Məlum olduğu kimim sağlam həyat tərzi bioloji yaşın azalmasına kömək edir. Bu da öz növbəsində arıqlama effektivliyinə birbaşa təsir göstərir.
Yeni elmi tədqiqatlar göstərir ki, bioloji yaşı daha aşağı olan insanlar artıq çəkini daha asan və effektiv şəkildə itirirlər. Alimlər bunun sirrinin daha yaxşı metabolik uyğunlaşmada və bədənin yığılmış yağları daha tez yandırmaq qabiliyyətində olduğunu irəli sürürlər.
Bizim.Media xəbər verir k, bu barədə “New Scientist”-də dərc olunmuş məqalədə məlumat verilir.
Əvvəllər tədqiqatçılar fasiləli orucun, xüsusən də məşhur 5:2 pəhrizinin, xüsusi pəhriz məhdudiyyətlərinin olmamasından daha yaxşı arıqlama nəticələri vermədiyi qənaətinə gəlmişdilər. Bu rejimdə insan beş gün normal qidalanır və sonrakı iki gün üçün kalori qəbulunu azaldır. Bununla belə, oruc tutmaq həmçinin qidadan uzun, tamamilə imtina etməyi də əhatə edə bilər.
Bununla bağlı Kaliforniya Universitetinin, Los-Ancelesdən Stiv Horvat və həmkarları tərəfindən tədqiqat aparılıb. Tədqiqatda 32 sağlam könüllü iştirak edib. 12 gün ərzində onlar gündə meyvə suyu, tərəvəz bulyonu və bal şəklində 200-250 kalori qəbul ediblər.
"Bu, evdə təkrarlamağa çalışmalı olduğunuz bir şey deyil. Bu, ixtisaslaşmış stasionar klinikada aparılan tibbi nəzarət altında bir proqram idi və daimi klinik monitorinq aparıldı", - deyə Horvat qeyd edib.
İştirakçılar icazə verilən kaloriləri üç vaxt ərzində istehlak ediblər: səhər 7:00-dan 9:00-dək, səhər 11:30-dan 13:00-dək və axşam 6:30-dan 8:00-dək.
London Kral Kollecindən Robin Mesnagenə görə, bu rejim 25-72 yaş arası könüllüləri metabolik oruc vəziyyətinə salıb. Bu mərhələdə bədən qidadan enerji istifadə etməkdən enerji ehtiyatlarını yandırmağa keçir.
İştirakçıların bioloji yaşındakı dəyişiklikləri qiymətləndirmək üçün elm adamları 12 fərqli epigenetik saatdan istifadə etdilər. Bu saatlar, digər şeylərlə yanaşı, DNT-də yaşla dəyişən kimyəvi markerləri təhlil edir. Bu proseslərə fiziki aktivlik səviyyəsi də daxil olmaqla, insanın həyat tərzi də təsir göstərə bilər.
Müxtəlif epigenetik saatların nəticələri müxtəlif idi. Bəziləri bioloji yaşda artım qeydə aldı ki, bu da son dərəcə ağır orucun bədənə mənfi təsirini göstərə bilər. Bu arada, bədən kütlə indeksindəki dəyişiklikləri aşkar etmək üçün hazırlanmış saatlar bioloji yaşda azalma göstərdi.
Çəki itkisi tədqiqatının nəticələri
Qiymətləndirmə metodları arasındakı fərqlərə baxmayaraq, tədqiqatçılar bir qanunauyğunluq tapdılar. Təcrübənin əvvəlində bioloji cəhətdən həqiqi yaşlarından daha gənc olan iştirakçılar orta hesabla bioloji cəhətdən yaşlı könüllülərə nisbətən daha çox çəki itirdilər. Bu nəticə Horvatın özü üçün gözlənilməz oldu.
"Düzünü desəm, mexanizmi bilmirik", - deyə o bildirib.
Eyni zamanda, alim bioloji cəhətdən daha gənc bir bədənin enerji mövcudluğundakı dəyişikliklərə daha yaxşı uyğunlaşa biləcəyini irəli sürür. Yəni, pəhrizdə kalori qəbulu kəskin şəkildə azaldıqda, qidadan istifadədən yığılmış yağları yandırmağa daha tez keçə bilir. Bu izahat bioloji cəhətdən daha gənc insanlarda mitoxondriyanın daha səmərəli işləməsi ilə əlaqəli ola bilər.
Çili Universitetindən Paulina Correa-Burrosa görə, bu, yağ yandırmaya daha sürətli keçidi asanlaşdıra bilər.
Bundan əlavə, bu şəxslər qida maddələrini tanımaqdan məsul olan daha yaxşı işləyən hüceyrə mexanizmlərinə malik ola bilərlər. Bu, potensial olaraq bədənin müxtəlif enerji mənbələri arasında daha effektiv keçid etməsinə imkan verir. Lakin, Correa-Burros qeyd edir ki, tədqiqatda az sayda insan iştirak edib, ona görə də nəticələri hələ qəti deyil.
Alimlər üçün növbəti addım bu modelin daha az məhdudlaşdırıcı pəhrizlərlə doğru olub-olmadığını yoxlamaq olmalıdır. Horvath vurğulayır ki, təcrübə uzunmüddətli belə bir pəhrizə riayət etmək üçün nəzərdə tutulmayıb.
"12 günlük nəzarət altında oruc uzunmüddətli pəhriz deyil və bunun üçün nəzərdə tutulmayıb", - deyə o bildirib.
Bioloji yaşa necə təsir etmək olar?
Qeyd edək ki, bioloji yaşa sağlam həyat tərzi vasitəsilə də təsir etmək olar.
"Sağlam epigenetik qocalmaya müsbət təsirinin ən güclü dəlilləri olan vərdişlər hamıya məlumdur: siqaret çəkməmək, idman etmək, sağlam bədən çəkisini qorumaq və başqaları ilə yaxşı münasibətlər qurmaq", - deyə Horvat izah edib.
Yeri gəlmişkən, təxminən 300 qadının iştirak etdiyi bir araşdırma göstərib ki, eyni kalori qəbulu nəzərə alınmaqla, "bayquşlar" gec yemək yeyərkən "torağaylardan" daha çox çəki alırlar.
Axşam xronotipləri gündəlik qəbullarının dörddə birini axşam saat 8:00-dan sonra istehlak edir, bədən artıq enerji saxlama rejimində olduqda yağlara və karbohidratlara üstünlük verirlər. Artıq çəki və metabolik pozğunluqların qarşısını almaq üçün elm adamları səhər yeməyini buraxmamağı, əsas yeməkləri günün birinci yarısına keçirməyi və gec şam yeməklərindən çəkinməyi tövsiyə edirlər.
Surxay Atakişiyev, Bizim.Media
