“Bəzi ixtisaslarda magistr diplomu işə qəbulda üstünlük yaratmır”.
Bu sözləri Bizim.Media-ya açıqlamasında deputat Mehriban Vəliyeva deyib.
O, magistr təhsilinə marağın azalması ilə bağlı fikirlərini bölüşüb.
Millət vəkili vurğulayıb ki, magistr diplomu əməkhaqqında da çox fərq yaratmır.
“İşəgötürənlər praktik bacarıq, portfel və təcrübəni daha çox qiymətləndirirlər. Tələbələrin bir qismi magistraturanı “oxumaq üçün oxumaq” kimi görür elmi-tədqiqat və ya peşəkar dərinləşmə məqsədi ilə deyil. Bəzi proqramlarda kurikulumlar köhnəlib, tətbiqi komponent azdır, tədqiqat infrastrukturuna çıxış məhduddur. İstehsalatla zəif bağ, real layihə və təcrübə imkanlarının yetərsizliyi marağı azaldır”.
Deputat təhsil haqqının yükü, çevik formatların (axşam, hibrid, onlayn) azlığı, işlə təhsili uzlaşdırma çətinliyinin magistr təhsilinə marağı azaltdığını qeyd edib.
“Xaricdə təhsil və ya iş perspektivləri bir çox məzun üçün daha cəlbedici görünür. Proqramların məzmunu, məzunların məşğulluq göstəriciləri və gözlənilən qazanc barədə şəffaf məlumatın azlığı düzgün qərar verməyi çətinləşdirir”.
Tələbələrə maraqlıdır ki, magistratura oxumağın dəyəri və bazar üstünlüyü varmı?
“Akademik karyera üçün bu, zəruridir. Doktoranturaya gedən yol magistraturadan keçir. Elmi karyera hədəfləyənlər üçün bu mərhələ vazkeçilməzdir. Müəllimlik, dövlət qulluğunun bəzi vəzifələri, eləcə də siyasət, idarəetmə, analitika, konsaltinq kimi sahələrdə magistr dərəcəsi rəqabət üstünlüyü yaradır. Xaricdə təhsil və karyera üçün magistr diplomu çox vaxt əsas şərtlərdəndir.
Analitik düşünmə, data ilə işləmə, layihə və tədqiqat aparmaq kimi kompetensiyalar qazanılır—bunlar liderlik və qərarvermə rollarında həlledicidir. Sənaye ilə birgə layihələr, mentorluq və alumni bağlantıları karyera imkanlarını genişləndirir. Qısamüddətli fərq hər yerdə kəskin olmasa da, ixtisaslaşma dərinləşdikcə orta və uzun müddətdə gəlir və vəzifə artımı ehtimalı yüksəlir”,-deyə Mehriban Vəliyeva qeyd edib.
Müsahibimiz magistratura təhsilinə marağı artırmaq üçün bir neçə yol təklif edib.
“Kurikulumların mütəmadi yenilənməsi, tətbiqi (applied) modulların, “capstone” layihələrin, real “case study”lərin artırılması rəqəmsal bacarıqlar, data analitikası, AI, layihə idarəetməsi kimi transvers kompetensiyaların hər ixtisasa inteqrasiyası lazımdır.
Elmi-tədqiqat üçün laboratoriyalar, qrantlar, birgə məqalə və patent təşviqləri universitet–sənaye tərəfdaşlıqları şirkətlərlə birgə proqramlar, ödənişli təcrübələr, “dual education” modelləri önəmlidir.
Birgə elmi rəhbərlik (co-supervision), sənaye mentorluğu və real məhsula çıxan layihələr və məzunlar üçün işlə təminat mexanizmləri və “talent pipeline” razılaşmaları həyata keçirmək olar”.
Mehriban Vəliyeva qeyd edib ki, marağın artırılması üçün təhsilin onlayn formatının olması, tələbələrin işləməsi üçün şəraitin yaradılması, müxtəlif dövlət və beynəlxalq proqramların əməkdaşlıqların təşkili, əlavə qrant və startap dəstəyi, həmçinin, tələbələrə maliyyə dəstəyinin olması lazımdır.
“Boş qalan yerlər sadəcə statistik rəqəm deyil—sistemin siqnalıdır. Magistr təhsilinin dəyəri qalır, lakin dəyişən dünya və əmək bazarının tələbləri ilə ayaqlaşmaq, proqramları praktik və çevik etmək, real karyera nəticələrini təmin etmək həlledici şərtdir. Dəyər yaratdıqca maraq da təbii olaraq artacaq”.
Qeyd edək ki, Dövlət İmtahan Mərkəzinin açıqlamasına görə bu il magistraturada boş qalan 3700 yerə (onlardan 1200-ü dövlət sifarişi ilə) cəmi 1418 nəfər seçim edib. Bu şəxslərdən isə sadəcə 617 nəfər qəbul olunub. Dövlət sifarişi üzrə ayrılmış 1200 yerin cəmi 96-sı dolub.
Nəzrin Mirzəyeva, Bizim.Media
