Məktəblərdə təmayül tədrisi BAŞLAYIR - Repetitorluğa son qoyulacaq?

2026–2027-ci tədris ilindən etibarən paytaxtın 31 ümumi təhsil müəssisəsində təmayül tədrisi üzrə məktəblər fəaliyyətə başlayacaq. Məqsəd şagirdlərə seçdikləri istiqamət üzrə daha dərin bilik vermək və ali məktəbə hazırlığı məktəb daxilində gücləndirməkdir. Son illər Azərbaycanda məktəblərin ali təhsil müəssisələrinə hazırlıq baxımından yetərli olub-olmaması və abituriyentlərin repetitora ehtiyacının olması  tez-tez müzakirə olunur. İndi isə bu problemi həll etməsi gözlənilən yeni model tətbiq edilir.

Bəs bu model repetitorluğa ehtiyacı azalda biləcəkmi? Niyə layihə bütün məktəbləri əhatə etmir?

Bizim.Media məsələ ilə bağlı təhsil eksperti Əmrah Həsənlinin fikirlərini öyrənib.

Onun sözlərinə görə, repetitorluğa tələbatın azalacağını indidən qəti şəkildə demək mümkün deyil:

“Bu model təhsil sistemində müsbət dəyişiklik yaratmaq potensialına malikdir. Çünki məqsəd X–XI siniflərdə şagirdlərin ali məktəblərə hazırlığını məktəbin özündə daha sistemli şəkildə təşkil etmək, əlavə hazırlıq kurslarına ehtiyacı minimuma endirməkdir. Modelin əsas fəlsəfəsi də məhz məktəbin akademik funksiyasını gücləndirməkdir.

Lakin repetitorluğun azalacağını indidən qəti şəkildə söyləmək doğru olmaz. Azərbaycanda repetitorluğun yaranmasının əsas səbəbi yalnız məktəbdə dərs saatlarının azlığı deyil. Burada ali məktəblərə qəbul sistemi, valideynlərin yüksək nəticə gözləntisi, müəllim hazırlığının səviyyəsi, siniflərin sıxlığı və məktəblər arasında keyfiyyət fərqləri də mühüm rol oynayır.

Yeni model çərçivəsində təmayül fənləri üzrə dərslər qəbul proqramına tam uyğun qurularsa, peşəkar müəllimlər cəlb olunarsa, mütəmadi sınaq imtahanları keçirilərsə və şagirdin fərdi inkişafı izlənilərsə, o zaman repetitora ehtiyac əhəmiyyətli dərəcədə azala bilər. Əks halda valideynlər yenə də əlavə hazırlığa üstünlük verəcəklər”.

Ə.Həsənli modelin ilkin mərhələdə cəmi 31 məktəbdə tətbiq olunmasını normal hesab edir.

Onun fikrincə, təhsil sistemində belə genişmiqyaslı islahatların əvvəlcə pilot layihə kimi həyata keçirilməsi daha məqsədəuyğundur:

“Bu, tətbiq zamanı ortaya çıxan problemlərin müəyyən edilməsinə, nəticələrin qiymətləndirilməsinə və model təkmilləşdirildikdən sonra mərhələli şəkildə genişləndirilməsinə imkan yaradır. Rəsmi məlumatlara görə, bu model əvvəlki mərhələdə məhdud sayda məktəbdə tətbiq edilib və əldə olunan nəticələr nəzərə alınaraq əhatə dairəsinin genişləndirilməsi planlaşdırılır”.

Ekspert bildirir ki, bu imkan uzun müddət yalnız Bakı məktəblərində saxlanılarsa, şəhər və region məktəbləri arasında təhsil fərqinin dərinləşməsi riski yarana bilər:

“Rayon məktəblərində oxuyan istedadlı şagirdlər də eyni keyfiyyətli təhsil imkanına malik olmalıdırlar. Təhsil siyasətində əsas prinsip bərabər imkanların təmin edilməsidir. Buna görə də model uğurlu nəticə verərsə, növbəti mərhələdə regionlarda da tətbiqi sürətləndirilməli, müəllim hazırlığı, maddi-texniki baza və akademik resurslar paralel şəkildə gücləndirilməlidir.

Hesab edirəm ki, yeni təmayül modeli düzgün icra olunarsa, məktəbin nüfuzunu artıracaq, şagirdlərin qəbul imtahanlarına hazırlığını məktəb daxilində daha keyfiyyətli təşkil edəcək və repetitorluqdan asılılığı müəyyən qədər azaldacaq. Ancaq bunun üçün modelin yalnız seçilmiş məktəblərlə məhdudlaşmaması, ölkə üzrə mərhələli və bərabər şəkildə genişləndirilməsi əsas şərtlərdən biridir”.

Xatırladaq ki, Bakı Şəhəri üzrə Təhsil İdarəsinin (BŞTİ) məlumatına əsasən yeni təmayül tədris modelinin tətbiqinə paytaxt üzrə 313, 136, 71, 88, 182, 290, 106, 116, 337, 96, 239, 26, 320, 114, 263, 194, 253, 21, 283, 196, 45, 19, 227, 135, 302, 104, 51, 144, 262 nömrəli tam orta məktəblər, həmçinin 70 və 299 nömrəli məktəb-liseydə başlanılacaq.

Xədicə Paşayeva, Bizim.Media