Trampa qarşı SUİ-QƏSD XƏBƏRDARLIĞI – Kennedi ssenarisi TƏKRARLANA BİLƏR

Son həftələrdə ABŞ iqtisadiyyatında ciddi geriləmələr müşahidə olunur. Amerika şirkətlərinin hissələri ciddi dəyər itirir.

Bazar ertəsi ABŞ-ın hər üç əsas birja indeksi kəskin şəkildə azalıb. Belə ki, investorlar Prezident Donald Trrampın ölkənin əsas ticarət tərəfdaşlarına tətbiq etdiyi tariflərin qeyri-müəyyənliyindən və onun ABŞ-da növbəti ayrlarda tənəzzül ehtimalını istisna etməməsindən narahatdır.

Dow Jones-un fişka səhmlərinin ortalama dəyəri 1 faizdən çox aşağı düşüb, S&P 500 indeksi isə 2 faiz düşüb, texnologiyaların ağırlıq təşkil etdiyi Nasdaq barometri isə 3 faiz azalıb. Trampın əsas məsləhətçisi olan milyarder İlon Maskın elektrik maşın şirkəti Teslanın səhmi 8 faizdən çox aşağı düşüb. Apple, Microsoft, Alphabet, Amazon, Nvidia və Meta Platforms kimi digər əsas texnologiya şirkətlərinin səhmləri də 2 faizdən çox aşağı düşüb.

Dünyanın ən böyük iqtisadiyyatı olan ABŞ iqtisadiyyatı artıq zəiflədiyinə dair bəzi siqnallar verir.

Belə ki, rəy sorğuları istehlakçılar tərəfindən pessimizmin artdığını göstərir. Atlanta Federal Ehtiyat Bankının topladığı real-vaxt göstəriciləri ABŞ iqtisadiyyatının artıq kiçildiyinə işarə edir.

Yaranmış bu vəziyyət  daxildə Trampla bağlı narazılığı artırır. Respublikaçıların senatda üstünlüyü fonunda onun impiçment ehtimalı mümkünsüzdür. Üstəlik, Trampa qarşı növbəti sui-qəsdin olacağı ilə bağlı iddialar da səslənir.

Belə vəziyyətdə Trampı Keneddinin aqibəti gözləyə bilərmi?

Mövzu ilə bağlı Bizim.Media-ya açıqlamasında politoloq Tofiq Abbasov Trampa qarşı növbəti sui-qəsdlərin olması ehtimalını istisna etməyib:

“Amerika cəmiyyəti silahlanmış cəmiyyətdir. Burada aram, sakit insanlarla yanaşı, çılğın, aqressiv xarakterə malik insanlar da var. Bu ölkədə silah satışına qadağa yoxdur. O baxımdan ölkədə tez-tez ölümlə nəticələnən dəhşətli hadisələrin şahidi oluruq. Bu Amerika reallıqları üçün ənənəvi bir haldır.

Ölkədə siyasi etirazlar aşıb-daşır. Demokratlarla hakimiyyətdə olan respublikaçılar arasında mübahisələr kəskin şəkildə davam edir. Bu mənada Trampa qarşı sui-qəsdlər də istisna deyil. Kennediyə, Ronald Reyqana sui-qəsd edildi. Seçki kampaniyası dövründə Trampın qulağından yaralanması da insanların gözü önündədir. Amma zorakılıqla nəyəsə nail olmaq mümkünsüzdür”.

Politoloqun fikrincə, Tramp anlayır ki, öz niyyətlərinin gerçəkləşməsi üçün o qədər də vaxt yoxdur:

“Ona görə də bir tərəfdən nəyisə anons edir, digər tərəfdən hansısa vədlər verir. Amma daxildə bir tələskənlik var, hər şeyi çatdıra bilmir. O baxımdan insanlara elə gəlir ki, Tramp verdiyi sözün həyata keçməsi üçün mütləq şəkildə vaxt itirmədən onu həll etməlidir. İnsanlar bəzi hallarda yanlış təsəvvürlərlə hərəkət edir. Cəmiyyət həmişə tarazlıq yaradan gedişlərlə idarə edilir. Ziqzaqvari şəkildə hərəkət edib, mövcud problemlərə yeni problemlər əlavə etmək heç zaman prosesin həllinə gətirib çıxarmır.

Dolaşıq məsələlər cəmiyyətdə müzakirə edilməlidir. Belə olduqda, aqressiya potensialı da azalır. Tramp başa düşür ki, təqdim etdiyi porqramla bağlı heç də hamı razı deyil. Ona görə də Tramp bunları anlayaraq müraciətləri zamanı müvafiq tonda danışmalı, müxaliflərin dediklərini bir ucdan tutub rədd etməməlidir”.

Politoloq hesab edir ki, bu ərəfədə Tramp bir qədər ehtiyatlı olmalıdır:

“Bir çoxları onun hakimiyyətinin yüzüncü gününü gözləyir. Trampın cangüdənləri elə tədbirlərə əl atmalıdır ki, Prezident və onun ailə üzvlərilə bağlı fors-major vəziyyəti sıfıra endirilsin. Həmçinin, onlar proseslərin sakit məcrada inkişafına imkan yaratmalıdırlar”.

Qeyd edək ki, ABŞ-ın sabiq Prezidenti Con Kennedi 1963-cü il noyabrın 22-də Texas ştatının Dallas şəhərində snayper tüfəngindən açılan atəş nəticəsində həyatını itirib. Hadisədən 62 ilə yaxın vaxt keçsə də, Keneddi sui-qəsdi ilə bağlı bir sıra məqamlar hələ də qaranlıq olaraq qalır.

Rüfət Sultan, Bizim.Media