılıq, ariyalıq, farsçılıq və şiəlik prinsiplərinə əsaslandığı üçün, Azərbaycanla normal münasibətlər qurmağa heç zaman səmimi yanaşmayıb.
Bu səbəbdən də İranla Azərbaycan arasındakı münasibətlər daim taktiki xarakter daşıyıb, qarşılıqlı etimada əsaslanmayan, zaman-zaman isə sadəcə "krizis menecmenti" (yəni böhranların idarə olunması) səviyyəsində qalmaqda davam edib. Bu gün də dəyişən bir şey yoxdur – təməl mahiyyət eyni olaraq qalır”.
Bəs niyə İran prezidenti bu günlərdə daha geniş tərkibli bir nümayəndə heyətilə Azərbaycana səfər etməyə qərar verib?
“Tehran hazırda olduqca ağır vəziyyətdədir. Xüsusilə də, İranın həm ölkə daxilində, həm də regionda və beynəlxalq arenada legitimliyi ciddi şəkildə sual altındadır. Bununla yanaşı, İran xarici hərbi təhdidlərlə də qarşı-qarşıyadır. Bu baxımdan, rejim özünü qorumaq üçün müxtəlif taktiki addımlar atmaq məcburiyyətindədir. Ən başlıcası, Amerika ilə qeyri-rəsmi, lakin faktiki olaraq birbaşa müzakirələr aparmaqla rejimini bu təhlükədən qorumağa çalışır”.
İran İsraillə danışıqlar üçün Bakını seçir:
“İsrail, xüsusilə İran atom bombası əldə edərsə, özünü varlıq təhlükəsi altında görür. ABŞ isə qlobal miqyasda siyasət apardığı üçün, Çini əsas təhlükə hesab edir və İran məsələsini bu çərçivədə həll etməyə çalışır. İsrail isə İranı, xüsusilə də rejiminin varlığını özünə qarşı ciddi bir təhdid kimi görür.
İran da bu mövqedən çıxış edərək Azərbaycanın İsrail və Türkiyə ilə münasibətlərini, həmçinin bu münasibətlər çərçivəsində oynadığı rolu nəzərə alaraq, bu səfəri daha geniş siyasi və strateji baxımdan həyata keçirmək istəyir. Yəni, İran çalışır ki, bəzən Oman vasitəsilə, bəzən isə birbaşa olaraq ABŞ-la danışıqlar aparsın, amma İsraillə də bəzi məsələləri bəlkə Azərbaycan vasitəsilə tənzimləsin. Baxmayaraq ki, İran İsraili rəsmən tanımır, bu cür vasitəçilik ssenarisi istisna deyil”.
Müzakirələr zamanı Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı qərarlar qəbul edilə bilər:
“Bu çərçivədə bəzi mövzular – məsələn, Zəngəzur dəhlizi kimi mövzular müzakirə olunacaq. Ola bilər ki, razılaşmalar imzalansın. Nəzərə alınmalıdır ki, İranın Çin və Rusiya ilə imzaladığı milyardlarla dəyərində olan müqavilələr də gerçəkdə reallaşmayıb”, - deyə Saleh Kamrani əlavə edib.
Tehran Orucoğlu, Bizim.Media
