Bir çox insanlar nahar və ya şam yeməyindən sonra güclü yuxululuq hiss edirlər. Bədən enerjili hiss etmək əvəzinə, sanki "sönür".
Bizim.Media bu barədə amerikalı həkim Şeyx İbrahim Cəfərzadə məlumat verib.
Həkimin sözlərinə görə, yeməkdən sonra yuxululuq adi bir hadisədir.
Bədənin nahar və ya şam yeməyindən sonra "istirahət rejiminə" keçməsinin bir neçə səbəbi var:
"Çox güman ki, bu təsir bir neçə amilin birləşməsindən yaranır. Belə bir mif var ki, yeməkdən sonra beyindən gələn bütün qan qidanı həzm etmək üçün mədəyə gedir. Bu mifdə bir həqiqət var - yeməkdən sonra avtonom sinir sistemimizin balansı simpatik sinir sistemindən parasimpatik sinir sisteminə keçir. Çünki bu, bizi stimullaşdıran adrenalin hormonunun istehsalı ilə bağlıdır”.
Parasempatik sistem həzmi stimullaşdırır və bərpasını təşviq edir. Məhz buna görə də doyumlu yeməkdən sonra insan təbii olaraq aktiv olmaqdansa, istirahət etmək istəyir.
Digər bir nəzəriyyə, həkimin fikrincə, sirkadiyalı ritmlərlə - bədənin gündəlik bioloji dövrləri ilə bağlıdır.
Gün ərzində, xüsusilə nahardan sonra, enerji səviyyələrində təbii bir azalma var. Bu o deməkdir ki, güclü yeməklər olmasa belə, bədən enerjinin bioloji azalmasına cavab olaraq qısa bir istirahət "istəyə bilər":
"Doğru yeməkdən sonra yuxululuğu izah edə bilən başqa mexanizmlər də var. Bunlar orqanizmdə insulin, qlükoza və amin turşularının tənzimlənməsi ilə əlaqədardır. Hesab olunur ki, güclü bir yemək, xüsusilə də karbohidratlarla zəngin olan yeməkdən sonra insulin ifraz olunur və bu, qandakı müəyyən amin turşularına təsir edərək, onların əzələlərə ötürülməsini təşviq edir. Amma qanda qalan və sonra beyinə daşına bilən amin turşusu triptofana təsir etmir. Beyində triptofan serotoninə (“xoşbəxtlik hormonu”), sonra isə melatoninə çevrilir”.
Yeməkdən sonra yuxulamaq şəkər xəstəliyinin əlaməti ola bilərmi?
Həkim qeyd edir ki, günorta yorğunluğu özlüyündə patoloji deyil. Bununla belə, şəkərli diabet və ya insulin müqaviməti olan insanlar, bədən hüceyrələrinin insulinə zəif reaksiya verdiyi bir vəziyyət - yeməkdən sonra davamlı yorğunluq hiss edə bilər. Bunun səbəbi, yeməkdən sonra mədəaltı vəzi insulin istehsal edir və qlükozanın hüceyrələrə daxil olmasına kömək edir.
Qlükoza əsas enerji mənbəyidir, lakin insulinə həssaslıq pozulduqda o, tam sorulmur.
Nəticədə qanda bir qədər qlükoza qalır və hüceyrələrdə enerji çatışmazlığı yaranır.
Yeməkdən sonra yuxulamağın qarşısını necə almaq olar?
Cəfərzadə yeməkdən sonra yuxululuğu azaltmaq üçün nahardan sonra dərhal uzanıb dincəlməyi deyil, bunun əvəzinə bir neçə dəqiqə təmiz havada gəzinti kimi yüngül fiziki fəaliyyətə sərf etməyi tövsiyə edir. Bu, qlükoza səviyyəsini sabitləşdirməyə və maddələr mübadiləsini sürətləndirməyə kömək edir.
Həmçinin, porsiya ölçülərinə diqqət yetirin: böyük nahar gün ərzində ən yaxşı şəkildə bir neçə kiçik yeməyə bölünür. Bütün taxıllar (qarabaşaq, yabanı düyü, bərk buğda makaron), yağsız ət, balıq, tərəvəz, göyərti və meyvələr daxil olmaqla balanslaşdırılmış pəhriz saxlamaq yaxşıdır.
"Nahara tərəvəzlə, məsələn, salatla başlamaq daha yaxşıdır, çünki onlar liflə zəngindir, bu da yeməkdən sonra qlükozanın daha yavaş salınmasına və udulmasına kömək edir", - deyə həkim əlavə edib.
Surxay Atakişiyev, Bizim.Media
