Azərbaycanda bir neçə qadın və uşaq sığınacağı fəaliyyət göstərir. Kimsəsizlər, məişət zorakılığının qurbanı olanlar, müxtəlif səbəblərdən evlərindən ayrı düşənlər bu müəssisələrə sığınırlar. Bəzilərinin ailədəki travmaları unudub həyata davam etməsi çətin olur və vaxt alır.
Onlardan biri də ötən həftə sığınacaqların birində həyatına son verən 16 yaşlı Nurcan Cəfərova olub.
Belə ki, "Təmiz Dünya" Qadınlara Yardım İctimai Birliyinin sığınacağına yerləşdirilən 2009-cu il təvəllüdlü Şəmkir rayon sakini Nurcan Elşad qızı Cəfərova qohumlarının evindən qaçıb.
Anasını itirən Nurcanın atası Rusiya Federasiyasında yaşayıb. Uşağın xalası Turanə Həsənova müxtəlif səbəblərdən ona qayğı göstərmək istəmədiyini bildirib, həmçinin, Nurcan da xalanın ailəsinə geri qayıtmaq istəmədiyini qeyd edib. Atası ölkəyə qayıtdıqdan sonra uşaqdan rəsmi qaydada imtina edib.
Bütün bu baş verənlər isə uşağın özünün həyatından imtinası ilə nəticələnib. Amma Nurcan Cəfərovanın ailəsi isə qızın intihar etmədiyini iddia edərək qarşı tərəfi ittiham edib.
Bu hadisə ailənin, qohumların, cəmiyyətin uşaqlarla bağlı məsuliyyətli olmalarını bir daha gündəmə gətirib.
Bədbəxt hadisədən, baş verənlərdən heç kim sığortalanmasa da, sığınacaqlarda həssas uşaqlarla necə davranmalı lazım olduğu da müzakirə edilən məsələlərdəndir.
Mövzuya münasibət bildirən psixoloq Nabat Mirzəyeva Bizim.Media-ya deyib ki, körpələr evində böyüyən, sığınacaqlarda olan uşaqlara daha böyük sevgi, daha böyük diqqətlə yanaşılmalıdır:
“Çünki onlar ordakı müəllimlərə, işçilərə sığınaraq, onları bir ailə görərək böyüməyə başlayırlar. Həmin uşaqların digər uşaqlara nisbətən daha çox anlayış və sevgiyə ehtiyacı var. Onlar çətin uşaq deyillər, sadəcə, problemlər içərisində böyüyən uşaqlardılar.Onlar sevgisiz deyillər, sadəcə sevgi və diqqətsiz qoyulan, lakin sevgiyə layiq uşaqlardılar.
Sadəcə onlar yaşadıqlarından dolayı ruhsal boşluqda olurlar. Biz bilmirik ki, onlar hansı daxili boşluqla mübarizə aparırlar, hansı hiss və duyğuları yaşayırlar”.
Psixoloqun sözlərinə görə, sığınacaqlardakı uşaqların əksəriyyətinin ağır travmaları olur:
“O uşaqlara mütləq şəkildə sevgi və diqqətlə dolu qaydalarla proqramlaşdırılmış həyat tərzi tətbiq etmək lazımdır. Onlara özləri ilə vaxt keçirmək, hobbilərinə yönləndirməyi aşılamaq lazımdır. Onların həyatı boşluqda qalmamalıdır. Bir növ beyinlərində baş verən mübarizə ilə baş-başa qalmamalıdırlar.
Onlar özləri ilə baş-başa qaldıqları zaman yaranan suallar və çaxnaşmalar onların daxili dünyalarındakı təklik duyğusunu, emosional boşluğu, depressiyanı, stressi daha da alovlandırır. Bu alovlanma, özü ilə qalma özlərini aşırı dərəcədə tək hissetmə duyğusunu tətikləyə bilir.
Həmin uşaqlar proqrama uyğun həyata davam etməlidirlər. Bundan əlavə, uşaq və yeniyetmələrlə psixoloji görüş təşkil olunmalıdır. Bu, uzunmüddətli seans olmalıdır.
Onlar özlərini daha dəyərli hiss edənə qədər bu görüşlər aparılmalıdır.
Onların hər biri ilə fərdi olaraq görüşlər təşkil edilməlidir. Uşaqların onlarla ünsiyyət quracağı bir mühit yaradılmalıdır ki, uşaqların ürəyi sıxılanda, narahat olduqda qaça biləcəkləri bir limanları olsun”.
Günay Şahmar, Bizim.Media
